I SA/Lu 666/09

I SA/Lu 666/09 POSTANOWIENIE Dnia 8 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 8 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia przyznać M. Z. prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. I SA/Lu 666/09 UZASADNIENIE 1. M. Z., po wyroku oddalającym skargę, na etapie postępowania międzyinstancyjnego złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W treści urzędowego formularza wniosku podał, że sam prowadzi gospodarstwo domowe. Nie ma nikogo na utrzymaniu. Jedynym źródłem dochodów jest renta strukturalna w wysokości 1 483 zł brutto miesięcznie. Jest właścicielem mieszkania o powierzchni 48 m 2 oraz współwłaścicielem z siostrą domu drewnianego o powierzchni 60 m2, garażu, budynków gospodarczych. Nie ma zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Posiada samochód osobowy BMW z 1994 r., którego aktualnej wartości nie zna. 2. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2010 r. przyznał M. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata. Odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. 3. Skarżący wniósł sprzeciw. Podał, że z uwagi na konieczność leczenia oraz remontu, utrzymania domu zmuszony został do zaciągnięcia kredytów w bankach w wysokości: 2.500 zł, 2.000 zł, 2.000 zł, 2.000 zł. Kredyty zostaną spłacone do końca 2010 r. jeden, pozostałe w 2011 r. Zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów to 222 zł, 175 zł, 150 zł miesięcznie. Miesięczna opłata za mieszkanie to 401 zł. Po opłaceniu rachunków za energię elektryczną, ubezpieczenie emerytalne pozostaje kwota niewiele ponad 300 zł na wyżywienie i niezbędne potrzeby. 4. Skarżący w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - ustawa p.p.s.a. / został wezwany do pełnego udokumentowania wysokości ponoszonych wydatków na remont i utrzymanie domu, na leczenie, a także do wskazania kiedy skarżący zaciągał zobowiązania kredytowe w bankach wymienione w sprzeciwie. 5. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie podał, że dom jest drewniany z lat 40–tych ubiegłego wieku i remont jest konieczny by zapobiec jego dewastacji. Dochodzą również koszty dojazdów / około 30 km / i wydatki na energię. Podał, że leczy się, ale nie prowadzi dokumentacji wydatków na leczenie. Nie prowadzi dokumentacji wydatków na remonty czy bieżące potrzeby. Kredyty zaciągał jeden ponad dwa lata temu, następne we wrześniu 2009 r., w lutym 2010 r. 6. Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 28 czerwca 2010 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. 7. Sąd drugiej instancji, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2010 r. o sygnaturze I GZ 282/10 uchylił zaskarżone postanowienie i jednocześnie przekazał wniosek o przyznanie prawa pomocy do ponownego rozpatrzenia w pierwszej instancji. Uzasadniał, że prawo pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu / art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności /. Brak środków finansowych nie może stanowić bariery uniemożliwiającej stronie dochodzenie swych naruszonych praw przed sądem. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zdecydowanie zakwestionował trafność wywodu Sądu pierwszej instancji wskazującego na konieczność "systematycznego gromadzenia przez skarżącego środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego już od chwili wszczęcia postępowania administracyjnego" licząc się z możliwością negatywnego rozstrzygnięcia sprawy. Taki sposób rozumowania ocenił jako nieprawidłowy albowiem wypacza istotę podstaw ubiegania się o udzielenie prawa pomocy. W tym zakresie chodzi bowiem o ocenę obiektywnie istniejącej sytuacji w momencie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Nie podzielił również stanowiska Sądu pierwszej instancji co do braku przesłanek uwzględnienia wykazanych już złożonymi dokumentami obciążeń kredytowych. Ocenił, że nie ma podstaw, aby różnicować obciążenia kredytowe istniejące faktycznie w dacie ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych na mające lub niemające "szczególnego, nadzwyczajnego charakteru". W rozumowaniu mającym na celu sprawdzenie czy skarżący kwalifikuje się do udzielenia prawa pomocy należało zatem uwzględnić wysokość obciążeń kredytowych skarżącego, a także inne dokumenty / k-73 / świadczące o jego sytuacji majątkowej. Ocenił, że ogólnikowy wywód Sądu pierwszej instancji prowadzący do odmowy udzielenia prawa pomocy nie został poprzedzony wykazaniem, iż nawet biorąc pod uwagę tylko znajdujące się już w aktach sprawy dokumenty świadczące o sytuacji skarżącego, nie zasługiwał na przyznanie prawa pomocy. Dodał, iż wprawdzie w myśl art. 255 p.p.s.a. sąd może wezwać do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych, ale skorzystanie z tego przepisu wymaga uzasadnienia. Podstawową zaś formą oceny jest oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy / art. 252 § 2 p.p.s.a. /. Zobowiązał Sąd pierwszej instancji do dokonania ponownej oceny sytuacji skarżącego przy uwzględnieniu udzielonych wskazań. 8. Zgodnie z art. 260 ustawy p.p.s.a. wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że traci moc postanowienie objęte sprzeciwem, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Zgodnie z art. 245 § 1 w związku z art. 243 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym, na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. 9. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w rozumieniu art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. 10. Za wiążącym stanowiskiem prawnym Sądu drugiej instancji przy ocenie sytuacji materialnej skarżącego, obiektywnie istniejącej w momencie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, a przez to przy ocenie ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym należało uwzględnić obciążenia kredytowe skarżącego. Porównanie wysokości miesięcznego dochodu skarżącego / 1.483 zł brutto / z wysokością jego miesięcznych wydatków, przy uwzględnieniu także obciążeń kredytowych / 401 zł czynsz za mieszkanie oraz dodatkowo opłaty eksploatacyjne, 547 zł łącznie z tytułu obciążeń kredytowych / prowadzi do wniosku, że w tej sytuacji materialnej skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej, w dalszej kolejności z postępowaniem drugiej instancji. 11. W przedstawionych okolicznościach faktycznych i stanie prawnym skarżący uprawdopodobnił przesłankę z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, całkowitym zakresie. 12. Z tych względów należało przyznać skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym, całkowitym zakresie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a