I SA/Lu 638/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca E. S. wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.917 zł, zwróciła się o zwolnienie z tej opłaty wskazując na brak możliwości jej poniesienia. Podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem W. S. oraz dwoma synami w wieku 13 i 22 lat. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód z prowadzonej przez męża skarżącej działalności gospodarczej w kwocie 17.648 zł netto miesięcznie. Skarżąca jest osobą bezrobotną. Uzyskane środki rodzina przeznacza na utrzymanie domu (żywność, ubrania, środki czystości, opłaty eksploatacyjne) oraz pokrywanie kosztów prowadzonej przez męża skarżącej działalności gospodarczej w postaci wynagrodzenia pracowników, amortyzacji środków trwałych, zużycia energii, podatków, ubezpieczenia oraz innych świadczeń i kosztów rodzajowych. W zakresie posiadanego majątku wnioskodawczyni wskazała dwa domy jednorodzinne o pow. 102 m2 i 270 m2 oraz samochód osobowy VW P. z 2006 r. oraz działkę w W. A. o pow. 10 arów. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie skarżąca wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W uzasadnieniu podtrzymała argumentację wniosku i dodała, że ze środków uzyskiwanych z prowadzonej przez męża działalności gospodarczej uiszczane są koszty jej prowadzenia i podkreśliła, że ich kwota oraz kwota utrzymania gospodarstwa domowego jest wysoka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie skarżąca wnioskowała o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego też ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu ustalenie tych okoliczności. Wskazać należy, że skarżąca ubiegała się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie 1.917 zł. W świetle przedstawionej przez skarżącą sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazała ona zasadności swojego wniosku – nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (wpisu od skargi), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd miał na uwadze okoliczność, iż skarżąca jest osoba bezrobotną, jednak dysponuje majątkiem w postaci dwóch domów jednorodzinnych, działki oraz samochodu osobowego, który nie został obciążony zastawem. Nadto jak wynika z jej twierdzeń rodzina skarżącej utrzymuje się z prowadzonej przez męża W. S. działalności gospodarczej (gospodarstwo ogrodnicze) z tytułu której osiąga dochód w kwocie 17.647 zł miesięcznie. Tak znaczna wysokość dochodu czteroosobowej rodziny, przy uwzględnieniu normalnych kosztów jej utrzymania powoduje, że pozwala na jednorazowe uiszczenie kwoty odpowiadającej wysokości wpisu sądowego od skargi. Sytuacja finansowa skarżącej wskazuje, że przedsiębiorstwo męża prosperuje efektywnie (patrz sprawa sygn. akt I SA/Lu 637/15), przynosząc wysokie dochody nawet przy uwzględnieniu kosztów jej prowadzenia. Podkreślić jednak należy, że ponoszenie tych kosztów jest normalnym elementem prowadzenia działalności gospodarczej. Nie stanowi okoliczności, która premiuje te koszty względem innych wydatków, np. związanych z kosztami inicjowanych przez stronę postępowań sądowych. Nadto wysokość uzyskiwanych dochodów przez rodzinę skarżącej i wielkość posiadanego przez nią majątku są niewspółmierne do wysokości wymaganego wpisu od skargi. Ponadto na ocenę możliwości płatniczych skarżącej miał wpływ fakt reprezentowania jej w postępowaniu podatkowym, a obecnie w postepowaniu sądowym, przez profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczność ta wskazuje, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty wpisu od skargi. Wskazane wyżej okoliczności doprowadziły do oceny, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności pozwalające na przerzucenie ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli, w sytuacji, gdy osiągane przez męża skarżącej dochody i posiadany majątek są w stanie zabezpieczyć wymagane obecnie należności budżetowe, bez jakiegokolwiek uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Końcowo wskazać należy, że orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem, a więc takich osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia bądź, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (zob. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05). Skarżąca do takich osób nie należy. Mając na uwadze powyższe, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.