I SA/Lu 636/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 29 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [... ] lipca 2007 r., nr [... ] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe [...] S.A. w [...] z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: XII 2000 r., XII 2001 r., III-IV, VI, VIII-IX 2002 r., I, III 2003 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia: I. przyznać M.S. prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od opłat sądowych ponad kwotę 500 (pięćset) zł; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. M.S. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 5163 zł od wniesionej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w zakreślonym terminie do jego uiszczenia złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący swój wniosek motywuje tym, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jego dochody pochodzą z tytułu renty i wynoszą około [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca nie posiada żadnego majtku ruchomego większej wartości, w tym samochodu i nieruchomości. Odnosząc się do swojej sytuacji majątkowej wnioskodawca wyjaśnił, iż nieudane przedsięwzięcie gospodarcze z lat 90-tych nie doprowadziło do wzrostu jego majątku. Osiąganie dochodów z innych tytułów skarżący zakończył w 2002 r. kiedy to ustał ostatni stosunek pracy, w jakim pozostawał przez przejściem na rentę. Od tamtej pory jedynym jego dochodem jest renta. Ciążące na nim zobowiązania publicznoprawne mają ogromna wysokość. Opłacenie pełnej wysokości wpisu od niniejszej skargi przekracza jego możliwości finansowe i majątkowe, a dotychczas wyłożone kwoty kosztów sądowych pochodzą z pożyczki od rodziny. Skarżący wskazał też, że oprócz skargi w niniejszej sprawie wniósł również pięć skarg w sprawach podatkowych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Z uzasadnienia wniosku wynika, iż wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje jedynie z żoną. Mieszkanie o powierzchni [...] m2, w którym skarżący zamieszkuje stanowi majątek odrębny jego żony. Jego żona osiąga dochody z tytułu emerytury w wysokości od [...] do [...] zł netto (skarżący podał we wniosku różne wysokości tego świadczenia). Utrzymując się wyłącznie ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego skarżący wraz z żoną pokrywa koszty bieżącego utrzymania mieszkania i wyżywienia. Dlatego też, nie pozwala to na poczynienie nawet skromnych oszczędności. M.S. podając dane, które uważa za istotne wskazał, iż suma wpisów sądowych od wszystkich wniesionych przez niego skarg wynosi 20 000 zł tj. stanowi wielokrotność miesięcznych dochodów jego rodziny, a wpis w tej sprawie stanowi dwukrotność jego dochodów. Opłacenie tych kosztów sądowych nie tylko stanowiłoby uszczerbek w niezbędnych kosztach utrzymania dla jego rodziny, lecz jest po prostu niemożliwe. Biorąc pod uwagę, iż złożone na urzędowym formularzu oświadczenie okazało się w ocenie referendarza sądowego nie wystarczające co do oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy wezwano wnioskodawcę do nadesłania dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń w postaci: oświadczenia wykazującego jakie i w jakiej wysokości są stałe konieczne wydatki związane z utrzymaniem wspólnego gospodarstwa domowego (czynsz, energia elektryczna, gaz, woda, ścieki, telefon, wydatki na żywność), w którym skarżący zamieszkuje, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych skarżącego i jego żony, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, odpisów ostatnich odcinków renty skarżącego i emerytury jego żony oraz dowodów uiszczenia wpisów sądowych w sprawach skarg wniesionych do WSA w Krakowie (z uwzględnieniem pożyczek od rodziny) lub też rozstrzygnięć tego Sądu w przedmiocie prawa pomocy jeżeli skarżący ubiegał się o zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w tych sprawach. Z nadesłanej odpowiedzi wnioskodawcy odnoszącej się do kosztów utrzymania wynika, iż łączne koszty utrzymania z tytułu czynszu, energii elektrycznej, gazu, telefonu i wydatków na żywność wynoszą około [...] zł. (skarżący załączył dowody potwierdzające ponoszone wydatki). Ponadto skarżący z żoną ponoszą koszty leczenia i zakupu leków nawet w wysokości około [...] zł miesięcznie. Z nadesłanego wyciągu bankowego żony skarżącego wynika, iż uzyskuje ona jedynie dochody z emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżący nie posiada konta bankowego, a rentę odbiera w gotówce na poczcie w wysokości [...] zł (z załączonego odcinka renty skarżącego wynika, iż jego renta wynosi [...] zł brutto, z czego do wypłaty jest [...] zł). Łączna kwota ich dochodów wynosi zatem [...] zł netto. Wnioskodawca wraz z żoną nie ma żadnych oszczędności ani lokat bankowych, w tym też kont i lokat dewizowych. M.S. nadesłał również kserokopie potwierdzeń uiszczenia wpisów sądowych w łącznej wysokości 7809 zł w 4 sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. Załączono również kopię postanowienia WSA w Krakowie z dnia 26 lutego 2007 r., na mocy którego zwolniono M.S. od uiszczenia wpisu sądowego w 4/5 części. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdził, co następuje: Przyjmując, iż możliwość poniesienia kosztów sądowych musi być realna i istnieć w momencie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, iż złożony wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje w części na uwzględnienie. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie częściowym, o którego przyznanie wnosi skarżący obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie, o którym mowa w ww. przepisie należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Na obecnym etapie postępowania jego koszty wynoszą 5136 zł tytułem wpisu stosunkowego od wniesionej skargi ( § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu sądowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Przedstawione przez skarżącego oświadczenie na okoliczność jego sytuacji finansowej oraz znajdujące się w aktach sądowych dowody wskazujące na ponoszenie określonych kosztów utrzymania i leczenia oraz konieczność poniesienia kosztów sądowych w innych sprawach zawisłych przed innym sądem administracyjnym, pozwalają przyjąć, że nie jest on w stanie ponieść w całości kosztów tego postępowania - na które składają się obecne koszty wpisu sądowego oraz pozostałe koszty sądowe, które mogą ale nie musza wystąpić tj. ewentualna opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem oraz potencjalny wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi (w tej sprawie będzie to kwota 2582 zł) - bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższa ocena ta nie oznacza jednak możliwości poniesienia przez wnioskodawcę choćby części tych kosztów. Dlatego też, biorąc to pod uwagę zwolniono skarżącego od obowiązku ponoszenia opłat sądowych w tej sprawie ponad kwotę 500 zł. Przyznanie prawa pomocy w takiej formie oznacza, iż M.S. będzie miał obowiązek poniesienia opłaty sądowej jedynie w wysokości 500 zł bez względu na późniejszy wynik dalszego postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie. Odmowa całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych oznacza odmowę przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Instytucja całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób mających trudną sytuację materialną, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. W przedstawionych przez skarżącego okolicznościach, rozważając możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych w tej sprawie (w praktyce koszty te wobec zastosowanego zwolnienia wynoszą 500 zł) stwierdzić należy, że obecna sytuacja finansowa skarżącego nie należy do skrajnie trudnych. Skarżący wraz z żoną uzyskuje stałe dochody w wysokości [...] zł netto, ponadto może on liczyć na pewną pomoc finansową ze strony swojej rodziny. W związku z tym, poniesienie przez [...] wskazanej wyżej opłaty sądowej leży w zasięgu możliwości finansowych jego wspólnego gospodarstwa domowego. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa postanowiono jak na wstępie.