I SA/Lu 68/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Kręcisz,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Referent stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 maja 2009 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty skarbowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje adwokatowi [...] od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie w kwocie 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy - w tym VAT), tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zwrot wydatków w kwocie 17 (siedemnaście) złotych. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, po rozpatrzeniu odwołania A. J. od decyzji Prezydenta Miasta Nr FN.P. [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty skarbowej - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż organ I instancji odmawiając zwrotu opłaty skarbowej podał, że czynności urzędowe, których dotyczy opłata w kwocie 89 zł zostały dokonane - wydano decyzję o wpisaniu do bieżącej księgi urodzeń USC w P. treści aktu urodzenia sporządzonego w USC w D. w I. oraz decyzją sprostowano błąd w akcie urodzenia poprzez dopisanie drugiego imienia matki dziecka i wpisanie daty oraz miejsca urodzenia rodziców dziecka, czyli uzupełniono akt urodzenia. A. J. wniósł za te czynności opłatę skarbową za nr pokwitowania 2008/06893. Matka dziecka wnosząc o dokonanie powyższej czynności urzędowej nie przedstawiła zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa. W odwołaniu od tej decyzji A. J. podnosił, iż w I. pobrano już stosowną opłatę "za niezbędne dokumenty wymagane w Polsce do wpisania dziecka do bieżącej księgi urodzeń (umiejscowienie aktu urodzenia)", jednak nie wiadomo dlaczego nie dotarły one przez okres kilku miesięcy do P. Ze względu na stan ubóstwa matki dziecka z własnej renty pokrył koszt opłaty skarbowej, bo od tego uzależniano dokonanie czynności. Pobrana opłata była w jego odczuciu nienależna. Rozpoznając sprawę w wyniku wniesionego odwołania SKO podało, iż stosownie do przepisu art. 1 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.) - opłacie skarbowej podlega w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej, dokonanie czynności urzędowej na podstawie zgłoszenia lub na wniosek. Zgodnie zaś z art. 7 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 29 września 1986r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004r. Nr 161, poz. 1688 ze zm.), czynności z zakresu stanu cywilnego dokonuje się w formie decyzji. Jak stanowi art. 73 ust.1 tej ustawy, akt stanu cywilnego sporządzony za granicą może być wpisany do polskich ksiąg na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu. Z akt wynika, że decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 73 ust. 1 powołanej ustawy, po rozpatrzeniu wniosku E. J. z tego samego dnia, Kierownik USC w P. postanowił o wpisaniu do bieżącej księgi urodzeń w USC w P. pod nr [...], treści aktu urodzenia dziecka – J. O., sporządzonego w USC w D. w I., a decyzją Nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 28 i 36 tej ustawy sprostował błąd w akcie urodzenia umiejscowionym w USC w P. pod nr [...] poprzez zastąpienie imienia matki E., imionami E. A., zgodnie z aktem urodzenia i uzupełnił akt urodzenia o datę i miejsce urodzenia matki i ojca dziecka, stosownie do treści aktu urodzenia matki i skróconego aktu urodzenia ojca dziecka. Pobrana za te czynności opłata skarbowa jest zgodna z poz. 3 i 4 załącznika do ustawy o opłacie skarbowej (odpowiednio 50 zł i 39 zł). Jak z powyższego wynika podjęte czynności urzędowe, podlegające opłacie skarbowej w podanej wysokości, dokonane zostały na wniosek matki dziecka, która nie przedstawiła zaświadczenia o korzystaniu z pomocy społecznej, co powodowałoby zwolnienie jej z ponoszenia tej opłaty na podstawie art. 7 pkt 5 ustawy o opłacie skarbowej. Ponadto, stosownie do art. 9 ust. 1 pkt. 1 tej ustawy opłata skarbowa od dokonania czynności urzędowej podlega zwrotowi, jeżeli mimo zapłacenia opłaty nie dokonano czynności urzędowej. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych orzeczono jak w decyzji. Na powyższą decyzję A. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Podnosił, iż w jego ocenie wydana decyzja narusza prawo, bowiem jako dziadek dziecka nie był zobowiązany do ponoszenia opłaty skarbowej od źle sporządzonego na terenie innego kraju dokumentu. Oczekuje zwrotu kwoty 89 zł nienależnie pobranych od niego przez USC pieniędzy. W odpowiedzi na skargę SKO wnosiło o jej oddalenie podkreślając, iż stosowne czynności urzędowe podjęte na wniosek E. J. zostały dokonane i podlegają one opacie skarbowej na podstawie powołanych w decyzji przepisów ustawy o opłacie skarbowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie do takiego naruszenia doszło. Z akt wynika, że E. J. w dniu 19 czerwca 2008r. złożyła wniosek o umiejscowienie w USC aktu urodzenia sporządzonego za granicą oraz uzupełnienie brakujących danych w umiejscowionym akcie. Trafnie wskazał organ podatkowy, iż dokonanie czynności urzędowej na podstawie zgłoszenia lub na wniosek, stosownie do przepisu art. 1 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.) - podlega opłacie skarbowej. Opłatę od wnioskowanych czynności, w wysokości wynikającej z załącznika do ustawy, uiścił A. J., co wynika z dołączonego do akt dowodu wpłaty. Rozpoznając sprawę organy podatkowe uznały, iż skoro wnioskowane czynności urzędowe zostały dokonane, a nie zachodzą okoliczności wskazane wart. 9 ust. 1 pkt. 1 ustawy o opłacie skarbowej, uiszczona przez A. J. opłata była należna, nie rozważając w jakim charakterze działał A. J. wpłacając sporną kwotę, a od tego zależała treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Wskazać bowiem należało, iż stosownie do art. 2 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przepisy ustawy stosuje się m.in. do opłaty skarbowej. W myśl art. 7 § 1 tej ustawy, podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna mniemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. Z przepisu tego wynika, iż o tym czy dana osoba lub jednostka będzie podatnikiem decyduje treść prawa materialnego, które przesądza o zakresie podmiotów, na których ciąży obowiązek podatkowy w danym podatku. Bycie podatnikiem ma charakter obiektywny. Zależy bowiem od tego, czy konkretny podmiot zostanie objęty hipotezą odpowiedniej normy kreującej obowiązek podatkowy wyprowadzonej z ustawy podatkowej. Nie ulega wątpliwości, iż w niniejszej sprawie A. J. nie był podatnikiem w rozumieniu art. 7 Ordynacji podatkowej. Wpłacając kwotę 89 zł mógł on działać jako posłaniec E. J., jako jej pełnomocnik (art. 33 § 4 kpa), lub też wpłacić tę kwotę z innego tytułu na podstawie łączącego ją z E. J. stosunku cywilnoprawnego. Ustalenia w tym zakresie będą determinowały treść rozstrzygnięcia. Jeżeli bowiem A. J. dokonywał jedynie czynności faktycznej wpłaty za E. J. jako zobowiązaną do poniesienia opłaty skarbowej rozważania z punktu widzenia art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej byłyby w pełni uzasadnione, jako odnoszące się do E. J. jako podatnika zobowiązanego do uiszczenia opłaty skarbowej. Jeżeli jednak dokonał tej wpłaty z innego tytułu, na co mogłoby wskazywać wystawione na jego nazwisko pokwitowanie, należało rozważyć jego żądanie z punktu widzenia innych przepisów prawa, w tym w kontekście przepisów prawa cywilnego. A. J. podnosił, iż nie był zobowiązany do zapłaty kwoty 89 zł. Wskazać w tym miejscu należy na uchwałę NSA z dnia 26 maja 2008r. sygn. akt I FPS 8/07, w której stwierdzono, że "zapłata, o której mowa wart. 59 § 1 pkt 1 w zw. z art. 60 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, dokonana przez inny podmiot w imieniu podatnika nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego tego podatnika". Podnieść także należy, iż zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się m.in. kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Świadczenie jest nadpłacone, gdy podatnik jest zobowiązany do świadczenia z tytułu określonego podatku, lecz kwota uiszczona jest wyższa od kwoty należnej. Natomiast świadczenie jest uiszczone nienależnie, np. gdy podatnik dokonuje zapłaty określonej kwoty pieniężnej, mimo że nie jest do tego zobowiązany. W każdym razie dla trybu zwrotu nienależnie zapłaconego podatku, jako nadpłaty w ujęciu Ordynacji podatkowej istotnym jest, aby uiszczone świadczenie zrealizowane było na tle szeroko pojętego stosunku prawnopodatkowego, (tj. pochodziło od podatnika, płatnika, inkasenta, osoby trzeciej w rozumieniu Ordynacji podatkowej lub spadkobiercy). Jeżeli zaś dany podmiot nie będąc podatnikiem i nie będąc w żadnym stopniu zobowiązanym do uiszczenia należności podatkowych, realizuje zobowiązanie podatkowe za innego podatnika, właściwym trybem o zwrot tych nienależnie uiszczonych należności jest postępowanie w sprawach cywilnych z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia wierzyciela podatkowego ( wyrok SN z 22.10.1998r. sygn. akt IIIRN 69/98 ONSAP 1999, poz. 412). W dalszym postępowaniu należy zatem poczynić stosowane ustalenia w wyżej wskazanych kierunkach i wydać stosowne do tych ustaleń rozstrzygnięcie. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych i na podstawie powołanego wyżej art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.