I SA/Lu 617/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Spółka Akcyjna w U. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. Spółka Akcyjna w U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I kwartał 2013 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem dołączonym do skargi skarżąca spółka wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych, gdyż ze względu na brak środków pieniężnych nie jest w stanie ich ponieść. Wskazała, że w dniu [...] lutego 2014 r. Sąd Rejonowy Lublin - Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku oddalił wniosek spółki o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu z uwagi na brak majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. W związku z tym spółka z dniem 31 marca 2014 r. zwolniła wszystkich pracowników i zaprzestała prowadzenia działalności operacyjnej. Została również wpisana do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Zobowiązania spółki wynoszą blisko 6.500.000,00 zł. Obecnie wobec spółki prowadzonych jest bezskutecznie ponad 100 postępowań egzekucyjnych. Majątek jaki posiadała został zajęty i sprzedany w wyniku egzekucji. Obecnie prowadzona jest również egzekucja z nieruchomości, którą posiada spółka. W dalszej części wniosku spółka wykazała, że jej kapitał zakładowy wynosi 1.550.000,00 zł, wartość środków trwałych 545.660,64 zł, zaś strata na dzień 31 grudnia 2013 r. wyniosła 1.308.622,73 zł. Wezwana w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") spółka złożyła: zeznania podatkowe (podatku dochodowego od osób prawnych) za rok 2013 i za rok 2014, kwartalne deklaracje podatku VAT, sprawozdanie finansowego za 2013 rok, raporty kasowe z ostatnich trzech miesięcy, statut spółki, postanowienie oddalające wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, wyciągi z posiadanych rachunków bankowych oraz tytuły wykonawcze wystawione w stosunku do spółki i inne dokumenty wydane w toku postępowań egzekucyjnych wskazujące wysokość egzekwowanych kwot oraz stan tych postępowań. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpocząć należy od wskazania, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Natomiast celem rozpatrywanej instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy ponadto pamiętać, że koszty sądowe powinny być zaspokajane przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi. Prawo pomocy nie może tu stanowić wygodnej formy kredytowania bieżącej działalności stron, które pokrywając inne wydatki, liczą na zaoszczędzenie środków w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Stąd też przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, strona powinna dopełnić wszelkich starań w celu zgromadzenia we własnym zakresie odpowiednich środków na uiszczenie kosztów sądowych, wliczając w to wyzbycie się niektórych składników swojego majątku, czy ograniczenie wydatków. Zwłaszcza, że strona już na etapie postępowania podatkowego powinna liczyć się z potrzebą wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Powyższe wynika z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca spółka, może zostać przyznane osobie prawnej, gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wynika z akt sprawy, jedynym wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 3.390 zł, zatem do tej wartości należy odnosić finansową zdolność strony do ponoszenia wydatków w sprawie. Po przeanalizowaniu wniosku skarżącej oraz przedstawionej przez nią informacji dotyczącej sytuacji finansowej referendarz sądowy stwierdza, że powyższe przesłanki, będące warunkiem niezbędnym do przyznania zwolnienia od uiszczenia kosztów sądowych nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie. Mianowicie z przedstawionych we wniosku oświadczeń i danych wynika, że opodatkowany przychód spółki za 2014 r. wyniósł 96.276,71 zł, zaś w roku 2013 wyniósł on 10.107.380,28 zł, co wskazuje, że prowadzona przez nią działalność w niezbyt odległym czasie była znacznych rozmiarów. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że poniesiona w obydwu latach strata nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy wniosek winien zostać uwzględniony. Należy mieć bowiem na uwadze, że strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, nie stanowi natomiast automatycznie o braku środków finansowych. Koszty uzyskania przychodu stanowią bowiem pojęcie prawa podatkowego i nie są zawsze tożsame z faktycznymi nakładami finansowymi, ponoszonymi przez spółkę. Ponadto ze złożonych dokumentów (raporty kasowe, kwartalne deklaracje podatku VAT) wynika również, że spółka w dalszym ciągu prowadzi - choć już nie tak znacznych rozmiarów - działalność gospodarczą, w wielkości pozwalającej na pokrycie kosztów wpisu od skargi. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że aktywa trwałe spółki wynoszą 546.660,64, zaś aktywa obrotowe 2.219.910,45 zł (wg stanu na dzień 31 grudnia 2013 r.). Kapitał zapasowy spółki wynosi natomiast 2.070.483,91 zł. Kończąc należy również podnieść, że okoliczność oddalenia wniosku spółki o ogłoszenie upadłości z uwagi na fakt, iż jej majątek jest obciążony w takim stopniu, że pozostały majątek nie wystarczy na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, nie oznacza jeszcze, że majątek ten nie wystarczy na pokrycie należnych obecnie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie. Wskazania przy tym wymaga, że obowiązujące przepisy prawa przewidują sposoby pozyskania dodatkowego kapitały przez podmioty działające w formie spółki akcyjnej chociażby w trybie podwyższenie kapitału zakładowego, którego aktualna wartość wskazana przez spółkę wynosi 1.550.000,00 zł. Jednocześnie wyjaśnić należy, że strona jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Zgodnie bowiem z utrwalonym poglądem orzecznictwa, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Reasumując, w ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie wykazała, że zachodzą okoliczności do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.