I SA/Lu 624/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Małek (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Asesor sądowy Jakub Polanowski Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Bartmińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2025 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 29 lipca 2024 r. nr SKO.PO/40/91/2024 w przedmiocie podatku rolnego za 2023 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia 12 kwietnia 2024 r. nr PF.3121.1.4.2024, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu na rzecz K. S. kwotę 100 (sto) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu zaskarżoną decyzją z 29 lipca 2024 r. nr SKO.PO/40/91/2024, po rozpatrzeniu odwołania K. S. (skarżący, podatnik lub strona) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. z 12 kwietnia 2024 r. nr PF.3121.1.4.2024 ustalającą stronie wysokość zobowiązania w podatku rolnym za 2023 r. w kwocie 142 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że wezwaniem z 25 stycznia 2024 r. Wójt Gminy Ł. wezwał podatnika do złożenia informacji o gruntach za 2023 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie zostało doręczone podatnikowi 5 lutego 2024 r. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu postanowieniem z 6 marca 2024r. Wójt Gminy Ł. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia stronie wymiaru podatku rolnego na 2023 r. W postępowaniu podatkowym w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków ustalono, iż podatnik jest właścicielem gruntów położonych w gminie Ł. , w skład których wchodzą działki: - działka nr [...] o pow. 0,4800 ha, w tym grunty orne RIVa o pow.0,2400 ha, grunty rolne zabudowane Br-PsIV o pow, 0,1800 ha, pastwiska trwałe PsIV o pow. 0,060 ha, - działka nr [...] o pow. 0,4900 ha, w tym grunty orne RIVa o pow. 0,3000 ha, grunty orne RI b o pow. 0,1900 ha, - działka nr [...] o pow. 0,0500 ha, w tym grunty rolne zabudowane BR-Ps IV o pow. 0,0500 ha, - działka nr [...] o pow. 0,2391 ha, w tym grunty orne RV o pow. 0,2391 ha. Łączna powierzchnia gruntów wynosi 1,2591 ha fizycznych, 0,9353 ha przeliczeniowych. Przedmiotem opodatkowania podatkiem rolnym objęto grunty o powierzchni 0,8755 ha przeliczeniowych. Z opodatkowania podatkiem rolnym zostały zwolnione użytki rolne klasy V o pow. 0,2391 ha na podstawie art.12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 333 ze zm.) - dalej u.p.r. Wójt Gminy Ł. decyzją z 12 kwietnia 2024 r. ustalił wymiar podatku rolnego za 2023 rok w wysokości 142,00 zł. W jej uzasadnieniu wyjaśnił, że w 2020 r. na terenie gminy Ł. została przeprowadzona modernizacja ewidencji gruntów i budynków przez Starostwo Powiatowe w Biłgoraju. W wyniku przeprowadzonej modernizacji wystąpiły zmiany w danych ewidencyjnych u podatników (np. zmiana powierzchni gruntów, zmiana oznaczenia gruntów). W przypadku gruntów posiadanych przez stronę zmniejszyła się powierzchnia gruntów z 1,2900 ha fizycznych, co stanowi 0,9940 ha przeliczeniowych, na 1,2591 ha fizycznych, co stanowi 0,9353 ha przeliczeniowych. Od powyższej decyzji podatnik wniósł odwołanie podnosząc, że dotychczas nie zostały rozpatrzone jego uwagi/zarzuty złożone w Starostwie Powiatowym w Biłgoraju 21 lipca 2020 r., do wyłożonego tam operatu opisowo-kartograficznego gminy Ł. , sporządzonego w procesie modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem skarżącego, organ podatkowy wydał decyzję wymiarową w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków, z którymi skarżący się nie zgadza. Skarżący nadal jest właścicielem gruntów o powierzchni 1,2900 ha. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji wyjaśniło, że podstawowym kryterium decydującym o zaliczeniu gruntu jako przedmiotu opodatkowania podatkiem rolnym jest jego klasyfikacja w ewidencji gruntów i budynków. Stosownie bowiem do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz.1752 ze zm.) - dalej u.p.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów i budynków jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 O.p. W świetle treści przywołanych powyżej przepisów organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń faktycznych, co do powierzchni czy klasyfikacji określonych gruntów. Tym samym organ podatkowy nie ma kompetencji do podważania danych z ewidencji. Przyjęcie przez niego innych danych niż te, które wynikają z tej ewidencji naruszałoby art. 21 ust. 1 u.p.g.k., a więc byłoby działaniem sprzecznym z prawem. To na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków organ podatkowy wymierza odpowiedni podatek i tymi danymi jest związany. Z wypisu z rejestru gruntów z 19 marca 2024 r. wynika natomiast, że skarżący jest właścicielem gruntów położonych w gminie Ł. , w skład których wchodzą działki wskazane przez organ pierwszej instancji. Obliczając stawkę podatku rolnego od 1 ha gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.r. na 2023 r., zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 u.p.r., organ prawidłowo ustalił ją jako równowartość pieniężną 2,5 q żyta tj. 162,50 zł (65,00 zł x 2,5 q ) i taką też stawkę zastosował w niniejszej sprawie. Podatek rolny wyliczony został prawidłowo jako iloczyn równowartości pieniężnej 2,5q żyta, tj. 162,50 x 0,8755 ha przeliczeniowych = 142,26 zł, co po zaokrągleniu do pełnych złotych stanowiło kwotę 142,00 zł. Po zastosowaniu ustawowych przeliczników powierzchni użytków rolnych oraz uchwalonych stawek, organ podatkowy prawidłowo wymierzył skarżącemu podatek rolny na rok 2023. Na powyższą decyzję podatnik złożył skargę domagając się stwierdzenia nieważności decyzji organów obu instancji ewentualnie ich uchylenie oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. Jego zdaniem zostały one wydane z naruszeniem: a) art. 21 § 3 oraz art. 200 § 1 O.p., poprzez nieokazanie mu wypisu z ewidencji z 19 marca 2024 r.; b) art. 21 ust. 1 u.p.g.k., art. 194 § 1 O.p., art. 1 u.p.r., art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.r., art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.r. i art. 12 ust. 1 pkt. 1 u.p.r. poprzez wydanie decyzji przez organy obu instancji w oparciu niewiarygodne pismo tj. wypis z ewidencji z 19 marca 2024 r., którego w Urzędzie Gminy w Ł. mu nie okazywano i które, jako takie oznaczone opieczętowane i podpisane przez Starostwo Powiatowe w Biłgoraju w aktach sprawy nie występuje; c) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niezbadanie i nierozważenie całego materiału dowodowego w szczególności poprzez pominięcie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W rozwinięciu zarzutów podniósł, że decyzja podatkowa w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku za 2023 rok winna opierać się o wiarygodne, prawidłowe i wiążące dane ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w Biłgoraju, z której wynika, że na dzień 1 stycznia 2023 r. (oraz 10 stycznia 2020 r., 1 stycznia 2024r., 1 lutego 2024 r., 16 kwietnia 2024 r. i na dzień udzielenia informacji skarżący) był i jest właścicielem nieruchomości położonych w obrębię Ł. , gminie Ł. o powierzchni 1,2900 ha. Na podstawie tych danych należało wymierzyć odpowiedni/prawidłowy podatek. W toku zbierania materiału dowodowego należało w sposób wyczerpujący i gwarantujący prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy, wyjaśnić wszystkie okoliczności faktyczne mające istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, w tym przypadku ustalenia/naliczenia prawidłowych należności podatkowych należnych gminie, opartych o wiarygodne, prawidłowe i wiążące dane ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w Biłgoraju: powierzchnię i klasyfikację, która to powierzchnia nieruchomości skarżącego jest ściśle zależna od przebiegu jej granic. W sprawie niniejszej nie dokonano natomiast ustalenia stanu faktycznego i w sposób dowolny ustalono nieprawidłową należność na podatek za 2023 rok za użytki rolne o powierzchni 1,2591 ha fiz. w kwocie 142,00 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę wniosło o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organ pierwszej instancji powinny zostać uchylone. W przedmiotowej sprawie istotę sporu pomiędzy skarżącym a organem stanowi wysokość ustalonego podatnikowi zobowiązania w podatku rolnym, a w szczególności przyjęta przez organy do opodatkowania powierzchnia gruntów. Mając tak zakreśloną oś spory wyjść należy od wskazania, że zgodnie z art. 1 u.p.r., opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Natomiast stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 tej ustawy podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi dla gruntów gospodarstw rolnych liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego. Stosownie zaś do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.r., podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne będące właścicielami gruntów. Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1 u.p.g.k. podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Przywołane przepisy są dość proste znaczeniowo i nie wymagają jakichkolwiek zabiegów interpretacyjnych. Dla pełnego ukazania regulacji prawnych dodać wymaga, że stosownie do art. 7d pkt 1 u.p.g.k., do zadań starosty należy m.in. prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym prowadzenie dla obszaru powiatu ewidencji gruntów i budynków. Co szczególnie ważne w kontekście przedmiotowej sprawy, zmian w ewidencji gruntów dokonuje się tylko na oznaczonych podstawach określonych w u.p.g.k. i w określonym trybie wynikającym z przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, wydanego na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 2 u.p.g.k. W ocenie sądu, właśnie ta kwestia (zmian w ewidencji gruntów i budynków) nie została wyjaśniona i oceniona, co czyni decyzje organów wadliwymi. Mianowicie, wydając sporne decyzje podatkowe organy zasadnie oparły się na danych ewidencji gruntów. Zgodnie z art. 194 O.p., dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego. Ordynacja podatkowa dopuszcza jednak możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom urzędowym. Przeciwdowód może być przeprowadzony także w postępowaniu podatkowym i również w tym postępowaniu można wykazać, że dane z ewidencji nie są zgodne ze stanem rzeczywistym lub, że nie obowiązują w stosunku do danego podatnika. Pamiętać przy tym należy, że to na organy podatkowe nałożony został obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 122 i 187 § 1 O.p.). Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest nie tylko zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, ale również ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ powinien dokonać na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie (art. 191 O.p.). Postępowanie podatkowe powinno być przy tym prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p). Dowodem jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.). Przeprowadzane dowody powinny być przydatne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i mają zbliżać sprawę do jej wyjaśnienia. Wyniki rozpatrzenia dowodów, dające obraz stanu faktycznego, powinny być przekonująco umotywowane i znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, obrazując proces myślowy, który doprowadził do podjęcia określonych ustaleń i w konsekwencji wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Stosownie zaś do art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W kontekście przywołanych regulacji nie może być wątpliwości, że postępowanie organów było wadliwe. W sprawie bezspornym jest, że na terenie gminy Ł. prowadzona była modernizacja ewidencji gruntów i budynków. Jak wskazywał organy w jej wyniku zaistniały również zmiany u podatnika. Mianowicie zmniejszyła się powierzchnia posiadanych przez niego gruntów z 1,2900 ha fizycznych, co stanowiło 0,9940 ha przeliczeniowych, na 1,2591 ha fizycznych, co stanowi 0,9353 ha przeliczeniowych. Rzecz jednak w tym, iż nie zostało dostatecznie wyjaśnione, czy nowe dane ewidencyjne przyjęte przez organ mogły w przypadku skarżącego być uwzględnione. Zastrzeżenia w tym zakresie przez cały tok postępowania wyrażał skarżący, co zostało całkowicie przez organy zignorowane. Wykazując wadliwość postępowania organów należy odwołać się do art. 24a u.p.g.k., którego treść może mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Starosta może zarządzić przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych (ust.1). Starosta podaje do publicznej wiadomości informację o rozpoczęciu prac geodezyjnych oraz informuje o trybie postępowania związanego z modernizacją ewidencji gruntów i budynków (ust.2). Informacje, o których mowa w ust. 2, podlegają wywieszeniu na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego (ust. 3). Projekt operatu opisowo-kartograficznego podlega, na okres 15 dni roboczych, wyłożeniu do wglądu osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w siedzibie starostwa powiatowego (...) (ust. 4). Starosta informuje o terminie i miejscu wyłożenia, o którym mowa w ust. 4, poprzez wywieszenie tej informacji na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego i właściwego urzędu gminy, na co najmniej 14 dni przed dniem wyłożenia, oraz ogłoszenia jej w prasie o zasięgu krajowym (ust. 5). Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane ujawnione w projekcie operatu opisowo-kartograficznego, może w okresie wyłożenia projektu do wglądu zgłaszać uwagi do tych danych (ust. 6). Upoważniony pracownik starostwa powiatowego, posiadający uprawnienia, o których mowa w art. 43 pkt 2, przy udziale wykonawcy prac geodezyjnych, kartograficznych lub taksacyjnych, związanych z opracowaniem projektu operatu ewidencyjnego, rozstrzyga o przyjęciu lub odrzuceniu uwag zgłoszonych do tego projektu, po czym informuje zgłaszającego uwagi o sposobie rozpatrzenia uwag oraz sporządza wzmiankę o treści zgłoszonych uwag i sposobie ich rozpatrzenia w protokole (ust. 7). Po upływie terminu, o którym mowa w ust. 4, projekt operatu opisowo-kartograficznego staje się operatem ewidencji gruntów i budynków. Informację o tym starosta ogłasza w dzienniku urzędowym województwa (ust. 8). Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o której mowa w ust. 8, zgłaszać zarzuty do tych danych (ust. 9). O uwzględnieniu lub odrzuceniu zarzutów starosta rozstrzyga w drodze decyzji (ust. 10). Do czasu ostatecznego zakończenia postępowania, o którym mowa w ust. 10, w stosunku do gruntów, budynków lub lokali, których dotyczą zarzuty, dane ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym nie są wiążące (ust. 11). W tym miejscu nie może być wątpliwości, że procedura przewidziana w art. 24a u.p.g.k. jest niezwykle istotna, gdyż jej dochowanie stanowi gwarancję stabilności i poprawności przeprowadzonych w jej ramach czynności. Natomiast organy podatkowa rozstrzygające w przedmiotowej sprawie całkowicie pominęły jej znaczenie. W szczególności organy nie ustaliły, jak przebiegało i na jakim etapie jest, lub czy uległo zakończeniu przedmiotowe postępowanie dotyczące modernizacji gruntów i budynków. Czy skarżący składał uwagi i czy zostały one we właściwym trybie rozpatrzone, czy dane objęte modernizacją, zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego stały się danymi ewidencji gruntów i budynków i jako takie podlegały ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków i wreszcie czy informacja o tym została ogłoszona w dzienniku urzędowym województwa oraz w BIP na stronie podmiotowej starostwa i czy skarżący zgłosił zarzuty do tych danych. Jak wskazano wyżej informacja o nowym operacie ogłoszona w dzienniku urzędowym województwa, daje możliwość zgłoszenia zarzutów w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia. Jeżeli zarzuty zostaną zgłoszone, dane operatu ewidencji gruntów i budynków przestają wiązać w stosunku do gruntów, budynków lub lokali, których dotyczą zarzuty (art. 24a ust. 11 u.p.g.k.). Na podstawie akt omawianej sprawy nie sposób jednak ustalić żadnej z tych okoliczności w tym najważniejszej dotyczącej zgłoszenia zarzutów przez skarżącego. W aktach sprawy znajduje się wiele pism skarżącego skierowanych do Starosty Biłgorajskiego odnoszących się do prowadzonych przez ten organ prac modernizacyjnych ewidencji gruntów i budynków, mogących wskazywać, że ww. środki zaskarżenia były przez skarżącego składane. Żaden z organów nie zadał jednak sobie trudu by pisma te zweryfikować i należycie ocenić. Ocena tego aspektu sprawy wpływa bowiem na ustalenie, czy w przypadku skarżącego nowe dane ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym są wiążące czy też nie o czym wprost stanowi ww. regulacja. Jak wskazano wyżej, żaden z organów nie podjął jednak w tym zakresie działań i czynności prowadzących do rozstrzygnięcia tej kwestii. Dlatego też - w ocenie sądu, z wyżej wskazanych powodów zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., co uzasadniało uwzględnienie skargi i uchylenie tych decyzji. Wobec tego sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt II. sentencji wyroku) na które składa się uiszczony przez stronę wpis od skargi w kwocie 100 zł, sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji - stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. - uwzględni ocenę prawną i wskazania sądu oraz uzupełni postępowanie wyjaśniające w wyżej wskazanym zakresie oraz zakończy je w sposób prawem przewidziany mając na uwadze wynik tych wyjaśnień.