I SA/Lu 66/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 20 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące listopad - grudzień 2006 r., styczeń – grudzień 2007 r. oraz styczeń – maj 2008 r. w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 630/10. Pełnomocnik skarżącej w złożonej 3 września 2013 r. skardze kasacyjnej zwrócił się jednocześnie z wnioskiem o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie jej od opłat sądowych w całości. Do wniosku dołączył wypełniony przez skarżącą urzędowy formularz wniosku o prawo pomocy z którego wynika, iż skarżąca pracuje na ½ etatu z czego osiąga dochody w kwocie ok. 700 zł miesięcznie brutto, natomiast jej mąż otrzymuje rentę w kwocie ok. 1.000 zł brutto. W kosztach utrzymania partycypuje teściowa skarżącej dokładając ok. 150-250 zł miesięcznie. W dalszej części wniosku skarżąca wykazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką i z mężem, z którym ma rozdzielność majątkową. Nie posiada majątku nieruchomego, ani żadnych zasobów finansowych. Na dochód rodziny składa się wynagrodzenie skarżącej za pracę w kwocie ok. 700 zł, renta męża skarżącej w wysokości 1.000 zł i emerytura teściowej w wysokości ok. 1.470 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności wskazać jednak należy, że w niniejszej sprawie kwestia przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych w całości była już przedmiotem rozpoznania. Mianowicie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 grudnia 2010 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od opłat sądowych ponad 1/3 ich część, a w pozostałym zakresie odmówiono przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca nie wniosła sprzeciwu, w związku z czym, na podstawie art. 259 § 3 p.p.s.a., postanowienie to uzyskało skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Jak zaś stanowi art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy w szerszym zakresie, z tą jednak różnica, że kolejny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, należy potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 grudnia 2010 r. Taka możliwość daje bowiem art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, a mianowicie zmiany okoliczności sprawy, która to zmiana powinna była zaistnieć po tym, jak referendarz sądowy rozstrzygnął prawomocnie wcześniejszy wniosek strony w tej materii. Podkreślić jednocześnie należy, że przez zmianę okoliczności sprawy, należy rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W istocie chodzi więc o czynniki, które odnoszą się do zasadności utrzymania w obrocie prawnym wydanego postanowienia (por. R. Sawuła, glosa do postanowienia NSA z dnia 7 czerwca 1995 r., SA/Rz 461/95, Sam. Teryt. 1996, nr 3, poz. 71). W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy w określonej części należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, że sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia. Dokonując takiej oceny referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała, aby nastąpiła zmiana jej sytuacji majątkowej, która powodowałaby brak możliwości poniesienia przez nią opłat sądowych w rozmiarze ustalony prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego. Skarżąca tak samo jak we wcześniejszym wniosku podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z teściową i mężem, z którym pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej. Pogorszeniu nie uległa również jej sytuacja dochodowa. Wręcz przeciwnie, sytuacja ta uległa nawet nieznacznej poprawie. Mianowicie zwiększeniu uległa wysokość renty męża skarżącej z 1000 zł do 1110,64 zł netto oraz wysokość emerytury teściowej skarżącej z kwoty ok. 820 zł do kwoty 1418,47 zł netto. Bez zmian pozostała natomiast wysokość uposażenia za prace skarżącej, która obecnie wynosi średnio 718,18 zł netto miesięcznie. Reasumując, skarżąca nie powołała żadnych nowych okoliczności, uzasadniających uwzględnienie jej wniosku o zmianę zakresu przyznanego prawa pomocy. Za koniecznością jego uwzględnienia nie przemawia również fakt posiadania przez teściową skarżącej niespłaconych kredytów zaciągniętych na zakup sprzętu gospodarstwa domowego (chłodziarka, pralka i telewizor). Konieczność regulowania przez stronę lub osobę pozostającą z nią we wspólnym gospodarstwie domowym posiadanych zobowiązań nie stanowi bowiem przesłanki do przyznania prawa pomocy. Brak jest bowiem podstaw aby zobowiązania cywilne czy inne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym, których w niniejszym postępowaniu znaczną część i tak ponosi Skarb Państwa. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Co więcej posiadanie kredytów do spłaty wskazuje wyłącznie na zdolności płatnicze kredytobiorcy. Jednocześnie dodania wymaga, że koszty niniejszego postępowania ograniczają się obecnie wyłącznie do kosztów wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 165 zł, która to kwota jest w ocenie referendarza sądowego w zasięgu możliwości finansowych skarżącej. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.