I SA/Lu 669/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 marca 2009 r. sprawy ze skargi G.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia wierzytelności z tytułu należności pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz stwierdza nieważność poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz G. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] , wydaną na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 i art. 28 k.p.a. w związku z art. 42 i 43 ustawy o finansach publicznych oraz uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania wierzytelności z tytułu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, udzielania innych ulg w spłacaniu tych należności, po rozpatrzeniu odwołania G. S. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Główną Księgową Zarządu Dróg Miejskich z dnia [...] nr [...] w sprawie zastosowania ulgi w spłacie należności pieniężnej wynikającej z decyzji wystawionych na P. S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że decyzją z dnia [...] umorzono postępowanie w sprawie wniosku G. S. dotyczącego umorzenia należności pieniężnej w kwocie 58.225,14 zł wynikającej z decyzji Nr [...] z dnia [...] , decyzji Nr [...] z dnia [...] oraz decyzji Nr [...]z dnia [...] wystawionych na P. S. Decyzja ta podjęta została wskutek stwierdzenia przez organ pierwszej instancji, iż wnioskodawczyni nie jest stroną postępowania i nie ma interesu prawnego w ubieganiu się o zastosowanie ulgi w spłacie w/w należności pieniężnej. Od powyższej decyzji G. S. złożyła odwołanie, w którym zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie art. 107 k.p.a. i wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Dróg Miejskich. W uzasadnieniu odwołania podniosła, iż Zarząd Dróg Miejskich bezzasadnie poddał w wątpliwość poświadczenie notarialne, na mocy którego P. S. przekazał jej w formie darowizny przedmiot postępowania tj. kioski przy ul. W. w C. W związku z tym, zdaniem odwołującej się, wstąpiła w wszelkie prawa i obowiązki wynikające z własności i posiadania wyżej wymienionych kiosków. Ponadto odwołująca się zarzuciła, że w zaskarżonej decyzji organ zakwestionował jedynie autentyczność oświadczenia, a nie podał przyczyny, dlaczego odmówił jego autentyczności oraz, że rozstrzygnął jedną decyzją wszystkie jej wnioski złożone w tej sprawie. Po rozpatrzeniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że przedmiotem sporu jest kwestia bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na brak podmiotu postępowania. Odnosząc się do powyższego, podkreśliło, iż bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z istnienia przesłanki podmiotowej bądź też przesłanki przedmiotowej w prowadzonym postępowaniu. Jeśli chodzi o przesłankę podmiotową w szczególności ma ona miejsce w sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w jej rozstrzygnięciu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż G. S. nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a., a wobec tego nie może być adresatem decyzji. Według unormowania art. 28 K.p.a., stroną postępowania administracyjnego jest ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Nie wystarczy więc wnieść podanie we własnej sprawie, aby uruchomić postępowanie administracyjne, albo być przekonanym o swoim statusie strony i zażądać udziału w postępowaniu, aby stać się stroną tego postępowania Oprócz tego musi jeszcze obiektywnie istnieć regulowany jednoznacznie, powszechnie obowiązującymi przepisami interes prawny lub obowiązek inicjującego postępowanie czy żądającego udziału w postępowaniu. W przedmiotowej sprawie, należność w kwocie 58.225,14 zł, co do której G. S. wystąpiła o zastosowanie ulgi poprzez jej umorzenie, dotyczy samowolnego zajęcia pasa drogowego przy ul. W. w C. bez wymaganego zezwolenia zarządcy drogi i nałożonych z tego tytułu kar pieniężnych na P. S. - jej syna. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska wnioskodawczyni, że prawo ubiegania się o zastosowanie ulgi uzasadnia fakt otrzymania w formie darowizny od syna kiosków przy ul. W. oraz wstąpienie przez nią we wszelkie prawa i obowiązki wynikające z ich własności i posiadania. Podkreślił, iż organ nie kwestionował autentyczności oświadczenia, lecz uznał, że przekazanie jej w formie darowizny w/w kiosków przez P. S. nie spowodowało, że przestał być podmiotem postępowania zobowiązanym w sprawie wyegzekwowania należności z tytułu kar pieniężnych za samowolne zajęcie pasa drogowego. Kary pieniężne wymierzone zostały P. S. decyzjami administracyjnymi, wydanymi na podstawie art. 40 ust. 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych, a to oznacza, że tylko ich adresat może ubiegać się o zastosowanie ulgi w zapłacie przedmiotowych należności. Zdaniem organu, zawarte w § 2 oświadczenia o darowiźnie stwierdzenie, że wnioskodawczyni w związku z przejęciem kiosków przejmuje wszystkie zobowiązania wynikające z ich posiadania oznacza, że chodzi o zobowiązania wynikające z posiadania tych kiosków przez nią samą, w ramach prowadzonej działalności gospodarczą pod nazwą A. Samorządowe Kolegium Odwoławczego wskazało, że podmiotem mającym interes prawny w sprawach wymierzenia kary pieniężnej decyzją administracyjną i jej egzekwowania, a więc stroną postępowania jest wyłącznie ten podmiot, który dopuścił się czynu, za który ustawodawca przewidział tę karę. Tym samym G. S. nie może być uznana za legitymowaną do złożenia wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie kar pieniężnych, nałożonych na inną osobę. Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania, organ odwoławczy uznał, że one również nie znajdują uzasadnienia. W szczególności bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.. Wbrew temu co twierdzi skarżąca, organ wyjaśnił podstawy swojej decyzji. W uzasadnieniu przywołał fakty, które zostały uznane za udowodnione i dołączył do akt sprawy dowody, na których oparł swoje rozstrzygnięcie. Pozbawiony podstaw prawnych jest również zarzut zbiorowego rozpatrzenia czterech odrębnych zagadnień. Wszystkie wymienione przez skarżącą zagadnienia dotyczyły jednej sprawy ustalenia strony postępowania oraz spowodowania wydania stosownej decyzji w tym względzie. Poruszane przez skarżącą kwestie znalazły rozstrzygnięcie w zaskarżonej decyzji. Na marginesie organ wyjaśnił, że wobec należności, o które Pani G. S. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie, prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Stroną postępowania egzekucyjnego w administracji, a zarazem dłużnikiem jest P. S.., a nie G.. S., co dodatkowo utwierdza w przekonaniu, że rozstrzygnięcie analizowanej kwestii jest słuszne. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, G. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Uzasadniając ją wskazała, że organy posłużyły się instrumentalizmem prawa, że twierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w kwestii prowadzonej egzekucji jest co najmniej dziwne, ponieważ wierzyciel ma prawo wyboru w stosunku do kogo będzie prowadził egzekucję i jego wybór nie może świadczyć o tym, kto jest stroną postępowania i, że oczywistym jest, iż z chwilą spisania oświadczenia u notariusza nastąpiło przejęcie przez nią długu od P. S., co dawało jej prawo wystąpienia do Prezydenta Miasta o jego umorzenie, jako organu właściwego do załatwienia niniejszej sprawy. Zarzuciła, że Prezydent Miasta przekazał do załatwienia sprawę pracownikowi Zarządu Dróg Miejskich, pomimo, że ten, zgodnie uchwałą Rady Miasta w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania wierzytelności z tytułu należności pieniężnych, do których nie stosuję się przepisów ustawy Ordynacja Podatkowa, udzielania innych ulg w spłacaniu tych należności, nie miał uprawnienia do jej załatwienia. Stwierdziła także, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wyjaśniło dlaczego organ pierwszej instancji jedną decyzją rozstrzygnął cztery zagadnienia prawne, które zdaniem skarżącej winny być rozstrzygnięte odrębnymi decyzjami. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 43 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U Nr 249, poz. 2104 ze zm.), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym należności pieniężne, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, przypadające jednostce samorządu terytorialnego lub jej jednostkom organizacyjnym mogą być umarzane, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty, na zasadach określonych przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określi szczegółowe zasady, sposób i tryb udzielania ulg oraz wskaże organ lub osobę do tego uprawnioną. Korzystając z tego upoważnienia, w dniu [...] 2006 r. Rada Miasta podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania wierzytelności z tytułu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, w której wskazała jako organ uprawniony Prezydenta Miasta. Jednocześnie Rada Miasta udzieliła Prezydentowi zgody na upoważnienie kierowników miejskich jednostek organizacyjnych do umarzania wierzytelności jeżeli wierzytelność nie przekracza kwoty 3 – krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w roku poprzedzającym podjęcie decyzji o umorzeniu (§ 1 i § 3 uchwały). Z załączonych do akt sądowych pełnomocnictw wynika, że korzystając z wyżej wymienionej możliwości, Prezydent Miasta w dniu 19 listopada 2007 r. upoważnił Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich– K. T. do umarzania wierzytelności, których wartość nie przekracza kwoty 3 – krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w roku poprzedzającym podjęcie decyzji o umorzeniu. W niniejszej sprawie, G. S. chcąc skorzystać z możliwości umorzenia wierzytelności, o których mowa w art. 43 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych, zwróciła się do Prezydenta Miasta o zastosowanie takiej ulgi odnośnie kar pieniężnych nałożonych na jej syna P. S. za samowolne zajęcie pasa drogowego, uzasadniając, że od czasu przejęcia wszelkich zobowiązań z tytułu posiadania kiosków, które darował jej syn, to ona jest dłużnikiem obowiązanym do zapłaty przedmiotowych kar. Zdaniem skarżącej dowodem na powyższe jest oświadczenie o darowiźnie jej przez syna kiosków i przejęciu przez nią wszystkich zobowiązań wynikających z posiadania tych kiosków, obecnych i przyszłych, złożone u notariusza i przez niego poświadczone. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku decyzją z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez główną księgową – A. P. umorzono postępowanie na podstawie art. 104 § 1 i 2 art. 105 i 28 k.p.a., ze względu na stwierdzenie, iż G. S. nie jest stroną w sprawie dotyczącej umorzenia kar pieniężnych nałożonych na jej syna P. S. Oceniając zgodność z prawem tej decyzji przy uwzględnieniu pełnomocnictw załączonych do akt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że została ona wydana przez pracownika organu nie legitymującego się upoważnieniem do jej załatwienia. Z żadnego bowiem pełnomocnictwa nie wynika by A. P. została upoważniona przez Prezydenta Miasta do wydawania w jego imieniu decyzji w przedmiocie umarzania wierzytelności z tytułu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Przedstawione pełnomocnictwa wskazują jedynie, że upoważniona została przez Prezydenta Miasta na czas nieobecności dyrektora Zarządu Dróg Miejskich do dokonywania w imieniu Miasta czynności prawnych dotyczących prowadzenia i zarządzania Zarządem Dróg Miejskich w zakresie ustalonym statutem tej jednostki oraz do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej w zakresie wydawania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego, na zjazd z dróg, na przejazdy po drogach publicznych pojazdów z ładunkiem lub bez ładunku o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, pobierania opłat i kar pieniężnych, a także orzekania o przywróceniu do stanu poprzedniego pasa drogowego lub zarezerwowanego pasa terenu w przypadku samowolnego ich naruszenia. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy nieważność decyzji organu pierwszej instancji na podstawie 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości. Niezauważając powyższego naruszenia i nieeliminując z obiegu prawnego w/w decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepis art. 138 § 2 k.p.a.. Naruszenie to, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy powoduje konieczność jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z powyższych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) oraz art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji. Postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania uzasadnia przepis art. 200 tej ustawy.