I SA/Lu 625/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz (sprawozdawca), Sędziowie NSA Witold Falczyński,, NSA Zdzisław Sadurski, Protokolant Starszy inspektor Magdalena Futyma, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych - oddala skargę 1. Decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...], nr [...], odmawiającą G. M. umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości. 1.2 W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że odmawiając umorzenia, na wniosek A. M., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą G.M. Auto Części, zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za 2010r. w kwocie 18995,00 zł i I raty za 2011r. w kwocie 3833,00 zł, organ I instancji wyjaśnił, iż wprawdzie podatnik poniósł duże nakłady na budowę stacji demontażu samochodów, jednak nie jest to podstawą do zastosowania wnioskowanej przez niego ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, gdyż inwestowanie w rozwój własnego przedsiębiorstwa nie stanowi uzasadnienia dla udzielenia takiej ulgi, która stanowi odstępstwo od zasady sprawiedliwości podatkowej i prowadzi do przerzucenia problemów finansowych przedsiębiorcy na gminę, ponadto zaś strona uprzednio uzyskała już ulgę w spłacie należnych zobowiązań podatkowych. Organ podał również, że we wniesionym odwołaniu podatnik zarzucił nieprzeprowadzenie dokładnego postępowania dowodowego i ograniczenie się do przeprowadzenia analizy interesu podatnika z pominięciem interesu publicznego, rozpatrzenie sprawy przez pryzmat własnych dochodów organu I instancji, z pominięciem innych aspektów, jak ochrona środowiska oraz zdrowia i życia ludzi, wyraził też pogląd, że działanie organu I instancji pośrednio promuje osoby, które demontują pojazdy niezgodnie z obowiązującymi w tym zakresie wymogami. Zdaniem podatnika, wydaną decyzją organ I instancji naruszył zasady sprawiedliwości społecznej i podatkowej, a także działa sprzecznie z zapisami dokumentów i aktów nadrzędnych, takich jak polityka ekologiczna państwa, prawo ochrony środowiska, ustawa o odpadach, ustawa o ochronie przyrody. 1.3 Przedstawiając uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wyjaśnił w szczególności, że zgodnie z art.67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 8 z 2005r., poz.60 ze zm.), zwanej dalej "O.p.", organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art.67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, (...), co oznacza, iż decyzja w omawianym przedmiocie podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, a ustalenie przez organ, że istnieją przyczyny, które uzasadniałyby ewentualne umorzenie zaległości podatkowej, stanowi konieczną przesłankę do rozważenia możliwości umorzenia, ale samo przez się nie zobowiązuje organu podatkowego do wydania decyzji umarzającej zaległość podatkową. Uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia sprawy nawet w sytuacji istnienia takich okoliczności. Wyznacznikiem wyboru jest przy tym ważny interes podatnika, oceniany w realiach konkretnej, indywidualnej sprawy, jednak nie w odniesieniu do subiektywnego przekonania podatnika, lecz w oparciu o zobiektywizowane kryteria zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. W tym kontekście istotne jest, że ulgi podatkowe mają charakter wyjątkowy, gdyż zasadą pozostać musi płacenie podatków w sposób i terminie prawem przewidzianym, zatem ich zastosowanie winny uzasadniać nadzwyczajne okoliczności. Istnienie ważnego interesu podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych wypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności niezależnych od podatnika nie jest on w stanie uregulować zobowiązań podatkowych. Natomiast interes publiczny należy rozumieć jako wyznacznik wyboru nakazujący uwzględnianie wartości i dóbr wspólnych dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Jednocześnie interes publiczny to dbałość o interes Skarbu Państwa rozumiana jako konieczność zapewnienia mu stałych dochodów. Dalej organ podniósł, że pojęcia "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" nie mają stałej treści, a istnienie takiego interesu wymaga każdorazowo ustalenia w stanie faktycznym konkretnej sprawy. Zdaniem organu, nie tylko subiektywne, ale i błędne jest przekonanie strony, że w związku z wydatkami poniesionymi przez niego na budowę stacji demontażu pojazdów organ podatkowy ma obowiązek umorzyć powstałą zaległość podatkową. Organ podniósł, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby zapłata należnego zobowiązania podatkowego mogła znacząco wpłynąć na pogorszenie wyników finansowych firmy strony, a ponadto decyzją z dnia 6 sierpnia 2010r. udzielono stronie pomocy w postaci umorzenia podatku w kwocie 4914,00 zł, stosowanie ulg nie może mieć zaś charakteru ciągłego, gdyż stawiałoby podatnika w uprzywilejowanej sytuacji. 1. W skardze wniesionej na decyzję, o której mowa wyżej, G. M. zarzucił naruszenie: - art.120, art.122, art.187 § 1, art.191 i art.210 O.p. przez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, w szczególności dokumentów świadczących o kondycji finansowej podatnika, co spowodowało nienależytą ocenę ważnego interesu podatnika inwestującego w przedsiębiorstwo, jak tez nieuwzględnienie proekologicznego charakteru inwestycji, co miało wpływ na nienależytą ocenę interesu publicznego; - art.67a § 1 pkt 3 O.p. przez niezastosowanie tego przepisu, pomimo że materiał dowodowy sprawy uzasadnia przyjęcie, iż istnieje zarówno ważny interes podatnika, jak i interes publiczny w udzieleniu wnioskowanej przez stronę ulgi W oparciu o powyższe wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. 2.2 W uzasadnieniu skargi skarżący wyraził pogląd, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję Wójta Gminy i podzielając argumenty tego organu, dopuściło się naruszenia wymienionych wyżej przepisów, bowiem materiał dowodowy sprawy wymagał dokonania oceny, czy wydatki inwestycyjne wpływają na sytuację finansową podatnika w zakresie możliwości uiszczenia podatku od nieruchomości oraz jakie skutki ekonomiczne dla podatnika spowoduje wykonanie zobowiązania podatkowego, którego umorzenia odmówiono. Podkreślił, że kwota zaległości podatkowych jest znaczna, a podatnik inwestujący w swoje przedsiębiorstwo nie może być przez to pozbawiony możliwości ubiegania się o ulgę podatkową, tym bardziej, że nie zawsze warunki gospodarcze mogą być w całości przewidziane przez podatnika. Podniósł, że w stanie niniejszej sprawy wydatki inwestycyjne były bardzo duże i miały wpływ na jego zdolność finansową, jednak w zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek ustaleń dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej strony, nie zostały wskazane żadne kwoty ani wyliczenia. Wyraził pogląd, że realizowana w danym środowisku inwestycja proekologiczna, chroniąca środowisko naturalne, stanowiąca źródło zatrudnienia w zdrowych warunkach określonej liczby osób, powinna uzasadniać przyznanie ulgi podatkowej właśnie podmiotowi realizującemu taką inwestycję, a nie innym podatnikom, szczególnie że inwestycja proekologiczna wymaga większych nakładów i w tym powinno przejawiać się porównanie sytuacji strony i innych podmiotów. Podkreślił, że ulgi podatkowe są zgodne z Konstytucją, gdyby jednak interes publiczny sprowadzić do potrzeb budżetu i zasady powszechności opodatkowania, to ulgi podatkowe należałoby uznać za sprzeczne z Konstytucją. Stwierdził, że ocena istnienia ważnego interesu publicznego winna być dokonana z odniesieniem do warunków Gminy - czy realizacja inwestycji prowadzonej przez podatnika i funkcjonowanie jego przedsiębiorstwa uzasadnia uznanie, że umorzenie zaległości podatkowych jest zgodne z interesem publicznym, jednak również ustaleń w tym zakresie organy nie podjęły. Zarzucił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest uzasadnienia faktycznego, a jedynie przywołano tezy orzeczeń z wielu ogólnie dostępnych orzeczeń sądowych zapadłych w innych sprawach. 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, jej zarzuty uznało za nieuzasadnione i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Nie kwestionując, że wydatki inwestycyjne miały wpływ na zdolność finansową skarżącego stwierdziło, że nie oznacza to, iż zapłata zaległości podatkowych może sprowadzać zagrożenie dla jego egzystencji, podkreśliło też, że chociaż społecznie pożądane jest zatrudnianie pracowników, to nie oznacza to, iż taka okoliczność uzasadnia umorzenie zaległości podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: 4.1 Jak w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji prawidłowo wyjaśniły organy obu instancji, rozpatrzenie sprawy z wniosku przedsiębiorcy o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, w tym o umorzenie zaległości podatkowej, wymaga - zgodnie z art.67a § 1 i art.67b § 1 O.p. - ustalenia, czy wnioskowana ulga może być udzielona w świetle drugiego z wymienionych przepisów, tj. nie stanowi pomocy publicznej lub stanowi pomoc publiczną zgodną z prawem Unii Europejskiej, oraz czy zachodzą przesłanki do jej udzielenia wymienione w pierwszym z nich, tj. przyznanie ulgi uzasadnia ważny interes podatnika lub interes publiczny. Trafnie wskazały także organy obu instancji, że przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego mają charakter niedookreślony, a ich istnienie podlega ustaleniu z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. Przy tym występowanie interesu publicznego w udzieleniu ulgi ma za punkt odniesienia wartości wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zaufanie do organów państwa, bezpieczeństwo, w tym bezpieczeństwo socjalne. Natomiast o występowaniu ważnego interesu podatnika w udzieleniu ulgi decydują okoliczności odnoszące się do samego podatnika, które - jak wprost wynika z zawartej w art.67a § 1 O.p. normy prawnej - muszą mieć charakter interesu ważnego. Udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych zawsze zmniejsza obciążenia majątkowe podatnika i korzystnie wpływa na stan jego finansów, a co za tym idzie - leży w interesie podatnika. Zatem, gdy ustaleniu podlegać ma istnienia interesu ważnego, nie może chodzić o okoliczności, w jakich podatnicy znajdują się powszechnie, zwyczajnie, bowiem w takim przypadku należałoby przyjąć, że każdy podatnik znajduje się w sytuacji wyczerpującej przesłankę udzielenia ulgi, to zaś byłoby nie do pogodzenia z wynikającą z art.84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą powszechności opodatkowania. W konsekwencji za okoliczności mogące świadczyć o ważnym interesie podatnika w udzieleniu ulgi należy uznać sytuacje niezwyczajne, losowe, które nie zostały spowodowane przez samego podatnika, a w których realizacja jego zobowiązań podatkowych w sposób wynikający z przepisów prawa nie byłaby możliwa, w szczególności bez zagrożenia jego egzystencji. 2. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że organy rozpatrujące sprawę trafnie ustaliły, że w sprawie nie zachodzi ani ważny interes podatnika, ani interes publiczny w udzieleniu mu wnioskowanej ulgi. Prowadzenie przez przedsiębiorcę działalności inwestycyjnej, nawet na dużą skalę, nie stanowi o istnieniu ważnego interesu podatnika uzasadniającego przyznanie ulgi, jest to bowiem sytuacja zwyczajna i wynika z decyzji samego podatnika, a przy podejmowaniu takiej decyzji podatnik winien uwzględnić obciążenia związane z obowiązkami podatkowymi przewidzianymi prawem powszechnie obowiązującym. Natomiast fakt, że prowadzona inwestycja spełnia wysokie wymagania w zakresie dbałości o środowisko naturalne, co niewątpliwie leży w interesie publicznym, nie przesądza o istnieniu interesu publicznego w przyznaniu ulgi podatkowej, gdyż samo przyznanie ulgi nie służy w takim przypadku ochronie środowiska naturalnego lub innym wartościom wspólnym dla społeczeństwa, w tym społeczności lokalnej. Powyższe ustalenia dokonane przy tym zostały, wbrew twierdzeniom skargi, bez naruszenia przepisów postępowania, w tym art.122, art.187 § 1 i art.191 O.p. w związku z art.67a § 1 pkt 3 O.p. Podkreślenia przy tym wymaga, że jako okoliczność mającą stanowić uzasadnienie dla udzielenia ulgi podatnik powoływał wyłącznie sam w sobie fakt prowadzenia inwestycji w celu modernizacji zakładu zajmującego się demontażem pojazdów, której zakończenie pozwoli na stworzenie nowych miejsc pracy. Fakt ten nie był kwestionowany przez organy podatkowe, a jego znaczenie w sprawie - jak wyjaśniono wyżej - został oceniony bez naruszenia art.67a § 1 pkt 3 O.p. W toku postępowania podatkowego podatnik nie twierdził natomiast, i nie robi zresztą tego także w skardze, że ze względu na warunki, których nie mógł przewidzieć, inwestycyjne zaangażowanie środków finansowych uniemożliwia mu uiszczenia podatków, których dotyczy wniosek o udzielenie ulgi, a nawet nie twierdził i nie twierdzi, że w ogóle znalazł się w położeniu finansowym uniemożliwiającym mu zapłacenie podatków, o których mowa. W tej sytuacji brak przywołanie w wydanych w sprawie decyzjach danych kwotowych obrazujących sytuację finansową strony i ponoszone wydatki nie może być ocenione jako mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie powołanych wyżej przepisów postępowania lub art.210 § 4 O.p., tym bardziej gdy się zważy, że dane te wynikają z oświadczeń samej strony i złożonych przez nią dokumentów, które - co nie może budzić wątpliwości w świetle treści uzasadnień decyzji organów obu instancji - nie były przez te organy kwestionowane, a po poddaniu ich analizie organ II instancji stwierdził, że z analizy tej "nie wynika, że zapłata należnego zobowiązania podatkowego wpłynie znacząco na pogorszenie wyniku finansowego firmy podatnika". Wniosek ten uznać należy za uzasadniony, skoro - jak wskazał podatnik w piśmie z dnia 14.12.2011r. - kwota wydatków inwestycyjnych w 2010r. przekroczyła 330000,00 zł, a w 2011r. (do dnia sporządzenia pisma) - 307000,00 zł, wniosek o zastosowanie ulgi dotyczy zaś należności podatkowych w łącznej kwocie 22828,00, tj. kwocie marginalnej (około 3,5 %) w stosunku do poniesionych wydatków. Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz.270).