I SA/Lu 646/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności wspólnika za zaległości "A" S.C. w upadłości w podatku od towarów i usług za miesiące: październik, grudzień 2003 r. oraz styczeń - marzec 2004 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia: I. przyznać M.P. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych ponad kwotę 100 (sto) zł, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. M.P. w złożonej skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej zwrócił się m.in. o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu. Skarżący wezwany do wypełnienia urzędowego formularza PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożył go w zakreślonym dla dokonania tej czynności procesowej terminie, zakreślając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia złożonego na urzędowym formularzu wniosku jak i z nadesłanych na wezwanie dodatkowych dokumentów wynika, iż wnioskodawca prowadzi swoje wspólne gospodarstwo domowe jedynie z żoną, która jest osobą chorą wymagającą opieki innych osób. Wnioskodawca nie posiada majątku. Jego obecne dochody z tytułu umowy o pracę w związku z prowadzoną egzekucją komorniczą wynoszą [...] zł na rękę. Dochód żony z tytułu świadczenia ZUS (renta inwalidzka I grupy) wynosi [...] zł. Realne miesięczne dochody wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy wynoszą więc [...] zł. Wydatki (na podstawie nadesłanego oświadczenia) związane z utrzymaniem mieszkania, zakupem żywności, zakupem leków oraz opłat za media wynoszą łącznie ok. [...] zł. Natomiast załączone wyciągi bankowe wnioskodawcy i jego żony nie wskazują na posiadanie oszczędności ani dodatkowych źródeł dochodów. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdził, co następuje: Dyspozycja art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" statuuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniało by stronę skarżącą od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ppsa, stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Wnioskodawca wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (bądź referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Odnosząc to na grunt niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę obecne dochody wspólnego gospodarstwa domowego, stałe koszty utrzymania oraz koszty związane z leczeniem pozwalają na przyjęcie, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść w całości kosztów tego postępowania - na które składa się kwota wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 500 zł, a także pozostałe koszty sądowe - które mogą ale nie muszą wystąpić tzn. ewentualna opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem oraz potencjalny wpis od skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi tj. 250 zł - bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w ten sposób ocena możliwości finansowych skarżącego nie wyklucza jednak możliwości poniesienia przez skarżącego choćby części kosztów tego postępowania na co pozwala unormowanie zawarte w art. 245 § 4 ppsa, w myśl którego częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesionej ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Biorąc to pod uwagę, zwolniono skarżącego od obowiązku ponoszenia opłat sądowych w tej sprawie ponad kwotę 100 zł. W pozostałym zakresie brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. Uwzględniając możliwości finansowe wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego mimo ponoszonych wydatków trzeba podkreślić, że winien on dysponować środkami finansowymi umożliwiającymi jemu w sprawie niniejszej poniesienie opłat sądowych w wysokości 100 zł. Z uwagi na zastosowany zakres zwolnienia jest to jedyna kwota do uiszczenia w tym postępowaniu bez względu na jego późniejszy etap. Biorąc pod uwagę powyższe, działając art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.