I SA/Lu 660/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. sp. z o.o. z siedzibą w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: skarżąca, spółka lub strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. odmawiająca umorzenia spółce zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za pierwszy kwartał 2014 r. w kwocie 21.732 zł. W związku z tym skarżąca na etapie wniesienia skargi do Sądu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) - do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Mając to na uwadze spółka w treści skargi zawarła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazała, że pozostaje w złej sytuacji finansowej, co obrazują kolejno zaciągnięte przez spółkę kredyty i pożyczki nawet na dokonanie podstawowych opłat związanych z jej działalnością. Zobowiązania spółki z tytułu podatku od nieruchomości i opłaty za użytkowanie wieczyste na dzień 31 maja 2015 r. wynoszą 79.984,00 zł. Ponadto z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie 10.000 zł, natomiast wartość środków trwałych strony wynosi [...] zł, a wg bilansu w ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości [...] zł. Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu wynika również, że spółka na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku posiadała na rachunku bankowym środki pieniężne w wysokości [...] zł. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej strony, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") referendarz sądowy wezwał pełnomocnika spółki do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. W odpowiedzi na powyższe, nadesłano kopie: bilansu działalności spółki za 2014 r. (wskazano w nim, że aktywa trwałe wynoszą [...] zł, zaś aktywa obrotowe [...] zł); rachunku zysków i strat (wykazano przychód netto ze sprzedaży w kwocie [...] i stratę w kwocie [...] zł), zeznania podatkowego spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za ubiegły rok (wykazano w nim przychód w kwocie [...] zł, koszty jego uzyskania w kwocie [...] zł i stratę w kwocie [...] zł), deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia ubiegłego roku do maja roku bieżącego (tylko w maju 2015 r. wykazano podstawę opodatkowania, w kwocie [...] zł), raporty kasowe za trzy minione miesiące bieżącego roku, wyciąg z rachunku bankowego spółki za miesiące marzec, kwiecień i maj 2015 r. oraz dokumenty przedstawiające zobowiązania spółki (deklaracje podatku od nieruchomości oraz faktury za energię elektryczną, najem biura oraz obsługę podatkową). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca spółka składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części obejmującej kwotę wpisu od skargi. Kwestię rozstrzygnięcia tak zakreślonego żądania reguluje art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy - w takim zakresie - może być przyznane gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przystępując do oceny wniosku przypomnieć jednak należy, że co do zasady strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku. Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych, zgodnie z treścią art. 246 § 2 in principio p.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca spółka nie wykazała, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. Do wniosku takiego prowadzi analiza złożonej na wezwanie dokumentacji obrazującej sytuację majątkową i dochodową spółki. Z dokumentów tych nie wynika bowiem by strona nie miała możliwości uiszczenia wpisu od skargi, we wskazanej na wstępie wysokości. I tak w pierwszej kolejności należy wskazać, że jak wynika ze złożonej deklaracji podatkowej, spółka w 2014 r. osiągnął przychód w kwocie 138.276,88 zł. Już samo to przeczy twierdzeniom strony o braku zdolności zdobycia potrzebnych środków finansowych. Jednocześnie bez znaczenia przy tym jest, że bilans roczny działalności spółki wykazuje stratę. Zaznaczyć bowiem należy, że straty tej w żadnym razie nie należy utożsamiać z nierentownością firmy, ale z wysokością ponoszonych kosztów prowadzonej działalności. Jak się przyjmuje w orzecznictwie dochód lub strata jest jedynie wynikiem bilansowym przychodów i kosztów ich uzyskania, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci m.in. zwolnienia z kosztów (postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I GZ 260/08, LEX nr 479125). Generalnie, strata jest to podsumowanie całokształtu prowadzonej działalności w danym okresie (miesięcznym, rocznym) w aspekcie finansowym. Nie zmienia to jednak faktu, że w toku bieżącej działalności gospodarczej, prowadzonej "na co dzień", podmiot gospodarczy może dysponować gotówką, nawet w znacznych rozmiarach (w przypadku skarżącej dochody z tytułu najmu lokali). Co więcej istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować lub go całkowicie uniknąć. Odnośnie kosztów prowadzonej działalności gospodarczej kreujących stratę, za ugruntowanym w doktrynie poglądem stwierdzić należy, iż nic nie stoi na przeszkodzie by w ramach wspomnianych kosztów prowadzonej działalności, przyjmujących dużo wyższe wartości, znalazły się również wydatki dotyczące postępowania sądowego. Tym bardziej, że koszty sądowe należą do normalnych kosztów takiej działalności, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej – jako element tej działalności – wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie. Z kolei planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 p.p.s.a., jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych. Zdolność wygospodarowania kwoty 500 zł w celu uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wynika nie tylko z przedmiotowego zeznania podatkowego, lecz również deklaracji podatkowych VAT – 7. Mianowicie z deklaracji tych wynika, że spółka wykazuje regularnie obrót. Spółka dokonała dostawy towarów oraz świadczenia usług na kwoty: w grudniu 2014 r. - 10.897 zł, w styczniu 2015 r. - 12.222 zł, w lutym 2015 r. - 10.647 zł, w marcu 2015 r. - 11.348 zł, w kwietniu 2015 r. - 13.550 zł oraz w maju 2015 r. – 10.455 zł. Z powyższych danych jednoznacznie wynika, że strona osiągnęła w 2014 r. i w dalszym ciągu osiąga obroty, które jednocześnie posiadają cechę regularności i stabilności. Co prawda dane z tych deklaracji nie wskazują na wysokość dochodów uzyskiwanych przez spółkę, lecz właśnie na sam fakt prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, oraz osiągania obrotów, będących jej udziałem. Na wielkość środków pozwalających na poniesienie kosztów niniejszego postepowania sądowego wskazuje również analiza nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego skarżącej. Mianowicie z ich treści jednoznacznie wynika, że skarżąca zarówno przed wszczęciem postepowania jak i po jego zainicjowaniu dysponowała środkami pieniężnymi z których mogła pokryć wymagalne obecnie koszty sądowe. Tytułem przykładu można wskazać, że w dniu 31 marca 2015 r., suma środków na rachunku bankowym skarżącej wynosiła [...] zł. Z kolei w dniu 30 kwietnia 2015 r., suma ta wynosiła [...] zł. Natomiast w dniu 31 maja 2015 r., tj. dwa tygodnie po wniesieniu skargi suma dostępnych środków na rachunku bankowym skarżącej wynosiła [...] zł. Sytuacji finansowej i materialnej uzasadniającej uwzględnienie wniosku nie potwierdza również analiza sprawozdania finansowego spółki. Wynika z niej bowiem jednoznacznie, że spółka na koniec 2014 r. posiadała aktywa trwałe o łącznej wartości [...] zł oraz należności krótkoterminowe w kwocie [...] zł. Bez jakiegokolwiek znaczenia są również posiadane przez spółkę obciążenia w postaci kredytów i pożyczek. Podkreślić bowiem należy, że ich posiadanie wcale nie świadczy o złej kondycji finansowej strony. Poczynione wyżej uwagi pozwoliły na negatywną ocenę działań strony zmierzających do przeniesienia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli, w sytuacji, gdy posiadane przez stronę środki oraz majątek są w stanie zabezpieczyć rzeczone należności budżetowe. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.