I SA/Lu 649/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Bartmińska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej - oddala skargę. I SA/Lu 649/18 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J. A. od decyzji wydanej przez ten organ w dniu [...] r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta L.- nakazu płatniczego za 1998 r., utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że podatnik pismem z dnia 19 grudnia 2017 r. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa, powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. W piśmie z dnia 23 lutego 2018 r. sprecyzowano, iż wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za lata 1993-2007. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. – nakazu płatniczego za 1998 r. W uzasadnieniu decyzji powołano się na upływ 5 - letniego terminu (art. 249 § 1 pkt 1 O.p.), który uniemożliwia prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W odwołaniu od tej decyzji J. A. wskazał, iż zgodnie z art. 336 i 337 O.p. wnioski o uchylenie, zmianę lub stwierdzenie nieważności decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, wniesione przed dniem 1 stycznia 1998 r. są rozpatrywane według przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że w myśl art. 249 § 1 pkt 1 O.p., organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji. Z akt sprawy wynika, iż decyzja wymiarowa – nakaz płatniczy za 1998 rok została wydana w 1998 roku, a zatem 5 - letni termin na wniesienia żądania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji upłynął w roku 2003. Natomiast wniosek o stwierdzenie nieważności strona złożyła w dniu 19 grudnia 2017 roku, zatem uchybiono terminowi wskazanemu w art. 249 § 1 pkt 1 O.p. Jak wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, po upływie pięciu lat od doręczenia decyzji, wniesienie wniosku o stwierdzenie jej nieważności jest bezskuteczne, a organ nie może wszcząć już postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2017r., sygn. akt II FSK 905/17). Termin, o którym mowa w art. 249 § 1 o.p., jest terminem prawa materialnego, gdyż jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do zgłoszenia żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to termin nieprzywracalny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 2147/14). Odnosząc się natomiast do twierdzeń skarżącego zawartych w odwołaniu, iż w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy Kodeks postępowania Administracyjnego, Kolegium wskazało, że przepisy art. 336 i 337 O.p. odnoszą się do wniosków wniesionych przed dniem 1 stycznia 1998 r. Przepisy te wprowadzają zasadę dalszego działania ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zakresie rozpoznawania wniosków o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej wniesionych przed dniem 1 stycznia 1998 r., o ile strona na ich podstawie nabyła prawo oraz wniosków o uchylenie, zmianę lub stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej określającej wysokość zaległości podatkowej. Dlatego nie można podzielić stanowiska, iż mogą one mieć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. W skardze na powyższą decyzję J. A. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta L.. Domagał się nadto zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie przepisów art.70 § 8 O.p., art. 247 O.p., art. 249 § 1 i [...], art. 233 O.p. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ podatkowy powinien przytoczyć w uzasadnieniu wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a także dokonać - na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie postępowania - oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Wierzytelność została zabezpieczona hipotekami na nieruchomościach skarżącego, a zatem zgodnie z art.70 § 8 Ordynacji Podatkowej nie podlega przedawnieniu pięcioletniemu. Dlatego Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno zdaniem skarżącego zastosować w sprawie przepis art. 245 O.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W niniejszej sprawie sporna pozostaje podstawa odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej w formie nakazu płatniczego za 1998 r. Jak ustalił organ (a okoliczność ta nie jest kwestionowana przez podatnika), w podatku za 1998r. wydany został dla podatnika przez Prezydenta Miasta L. nakaz płatniczy. Nakaz płatniczy jest "normalną" decyzją wymiarową w rozumieniu art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w której można wymierzyć więcej niż jeden podatek (łączne zobowiązanie pieniężne – art. 6c u.p.r.). Decyzja ta jest ostateczna, co pozostawało poza sporem stron (podatnik nie wskazał, iżby wnosił od niej odwołanie; akta sprawy z uwagi na upływ czasu zostały zniszczone). W dniu 19 grudnia 2017 r. skarżący złożył wniosek o stwierdzenie jej nieważności. Zarzucił, iż została ona wydana bez podstawy prawnej (art. 247 § 1 pkt 2 O.p.) oraz z rażącym naruszeniem prawa (art. 247 § 1 pt 3 O.p.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działające w zakresie właściwości zgodnie z art. 248 § 2 pkt 1 O.p., odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, bowiem żądanie to zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji. Powyższe stanowi negatywną przesłankę postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności, co pozostaje w ścisłym związku z zasadą trwałości decyzji ostatecznych (art. 128 O.p.). Jak wskazano, termin 5 – letni, obliczony zgodnie z art. 12 § 4 O.p., upłynął w 2003 r. (co najmniej z końcem tego roku). Organ podkreślił wprawdzie, że z powodu upływu terminu archiwizacji i zniszczenia akt oraz braku innych informacji (w tym pochodzących od samego podatnika) nie można ustalić dziennej daty wydania nakazu płatniczego i doręczenia tej decyzji stronom, niemniej jednak bez wątpliwości nastąpiło to w 1998 r. (okoliczność ta pozostaje poza sporem). Nawet jednak (przy założeniu lakoniczności danych dotyczących wydania i doręczenia nakazu płatniczego), gdyby uznać, że nakaz wydano i doręczono w terminie z art. 69 § 2 O.p.(a zatem do końca 2003r.), to i tak termin, o którym mowa w art. 249 § 1 pkt 1 O.p. upłynąłby przed złożeniem przedmiotowego wniosku. Podatnik nie kwestionował na żadnym etapie sprawy, iż otrzymał przedmiotowy nakaz, nie uprawdopodobnił też zachowania terminu z art. 249 § 1 pkt 1 O.p. Zarówno w odwołaniu, jak i w skardze wskazywał natomiast na fakt ustanowienia na nieruchomościach podlegających opodatkowaniu hipoteki, co miało wpływ na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, a w ocenie skarżącego – również na ocenę terminowości złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Jak słusznie podkreślono w decyzji, termin z art. 249 § 1 pkt 1 O.p. ma charakter materialny i nie podlega przywróceniu. Jakkolwiek odpowiada on podstawowemu terminowi przedawnienia zobowiązania podatkowego z art. 70 § 1 O.p., to jednak w żadnym razie nie jest on zależny od indywidualnych okoliczności danej sprawy, które mają lub mogą mieć wpływ na bieg terminu przedawnienia, przez co podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 70 § 8 O.p. jest niezasadny. Przepis art. 249 § 1 pkt 1 O.p. nie determinuje w żadnym stopniu oceny terminowości złożenia wniosku o stwierdzenie decyzji ostatecznej od biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, o czym świadczy fakt, że nie odwołuje się do instytucji przedawnienia zobowiązania lub przepisów tę instytucję regulujących. Upływ terminu przedawnienia ma znaczenie dopiero na etapie merytorycznego badania przesłanek stwierdzenia nieważności i zgodnie z art. 247 § 2 i 3 O.p. powoduje odmowę stwierdzenia nieważności z przyczyn tam wskazanych. W niniejszej sprawie wniosek podatnika został jednak rozstrzygnięty formalnie na etapie jego wstępnej kontroli, nie zaś na etapie oceny istnienia przesłanek stwierdzenia nieważności. Jak zauważył organ, powołane przez skarżącego przepisy przejściowe art. 336 i art. 337 O.p. (odsyłające do stosowania przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, z pominięciem Ordynacji podatkowej) odnoszą się do wniosków złożonych przed 1 stycznia 1998 r., nie mogą zatem dotyczyć niniejszej sprawy, w której wniosek o stwierdzenie nieważności wpłynął do organu w 2017 r. Podkreślić przy tym należy, że także sam podatnik wykazał się w tym względzie niekonsekwencją, bowiem w podstawach wniosku o stwierdzenie nieważności (pismo z dnia 23 lutego 2018 r.) oraz skargi na wydaną w sprawie decyzję wskazał przepisy Ordynacji podatkowej uznając równocześnie, że nie powinny one mieć w sprawie zastosowania. Nie sposób też uznać za zasadny zarzutu naruszenia przepisu art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez brak właściwego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji. W ocenie Sądu organ precyzyjnie, w sposób nie budzący wątpliwości, wskazał podstawy faktyczne i prawne jej wydania. Wydanie decyzji poprzedzone zostało ustaleniami niezbędnych dla rozstrzygnięcia faktów, przy czym niesatysfakcjonująca skarżącego lakoniczność w tym zakresie nie wynika z zaniedbań czy sugerowanych nadużyć władzy organu, ale z faktu, że rozstrzygnięcie – wobec dokonanych ustaleń – ma charakter formalny. Powyższe oznacza, że organ nie był zobowiązany do badania przesłanek stwierdzenia nieważności, skoro już na etapie wstępnym stwierdził istnienie formalnej przeszkody dla rozpoznania wniosku strony. Z powyższych względów uznać należy zarzuty skargi za niezasadne, zaś skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.