I SA/Lu 631/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. E. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] listopada 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi wniosku E. E. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wnioskiem z dnia 21 września 2017 r. E. E. z siedzibą w W. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w części, tj. wpisu sądowego od wniesionej skargi. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że została powołana celem wybudowania i eksploatacji farm wiatrowych. Jednak z uwagi na zmianę przepisów prawa, działalność ta przestała być rentowna, co doprowadziło do pogorszenia jej sytuacji ekonomicznej. Ponadto we wniosku spółka wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a w kasie posiada [...] zł. W rubryce 10 "Inne dane dotyczące majątku (...)" zamieściła wpis "Odmowa udzielenia informacji w pozostałym zakresie. (pola przekreślone proszę traktować również jako brak możliwości udzielenia odpowiedzi–odmowę udzielenia odpowiedzi)". Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej spółki, referendarz sądowy wezwaniem z dnia 28 września 2017 r. wydanym na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) dalej: "P.p.s.a.", zobowiązał ją do złożenia wskazanych dokumentów i oświadczeń. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone stronie w dniu 20 października 2017 r. i pozostało bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W przewidzianym prawem terminie skarżąca złożyła sprzeciw od wskazanego wyżej postanowienia, domagając się jego zmiany i przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazała, że nie podziela prezentowanego w zaskarżonym postanowieniu stanowiska, gdyż nie uwzględnia ono powszechnie znanych informacji o spadku koniunktury na energię elektryczna produkowaną w farmach wiatrowych, związanej z obniżeniem wsparcia publicznego dla tego sektora rynku o co najmniej 40 %. Podkreśliła, że fakt ten jako notoryjny nie wymagał wskazania w formularzu PPPr i powinien zostać uwzględniony z urzędu. Dodała, że sytuacja na rynku energetycznym prowadzi do problemów farm wiatrowych z obsługą istniejącego zadłużenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zaznaczyć trzeba, iż powyższą regulację należy odczytywać w kontekście treści art. 199 P.p.s.a., który ustanawia ogólną zasadę, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Bezspornym jest, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku przez stronę postępowania. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być zatem interpretowane rozszerzająco. Oznacza to, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, które powinno mieć miejsce tylko w sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby lub podmiotu na współobywateli. Przyznanie prawa pomocy powinno się więc sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Trzeba przy tym wskazać, że ocena możliwości płatniczych w przypadku osób prawnych sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Osoba prawna wnioskująca o udzielenie prawa pomocy jest obowiązana wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że ich nie ma, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa każdorazowo na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 21 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 2410/13 oraz Postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2013 r. sygn. akt II OZ 512/13) W świetle powyższych uwag strona ma więc obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności wpływających na ocenę jej możliwości płatniczych i sytuacji majątkowej. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożności uwzględnienia złożonego przez nią wniosku. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Strona we wniosku o prawo pomocy zawarła jedynie szczątkowe informacje o stanie majątkowym i odmówiła ich udzielenia w pozostałym zakresie (patrz. Rubryka 10 wniosku PPPr). Spółka, nie odpowiedziała również na skierowane do niej w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, a nawet na etapie sprzeciwu mimo, że znała już stanowisko sądu (referendarza sądowego) wyrażone w zaskarżonym postanowieniu nie złożyła żadnych dokumentów ani oświadczeń mogących uwiarygodnić jej twierdzenia o braku środków na poniesienie kosztów postępowania. W świetle powyższych ustaleń za prawidłowe i w pełni uzasadnione należy uznać stanowisko wyrażone przez referendarza sądowego w postanowieniu z dnia 13 listopada 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odnosząc się na zakończenie do zawartego w sprzeciwie argumentu o pogorszeniu się kondycji finansowej farm wiatrowych, wynikającym z obniżenia poziomu wsparcia publicznego dla tego rodzaju podmiotów, należy przypomnieć, że skarżąca jako podmiot prawa handlowego prowadzi działalność ukierunkowaną na zysk, na własną odpowiedzialność i ryzyko, nie może zatem przy jej prowadzeniu liczyć wyłącznie na wsparcie Państwa czy to poprzez dotowanie bieżącej działalności czy też poprzez finansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym poprzez przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 w zw. art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.