I SA/Lu 630/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych; p o s t a n a w i a : - przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący M. S. złożył wniosek z dnia 18 grudnia 2008 r. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia złożonego wniosku wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwoma synami (13 i 8 lat), a źródłem utrzymania rodziny jest wspólnie prowadzone gospodarstwo rolne, z którego małżonkowie osiągają dochód miesięczny w kwocie 1.200 zł. Skarżący wskazał też, że posiada 50-hektarową nieruchomość rolną, młyn zbożowy oraz budynki gospodarskie. Wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów i wyjaśnień odnoszących się do sytuacji finansowej skarżącego, M.S. nadesłał do sądu kserokopie: nakazu płatniczego na podatek rolny na 2008 rok, faktury za usługi telekomunikacyjne i za energię elektryczną, dowód zapłaty KRUS oraz odpis z księgi wieczystej. Strona wyjaśniła też, że rachunki bankowe zajęte są przez komorników oraz, że do dnia złożenia pisma (22 stycznia 2009 r. ) nie otrzymał jeszcze decyzji o dopłatach bezpośrednich, przy czym spodziewana wartość dopłat nie pokryje nawet straty związanej z drastyczną obniżką cen płodów rolnych. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił M. S. przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w którym podniósł, iż w chwili obecnej nie posiada środków finansowych. Wszystkie dochody osiągane z gospodarstwa zajęte są na poczet prowadzonych przeciw niemu postępowań egzekucyjnych. Dopłaty bezpośrednie zaś, w jego ocenie, nie mogą być traktowane jako dochód z gospodarstwa, a jedynie jako czynnik zmniejszający straty poniesione przy produkcji rolnej. Zwrócił też uwagę na wielomilionowe hipoteki ustanowione na nieruchomościach wchodzących w skład gospodarstwa oraz okoliczność, że obecnie nieruchomości stanowiące skład gospodarstwa nie są już jego własnością, bowiem sprzedano je w trakcie postępowania komorniczego, a obecnie stracił on zarząd nad nieruchomościami ze względu na to, iż wydano postanowienie o przysądzeniu własności. W konsekwencji utracił źródło dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 243 ( 1, 245 ( 1 i 2, art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego trakcie. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego /( 2/, zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego / ( 3/. Zgodnie z art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, beż uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący M. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W ocenie Sądu, przedstawiona we wniosku oraz wynikająca z załączonych dodatkowych wyjaśnień sytuacja majątkowa skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie strony od kosztów sądowych. Wykładnia art. 246 ( 1 prowadzi do wniosku, iż zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, wobec tego należy przyjąć, że jeżeli po zaspokojeniu najbardziej elementarnych potrzeb skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie, pozostają jakiekolwiek środki finansowe, to strona zobowiązana jest – na miarę swoich możliwości - w tych kosztach uczestniczyć. W ocenie Sądu, przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa i finansowa uzasadnia zwolnienie skarżącego od kosztów sadowych, ponieważ z przedstawionej we wniosku, dodatkowych dokumentach oraz w sprzeciwie sytuacji wynika, że skarżący nie jest w stanie zaoszczędzić jakichkolwiek środków finansowych na prowadzenie postępowania sądowego. Sąd ma na względzie, że osiągając wraz z małżonką dochód w wysokości 1.200 zł ( na co wskazuje strona we wniosku), z którego utrzymuje się 4-osobowa rodzina skarżącego, nie jest w stanie wygospodarować jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowoadministracyjnym, zwłaszcza, że - jak wskazano w sprzeciwie – sytuacja skarżącego wręcz pogorszyła się, ponieważ nieruchomości będące dotąd własnością skarżącego, zostały sprzedane w trakcie postępowania komorniczego. Sąd ma też na względzie wysokość opłat, jakie na obecnym etapie postępowania (wpis od skargi w wysokości 4.796 zł) strona zobowiązana jest uiścić. Rozstrzygniecie oparto na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.