I SA/Lu 616/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Referent stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę. 1. Prezydent Miasta wystawił [...] tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego, nałożoną na P. S. decyzją [...] z [...] oraz odsetki od tej należności pieniężnej. Tytuł wykonawczy w pozycji 49 zawiera zapis o doręczeniu upomnienia [...]. Pozycja 52 tytułu wykonawczego zawiera pieczęć i podpis K.T. Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich z upoważnienia Prezydenta Miasta. Prezydent Miasta skierował tytuł wykonawczy z wnioskiem o wszczęcie egzekucji do Naczelnika Urzędu Skarbowego. 2. Zobowiązany reprezentowany przez pełnomocnika wniósł zarzuty: - braku doręczenia upomnienia wystawionego przez Prezydenta Miasta, wzywającego do uregulowania należności; - naruszenia art. 27 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji / Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. – u.p.e.a. /. Uzasadniał, że Prezydent Miasta nigdy nie wzywał zobowiązanego do dobrowolnego uregulowania należności objętej tytułem wykonawczym. Brak jest upomnienia wystawionego przez Prezydenta Miasta. Argumentował, że podstawą tytułu wykonawczego jest prawomocny wyrok sądowy lub prawomocna decyzja. Prezydent Miasta nie dołączył wyroku sądowego ani prawomocnej decyzji, dającej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Dopiero prawomocna decyzja i odmowa dobrowolnego uregulowania należności, uprawniają Prezydenta Miasta do wystawienia tytułu wykonawczego. Aktualnie żądanie egzekucji jest przedwczesne. Postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone. 3. Organ egzekucyjny przedstawił zarzuty zobowiązanego wierzycielowi, Prezydentowi Miasta celem zajęcia stanowiska przez wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, na podstawie art. 34 § 1 - § 4 u.p.e.a. 4. Prezydent Miasta postanowieniem z [...], wydanym w trybie art. 34 § 1 i § 2 w związku z art. 17 u.p.e.a., nie podzielił zasadności przedstawionych zarzutów. Wskazał na dowód doręczenia upomnienia zobowiązanemu [...], na brak dobrowolnego uregulowania przez zobowiązanego należności pieniężnej z odsetkami, objętej tytułem wykonawczym. Uzasadniał, że podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowi wykonalna, ostateczna i prawomocna decyzja o nałożeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich był uprawniony do wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego mocą art. 19 ust. 2 w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych / Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze z. /, art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h, art. 40 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym / Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. / oraz mocą statutu Zarządu Dróg Miejskich , nadanego uchwałą Rady Miejskiej [...] z 30 grudnia 2002 r. w § 6 pkt 6. Zważył, że w sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, wymienione w art. 59 u.p.e.a. 5. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego, zaskarżonym postanowieniem utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 126 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - k.p.a./ w związku z art. 40d, art. 40 ust. 3 i 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych, w związku z art. 17, art. 34 § 1 i § 2, art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Podzieliło stanowisko wierzyciela o doręczeniu upomnienia zobowiązanemu [....], na podstawie dowodu doręczenia oraz stanowisko o prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie wskazanej w nim wykonalnej decyzji, ostatecznej i prawomocnej o nałożeniu na zobowiązanego kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Podzieliło stanowisko wierzyciela, że Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich był uprawniony do podpisania tytułu wykonawczego z upoważnienia Prezydenta Miasta. To upoważnienie wywiódł z art. 19 ust. 2, art. 21 ust. 1 i 1a powoływanej ustawy o drogach publicznych; z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h, art. 40 powoływanej ustawy o samorządzie gminnym; z uchwały nr [...] Rady Miejskiej z 28 stycznia 1999 r. o upoważnieniu Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich między innymi do pobierania opłat i kar pieniężnych za zajęcie bez zezwolenia pasa drogowego. Wskazało na pełnomocnictwo udzielone przez Prezydenta Miasta Dyrektorowi Zarządu Dróg Miejskich, obejmujące umocowanie do podejmowania działań dla egzekucji kar za zajęcie pasa drogowego . Oceniło, że działanie wierzyciela, który wystawił tytuł wykonawczy ma podstawę prawną w art. 6 § 1, art. 15, art. 26 i następne u.p.e.a. Podzieliło ocenę prawną wierzyciela, że w sprawie nie ma przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 u.p.e.a. Zarzuty zobowiązanego nie podlegają uwzględnieniu. 6. P.S., reprezentowany przez pełnomocnika, złożył skargę na ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu do ponownego rozpatrzenia. Podtrzymał zarzut braku doręczenia upomnienia wystawionego przez wierzyciela. Zarzucał, że tytuł wykonawczy z [....] nr [...] został wystawiony przez podmiot nieuprawniony, bo przez Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich, który nie jest uprawniony do żądania egzekucji. Takiego uprawnienia nie mogła nadać Dyrektorowi Zarządu Dróg Miejskich Rada Miejska, bo Rada Miejska nie jest organem wymienionym w ustawie o drogach publicznych. Zarząd drogami miejskimi ustawowo należy do Prezydenta Miasta. Powoływane w zaskarżonym postanowieniu pełnomocnictwo dla Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich od Prezydenta Miasta nie zostało skonkretyzowane przez wskazanie okresu ważności umocowania. Tytuł wykonawczy miał prawo wystawić wierzyciel, którym jest Prezydent Miasta, nie Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich. Tytuł wykonawczy wystawiony nie przez wierzyciela, egzekucja na jego podstawie, narusza art. 27, art. 33 u.p.e.a. i uzasadnia umorzenie egzekucji na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 w związku z art. 26 i art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a., w związku z art. 11a ustawy o samorządzie gminnym. 7. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Podtrzymało stanowisko, argumentację wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 8. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zarzuty skargi nie podważają legalności kontrolowanego aktu, zawartego w nim stanowiska wierzyciela. 9. Rozważania prawne należy rozpocząć od zasadniczego stwierdzenia, że zarzuty zobowiązanego w sprawie prowadzenia egzekucji, zawarte w piśmie z [...], wiążąco wyznaczały przedmiotowe granice postępowania w sprawie zarzutów, prowadzonego na podstawie art. 34 u.p.e.a. Wiążąco wyznaczały przedmiotowe granice sprawy, w której wierzyciel wyrażał stanowisko stosownie do art. 34 § 1 do § 5 u.p.e.a. To oznacza, że późniejsze zgłoszenie nowych zarzutów, już w toku postępowania w sprawie zarzutów, na etapie stanowiska wierzyciela, jest prawnie bezskuteczne, bo wykracza poza przedmiotowe granice zarzutów zobowiązanego, wiążąco wyznaczone zarzutami złożonym w piśmie z 30 maja 2008 r., które podlegają reżimowi art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Dlatego nie może podważać legalności zaskarżonego postanowienia zarzut zobowiązanego co do podpisania tytułu wykonawczego przez osobę nieuprawnioną, nie przez Prezydenta Miasta. Tego zarzutu zobowiązany nie zgłosił w zarzutach składanych w piśmie z [...]. Późniejsze zgłoszenie tego zarzutu, na etapie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, wykracza poza przedmiotowe granice sprawy. W swej argumentacji skarżący też pomija, że pełnomocnictwo udzielone przez Prezydenta Miasta Dyrektorowi Zarządu Dróg Miejskich K. T., z 19 listopada 2007 r., obejmowało umocowanie do pobierania opłat i kar pieniężnych. Jak wynika z przedstawionych akt postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela, to pełnomocnictwo obowiązywało w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, będącego podstawą egzekucji. 10. W tej sprawie przedmiotowe granice stanowiska wierzyciela wyznaczała treść zarzutów zobowiązanego, zawartych w piśmie z 30 maja 2008 r., poddanych reżimowi art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. : - brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia wystawionego przez Prezydenta Miasta, wzywającego do dobrowolnego uregulowania należności / zarzut przewidziany w art. 33 pkt 7 u.p.e.a. /; - naruszenie art. 27 u.p.e.a. przez brak dołączenia przez Prezydenta Miasta wyroku sądowego czy prawomocnej decyzji, dającej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego / zarzut przewidziany w art. 33 pkt 10 u.p.e.a. /. Nietrafny jest zarzut skarżącego braku doręczenia upomnienia, wystawionego przez Prezydenta Miasta. Argumentacja skarżącego pomija art. 15 § 5 u.p.e.a., zgodnie z którym minister właściwy do spraw finansów publicznych został upoważniony do określenia, w drodze rozporządzenia, należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Określając należności, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, minister kieruje się rodzajem należności oraz sposobem ich powstawania. Argumentacja skarżącego pomija, że na podstawie tego upoważnienia Minister Finansów 22 listopada 2001 r. wydał rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji / Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm. /. Rozdział 3 tego rozporządzenia określa należności pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Rozdział 3 tego rozporządzenia zawiera § 13, który stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy: 1/ należność pieniężna została określona w orzeczeniu; 2/ zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy; 3/ egzekucja dotyczy należności z tytułu: a/ grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, b/ grzywien wymierzonych mandatem karnym i innych należności pieniężnych orzeczonych w postępowaniu karnym skarbowym, c/ kar pieniężnych i kosztów postępowania orzeczonych w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych, d/ odszkodowań orzeczonych w sprawach o naprawienie szkód wyrządzonych przez skazanych w mieniu zakładów karnych i aresztów śledczych, e/ grzywien w celu przymuszenia nakładanych w postępowaniu egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym; 4/ egzekucja dotyczy kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. Argumentacja skarżącego pomija, że w obowiązującym stanie prawnym kara za zajęcie pasa drogowego, wynikająca z wykonalnej decyzji ostatecznej i prawomocnej / art. 40 ust. 12 powoływanej w sprawie ustawy o drogach publicznych / jest należnością pieniężną określoną w orzeczeniu, w rozumieniu § 13 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekucja kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego, wynikającej z wykonalnej decyzji ostatecznej i prawomocnej, innymi słowy kary pieniężnej określonej w orzeczeniu, nie wymaga uprzedniego doręczenia upomnienia. Dlatego, co do zasady, nie mają prawnego znaczenia w tej sprawie okoliczności wystawienia i doręczenia upomnienia zobowiązanemu. W obowiązującym stanie prawnym brak tych czynności / wystawienia i doręczenia upomnienia zobowiązanemu / nie podważa legalności egzekucji w trybie u.p.e.a. kary pieniężnej określonej w orzeczeniu, w rozumieniu § 13 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nietrafny jest zarzut skarżącego niedołączenia prawomocnej decyzji, która była podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Ten zarzut nie ma oparcia w art. 27 u.p.e.a. Tej treści zarzut skarżącego pozostaje poza zakresem art. 27 § 1 - § 3 u.p.e.a., który nie nakłada na wierzyciela obowiązku dołączenia decyzji, będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Obowiązkiem wierzyciela jest: - wskazanie w tytule wykonawczym treści podlegającego egzekucji obowiązku, wskazanie podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny w myśl art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.; - wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej w myśl art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. W tym stanie prawnym zarzut skarżącego niedołączenia prawomocnej decyzji, która była podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, pozostaje poza zakresem ustawowych obowiązków wierzyciela koniecznych dla tytułu wykonawczego, przewidzianych w art. 27 § 1 - § 3 do art. 27c u.p.e.a., ustawowo wymaganych dla legalnego wszczęcia egzekucji. 11. Zastosowanie art. 34 § 1 w związku z art. 33 pkt 7, pkt 10 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, który nie jest wierzycielem, respektuje stanowisko prawne wyrażone w uchwale z 25 czerwca 2007 r. w sprawie I FPS 4/06. Rozpatrzenie zażalenia zobowiązanego od postanowienia Prezydenta Miasta w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów co do egzekucji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze respektuje stanowisko prawne wyrażone w postanowieniu z 24 maja 2004 r. w sprawie [...] i w postanowieniu z 24 maja 2004 r. w sprawie [...]. 12. Z tych względów niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.