I SA/Lu 620/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2009 r., nr [...] w przedmiocie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. postanawia: odmówić S.S. przyznania prawa pomocy. S.S. w złożonej skardze zwrócił się o zwolnienie z należnych opłat za rozparzenie jego sprawy motywując to swoją sytuacją finansową. Zawarty w skardze wniosek potraktowano jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na to, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej składa się na urzędowym formularzu PPF wezwano skarżącego do jego złożenia. W złożonym na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zakreślił żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego wniosku skarżący podnosi, iż utrzymuje się wyłącznie z działalności rolniczej a obecnie sytuacja w rolnictwa jest bardzo trudna. Dlatego też skarżący utrzymywał się głównie z otrzymywanych dopłat. Z wniosku wynika, iż we wspólnym gospodarstwie domowym poza wnioskodawcą pozostaje jego ojciec, matka, żona i małoletnia córka. Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni około [...] m2, zabudowania gospodarcze oraz [...] ha gruntów rolnych. Wnioskodawca w innej części wniosku wykazał, iż żona i córka zamieszkują oddzielnie. Dochody rodziców według wnioskodawcy nie mają znaczenia gdyż są to osoby w podeszłym wieku, schorowane, które wydają znaczne kwoty ze swych emerytur na leczenie. Wskazując na dochody wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawca podał, iż jego rodzice utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości [...] zł. Żona wnioskodawcy otrzymuje dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł. Natomiast swoich dochodów miesięcznych pochodzących z gospodarstwa rolnego wnioskodawca nie określił. Według skarżącego szacunkowe dochody ze sprzedaży płodów rolnych + dopłaty do gruntów wynoszą rocznie około [...] zł. W myśl art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W oparciu o przedłożony przez stronę skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzono, iż zachodzi konieczność doprecyzowania jej sytuacji finansowej związanej m.in. z kosztami utrzymania koniecznego i sytuacją rodzinną związaną z ilością osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (przedstawiając stan rodzinny wnioskodawca wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje żona i córka. Następnie wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku podnosił, iż żona i córka zamieszkują oddzielnie). W związku z tym, wezwano skarżącego do nadesłania: odpisu wyciągu z posiadanych rachunków bankowych (swojego i żony) z ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydane przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy bądź oświadczenia wnioskodawcy jednoznacznie wskazującego kto pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o ilości posiadanych hektarów przeliczeniowych bądź swojego oświadczenia w tym zakresie oraz do oświadczenia wykazującego jakie i w jakiej wysokości są obecnie stałe konieczne wydatki miesięczne związane z utrzymaniem wnioskodawcy i wspólnego gospodarstwa domowego (czynsz, energia elektryczna, gaz, woda, ścieki, ogrzewanie, telefon, wydatki na żywność, leki, itp.) i kto z członków rodziny je ponosi. Mimo prawidłowego doręczenia wezwania w sposób prawem przewidziany (k. nr 14) w zakreślonym terminie wnioskodawca żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów nie nadesłał. Natomiast jak wynika z akt sprawy skarżący uiścił wymagany wpis sądowy od skargi (k. nr 15). Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Strona wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. W ocenie referendarza sądowego, przedstawione przez stronę skarżącą na urzędowym formularzu oświadczenie na okoliczność jej sytuacji finansowej nie dawało podstaw do pełnej i prawidłowej oceny braku możliwości poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Składane przez stronę skarżącą oświadczenie stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona wykazuje zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 ppsa). W rozpoznawanej sprawie ten warunek nie został spełniony. Strona skarżąca dochodząc swego prawa na drodze sądowej może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy, jednak dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, regulującymi instytucję prawa pomocy – między innymi wymogu unormowanego w art. 252 § 1 w związku z art. 255 ppsa. Sytuacja finansowa strony musiała być zbadana tym bardziej, że skarżący w złożonym na urzędowym formularzu wniosku nie wskazał faktów, z których by wynikało, iż wniosek jest zasadny. Dlatego też konieczne było wezwanie strony skarżącej do nadesłania ww. dodatkowych dokumentów. Wnioskodawca nie wykonując w ogóle wezwania do nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych odnoszących się do jego sytuacji rodzinnej i możliwości finansowych nie wykazał by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie jemu prawa pomocy. Uniemożliwiło to referendarzowi sądowemu pełną i rzetelną analizę możliwości poniesienia przez siebie kosztów sądowych w tej sprawie. Konsekwencją takiego działania strony jest odmowa przyznania prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.