I SA/Lu 632/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Halina Chitrosz, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (spr.), Protokolant sekr. sądowy Iwona Lachowska, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi J. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...] marca 2000 r. w sprawie podatku od nieruchomości za 2000 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2003r., Nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. A. kwotę 10,00 / dziesięć / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem, działając na podstawie art. 233§ 1 pkt. 1 w zw. z art. 239 i art. 165a § 1 ordynacji podatkowej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia J. A. na postanowienie Prezydenta Miasta Nr [...] z dnia [...] lipca 2003r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...] marca 2000r. Nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2000 r. za nieruchomość położoną w L. przy ul. M.- utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż wnioskiem z dnia [...] czerwca 2003 r. J. A. zwrócił się do organu I instancji o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Nr [...] z dnia [...] marca 2000r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości przy ul. M. w L. za rok podatkowy 2000. Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w ww. sprawie. Wskazał, iż wykonanie decyzji przez uiszczenie ustalonego nią podatku powoduje z mocy prawa wygaśnięcie zobowiązania podatkowego ( art. 59 § 1 ordynacji podatkowej ). Stąd też brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w celu wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie przedmiotowej decyzji, co uzasadniało wydanie postanowienia w trybie art. 165 a § 1 ordynacji podatkowej. Organ podniósł także, że spełnienie świadczenia przez podatnika powoduje, że cel stosunku zobowiązaniowego został zrealizowany. Na powyższe postanowienie organu I instancji zażalenie wniósł J. A. żądając jego uchylenia i stwierdzenia wygaśnięcia przedmiotowej decyzji z dnia [...] marca 2000r., doręczonej w dniu 25 maja 2000r. i wykonanej wg niego w dniu 6 czerwca 2000r. w całości, na podstawie art. 285 ordynacji podatkowej. Podnosił, iż po wykonaniu decyzji organ podatkowy powinien z urzędu stwierdzić jej wygaśnięcie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę w wyniku wniesionego zażalenia stwierdziło, iż decyzją z dnia [...] maja 2000r. organ I instancji ustalił dla J. A. podatek od nieruchomości na 2000r. wg rozstrzygnięcia w kwocie 3837,80 zł płatny w ratach: I – 15.03. – 3459,50 zł, II - 15.05 – 3459,50 zł, III – 15.09. 3459,50 zł , IV – 15.11.- 3459,30 zł. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2000r. ( doręczonym stronie w dniu 27 lipca 2000r. ) organ I instancji sprostował z urzędu błąd rachunkowy we wskazanej decyzji w części łącznej kwoty podatku, wpisując w miejsce kwoty "3837,80 zł" kwotę "13837,80 zł". Uzasadniając postanowienie stwierdził, że w decyzji ustalony został podatek zgodnie z oświadczeniem złożonym przez stronę – w łącznej kwocie 13837,80zł. Wysokość podatku wynika zarówno z podsumowania opodatkowania wskazanych przez stronę nieruchomości, jak i ze zsumowanych ustalonych rat podatku. J. A. nie wniósł na to postanowienie zażalenia, wobec czego stało się ono ostateczne. Nie zostało też zweryfikowane w trybie nadzwyczajnych środków weryfikacji ostatecznych postanowień. Przedmiotowe postanowienie stanowi integralną cześć decyzji, jednakże we wniosku J. A. wnosi o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z dnia [...] marca 2000r., która nie uwzględnia sprostowania postanowieniem błędu rachunkowego. Nie można rozstrzygnąć o bezprzedmiotowości decyzji z dnia [...] marca 2000r. bez jej integralnej części, jaką jest postanowienie z dnia [...] marca 2000r., a tak właśnie sformułowany jest wniosek podatnika. W kontekście art. 285 ordynacji podatkowej, dotyczącego regulacji prawnej wygaśnięcia decyzji podatkowej wniosek o wygaśnięcie decyzji w brzmieniu, które nie obejmuje sprostowania dokonanego ww. postanowieniem z dnia [...] lipca 2000r. wypełnia przesłankę odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 165 a § 1 tej ustawy. Druga podstawa do odmowy wszczęcia postępowania zawarta w tym przepisie prawa jest określana szeroko, a zatem żądanie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji wymiarowej w brzmieniu, które nie uwzględnia jej sprostowania, wypełnia przesłankę odmowy wszczęcia postępowania podatkowego określonego w art. 165 a § 1 ordynacji podatkowej, co mając na uwadze orzeczono jak w postanowieniu. Na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. A. Żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji ewentualnie o orzeczenie, że postanowienia te wydane zostały z naruszeniem prawa nie precyzował zarzutów. Podnosił, iż bezzwłocznie wypełnił nałożony na niego obowiązek wynikający z decyzji z dnia [...].03.2000r. a zatem decyzja przestała być wobec niego wiążąca. Postanowieniem z dnia [...].07.2000r. ponownie ustalono podatek od nieruchomości. Postanowienie to wydane zostało po wykonaniu decyzji w całości, a nadto rozstrzygało o meritum sprawy. Zapłata całej kwoty podatku spowodowała wygaśnięcie decyzji. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji polega na wiążącym stwierdzeniu, że na skutek zaistnienia określonych okoliczności faktycznych lub prawnych, ustały skutki prawne decyzji (B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska: Ordynacja podatkowa – Komentarz, Toruń 2002, s.829 ). Zobowiązanie podatkowe wygasło na skutek zapłaty podatku. Nastąpiło wygaśniecie decyzji, a jej sprostowanie było niedopuszczalne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż z dniem 1 stycznia 2004 roku utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) - art. 3 i 106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) i przestały funkcjonować ośrodki zamiejscowe tego Sądu, a w ich miejsce powstały wojewódzkie sądy administracyjne – art. 85 powołanej ustawy. Stosownie do art. 97 § 1 powołanej ustawy sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie wniesiona została do sądu przed 1.01.2004r., a zatem podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie i na podstawie przepisów powołanej ustawy. Przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy wskazać należało, iż stosownie do art. 165 § 1 ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165 a. Stosownie do art. 165 a § 1ordynacji podatkowej, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten znajduje zastosowanie, gdy samo żądanie wszczęcia postępowania jest bezprzedmiotowe. Z treści tego przepisu wynika, iż ustanawia on dwie podstawy odmowy wszczęcia postępowania. Pierwsza - "gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną" oraz druga – " jeżeli z jakichkolwiek przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Wg organów podatkowych w rozpatrywanej sprawie zachodziła druga podstawa odmowy wszczęcia postępowania. W doktrynie przyjmuje się, iż przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte mogą dotyczyć: braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego, jeżeli w sprawie toczy się już postępowanie podatkowe, jeżeli w sprawie zapadła już decyzja ostateczna czy też nieostateczna ( por. – Ordynacja podatkowa – Komentarz B. Adamiak, J.Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki UNIMEX Wrocław 2003 str. 579 i nast.). Stosownie do art. 258 § 1 pkt. 1 ordynacji podatkowej organ podatkowy, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli stała się bezprzedmiotowa. Przepis art. 258 nie zastrzega wydania decyzji w przedmiocie wygaśnięcia decyzji jedynie z urzędu, a zatem wszczęcie postępowania w tym przedmiocie może nastąpić również na żądanie strony. W sprawie bezsporne jest, iż w dniu [...] czerwca 2003r. do organu podatkowego I instancji wpłynął wniosek J. A. o stwierdzenie, na podstawie art. 258 ordynacji podatkowej, wygaśnięcia decyzji z dnia [...] marca 2000r. ustalającej dla niego podatek od nieruchomości za 2000r. We wniosku tym skarżący wskazał okoliczności, które, jego zdaniem, dają podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia tej decyzji. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia koncentruje się na kwestii postanowienia wydanego w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji będącej przedmiotem wniosku. Rozważanie te są jednak w świetle podstawy prawnej żądania, które zakreśla przedmiot postępowania, bezprzedmiotowe. Ferując zaskarżone orzeczenie organy podatkowe w istocie nie wskazały żadnej z wynikających z art. 165a § 1 ordynacji podatkowej podstaw odmowy wszczęcia postępowania; nie wykazały bezprzedmiotowości żądania. Bezprzedmiotowość żądania nie jest równoznaczna z bezprzedmiotowością decyzji. W tych warunkach skoro zaskarżone orzeczenie wydane zostało z naruszeniem art. 165a§ 1 ordynacji podatkowej, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) należało orzec jak w sentencji.