I SA/Lu 632/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 19 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zastosowania ulgi inwestycyjnej w podatku rolnym - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia: odmówić G.T. przyznania prawa pomocy. W związku ze złożoną skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł G.T. jako skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia w całości od kosztów sądowych. Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził co następuje: Złożony wniosek nie może zasługiwać na uwzględnienie z uwagi na brak ustawowych przesłanek do zastosowania wobec strony skarżącej instytucji prawa pomocy. W złożonym wniosku G.T. podnosi, iż ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ znacznie przewyższają one kwotę, którą mógłby uzyskać w przypadku pozytywnego rozpatrzenia sprawy. Ponadto, kwota wpisu jest znacznym obciążeniem dla jego gospodarstwa, które nie przynosi zysków, a w niektórych latach jest deficytowe. Sytuacja ta wynika z wielkości gospodarstwa ([...] ha gruntów i [...] ha lasu) oraz położenia na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W dalszej części uzasadnienia wniosku skarżący stwierdził, iż gospodarstwo to finansuje się samo i nie dokłada do niego ze środków pochodzących z pracy zawodowej. Ze złożonego wniosku wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym tylko ze swoimi rodzicami. Jego majątek poza ww. gospodarstwem stanowi dom o powierzchni [...] m2. Odnosząc się natomiast do posiadanych przez siebie zasobów pieniężnych skarżący stwierdził, iż zasobów tych nie ujawni, z uwagi na brak klauzuli "zastrzeżone" lub "poufne" po wypełnieniu, tak jak w przypadku zeznań majątkowych. Wskazując na źródło i wysokość dochodów swojego gospodarstwa domowego skarżący podał, iż dochody te pochodzą z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych jego rodziców w łącznej wysokości [...] zł netto oraz z tytułu jego wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę w wysokości około [...] zł netto. Łączną kwotę uzyskiwanych dochodów skarżący określił w wysokości [...] zł netto. Odnosząc się do podanej w uzasadnieniu sytuacji finansowej strony skarżącej należy podnieść, iż art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" statuuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniało by stronę skarżącą od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ppsa, stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym (a w takim zakresie złożono rozpoznawany wniosek) obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W myśl art. 252 § 1 ppsa wniosek o przyznanie praw pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach (...). Wniosek taki składa się na urzędowym formularzu określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245). Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu z drugiej strony jej możliwości finansowych. Odnosząc to na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż wnioskodawca ciążących na nim obowiązków wynikających z ww. przepisów nie dopełnił. Strona skarżąca dochodząc swego prawa na drodze sądowej może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy, jednak dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, regulującymi instytucję prawa pomocy – między innymi wymogu unormowanego w art. 252 § 1 ppsa. Nie podając informacji na temat wysokości swoich zasobów pieniężnych skarżący zasłaniając się ich poufnością pozbawił referendarza sądowego możliwości oceny zdolności ponoszenia przez siebie kosztów sądowych w tej sprawie. Reasumując, G.T. nie podając pełnych danych dotyczących swojego stanu majątkowego, mimo że do tego był zobowiązany ww. przepisami prawa nie wykazał by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie jemu prawa pomocy. Biorąc pod uwagę brak przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ppsa w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.