I SA/Lu 647/12

I SA/Lu 647/12 P O S T A N O W I E N I E Dnia 26 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. J. i S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 rok - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata postanawia: - odmówić Z. J. i S. J. przyznania prawa pomocy. I SA/Lu 647/12 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 24 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę Z. J. i S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 rok. W terminie do złożenia skargi kasacyjnej skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (wniosek na formularzu PPF wpłynął 22 października 2012 r.) W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że wspólne gospodarstwo domowe małżonkowie prowadzą wraz z dwoma synami: 21 i 19 lat. Rodzina utrzymuje się z: dochodów z pracy w rolnictwie (wg. GUS 886,80 zł średnio miesięcznie), pozarolniczej działalności gospodarczej (... zł/m-c), z pracy Z. J. (... zł brutto/m-c), kwota z ZFŚS (... zł/m-c) oraz dochód z umów zlecenia P. i P. J. (synów) – miesięcznie ... zł i ... zł. Dodatkowo skarżący wyjaśnili, że faktyczne dochody z rolnictwa są o wiele niższe ze względu na wysokie koszty, zwłaszcza, że uprawiane grunty położone są w odległości 50 km od miejsca zamieszkania. Oszczędności nie posiadają, wręcz są zadłużeni. Czas i środki pieniężne pochłaniają też prowadzone procesy sądowe. W skład majątku Z. i S. J. wchodzą wg. wniosku PPF: dom (168,5 m2), mieszkanie (66 m2), nieruchomość rolna (3,26 ha) i działka pod budynkiem mieszkalnym (1.200 km2). Postanowieniem z dnia 14 listopada 2012 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia 19 listopada 2012 r. skarżący podali dodatkowo, że w formularzu PPF przez zapomnienie nie uwzględnili 0,3 ha łąki, którą S. J. otrzymał po rodzicach, która nie jest użytkowana przez nich od lat, ani też nie jest źródłem przychodu. Następnie, na powyższe postanowienie Referendarza sądowego skarżący wnieśli sprzeciw, wyjaśniając, że wskazane we wniosku mieszkanie i dom to jedna i ta sama nieruchomość – powierzchnia 66 m2 jest częścią mieszkalną z całkowitej powierzchni domu. Poza domem, innego mieszkania nie posiadają. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej "ppsa") . Zgodnie z art. 243 ( 1, art. 245 ( 1 ppsa - prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego trakcie. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy z zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ppsa). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3). Żądanie S i Z. J. stanowiło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania – art. 246 § 1 pkt 1 ppsa. W przedstawionym stanie prawnym należy wskazać i podzielić stanowisko prawne, zgodnie z którym ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną, z użycia w powołanych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia /FZ 478/04/. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe /FZ 160/08/. Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi /II FZ 80/09/. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że twierdzenia i dokumenty przedstawione przez skarżących w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie wskazują, by rzeczywiście nie posiadali dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania zainicjowanego skargą. Z twierdzeń skarżących zawartych we wniosku wynika, że małżonkowie dysponują stałym miesięcznym dochodem w postaci wynagrodzenia za pracę Z. J. (... zł brutto) oraz dochodami z pozarolniczej działalności gospodarczej S. J. oraz dodatkowego dochodu z pracy w rolnictwie. Niewielkie dochody z umów zleceń otrzymują też synowie pozostający ze skarżącymi we wspólnym gospodarstwie domowym. Przedstawionej Sądowi sytuacji finansowej skarżących nie można ocenić jako szczególnie trudnej, nie pozwalającej na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania: rodzina osiąga stałe miesięczne dochody, posiada ponadto niewielkie gospodarstwo rolne i ma zaspokojoną sytuację mieszkaniową. Skarżący wprawdzie nie wymieniają konkretnych kwot wydatków związanych z codziennym utrzymaniem, które Sąd ma na względzie rozpatrując wniosek skarżących, wskazać jednak należy, że nie wskazują, oprócz prowadzonych procesów sądowych, na żadne inne okoliczności, dodatkowo obciążające budżet rodziny (wydatki na leczenie, kredyty). Z tych względów należało odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy wobec braku ustawowych przesłanek zastosowania art. 246 § 1 pkt 1 ppsa.