I SA/Lu 645/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń i marzec 2003 r. - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia odmówić M.G. przyznania prawa pomocy. M.G. w związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł od wniesionej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził co następuje: Złożony wniosek nie może zasługiwać na uwzględnienie z uwagi na brak ustawowych przesłanek do zastosowania wobec skarżącej instytucji prawa pomocy. W uzasadnieniu swojego wniosku skarżąca powołuję się na to, iż w związku z dochodami jakie osiąga włączając to kredyty, które musi spłacać nie jest zdolna do uiszczenia wpisu sądowego od skargi bez uszczerbku w utrzymaniu dla siebie i swojej rodziny. Z podanych we wniosku informacji wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi swoje wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i [...] synów. Jej stan majątkowy to mieszkanie o powierzchni [...] m2, nieruchomość o powierzchni [...] ha zabudowana stacją auto gazu oraz zakład [...] należący do jej męża (zajmuje parter budynku pod ww. mieszkaniem). Wspólne gospodarstwo domowe obciąża kredyt hipoteczny w wysokości [...] zł miesięcznie oraz dwa kredyty na zakup samochodów [...] w wysokości około [...] zł miesięcznie. Łączne dochody małżonków, które pochodzą z prowadzonych oddzielnie działalności gospodarczych wynoszą około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni podała również, iż jej męża obciąża obowiązek alimentacyjny na rzecz córki. Nie sprecyzowano jednak wysokości tego obciążenia. Odnosząc się do podanej w uzasadnieniu sytuacji finansowej strony skarżącej należy podnieść, iż zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" statuuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniało by stronę skarżącą od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ppsa, stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym (w takim zakresie złożono rozpoznawany wniosek) obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (bądź referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Za podstawę oceny tego kryterium przyjęto minimum socjalne wynoszące, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. Nr 64, poz. 593 ) 351 zł na osobę w rodzinie. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu z drugiej strony jej możliwości finansowych. W ocenie referendarza sądowego wobec osiąganych dochodów przez wspólne gospodarstwo domowe wnioskodawczyni w wysokości [...] zł miesięcznie uiszczenie przez skarżącą wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 500 zł a także uiszczenie innych pozostałych kosztów sądowych, które mogą ale nie muszą wystąpić jak np. opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem w wysokości 100 zł czy potencjalny wpis sądowy do skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi tj. 250 zł nie spowoduje braku możliwości zapewnienia wnioskodawczyni jak i członków jej rodziny minimum warunków socjalnych. Biorąc pod uwagę brak przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ppsa w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.