I SA/Lu 683/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez J. D. od nakazu płatniczego wydanego przez Burmistrza P. w dniu [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 rok w podatku rolnym i podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że nakazem płatniczym z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] ustalono J. D. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. w podatku rolnym i podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł. Nakaz płatniczy został w dniu [...] kwietnia 2016 r. doręczony H. D. – matce skarżącej, która podjęła się oddania pisma adresatowi. W dniu [...] kwietnia 2017 r. złożono w pocztowej placówce nadawczej odwołanie od nakazu zapłaty za 2016 r., zawarte w jednym piśmie wraz z odwołaniem od nakazu płatniczego wydanego przez Burmistrza P. w dniu [...] lutego 2017 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 rok. Kolegium powołując się na treść art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 201 – dalej jako "O.p."), podniosło, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy organ odwoławczy uznał, że doręczenia nakazu zapłaty dokonano prawidłowo, zgodnie z art. 149 O.p. Dlatego bieg czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się w dniu 8 kwietnia 2016 r., a termin ten upłynął bezskutecznie w dniu 22 kwietnia 2016 r. W konsekwencji odwołanie złożone w dniu 14 kwietnia 2017 r. (datowane na dzień 13 kwietnia 2017 r.) zostało złożone z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Od tego postanowienia J. D. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 148 i 149 O.p. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że nakazu płatniczego z dnia [...] kwietnia 2016 r. od swojej matki nie otrzymała. Podniosła, że dla skuteczności trybu doręczenia przewidzianego w art. 149 O.p., przepis ten należy rozpatrywać w korelacji z treścią art. 148 tej ustawy. W pierwszej zatem kolejności rozstrzygnięcia wymagało to, czy pismo zostało skierowane do jej miejsca zamieszkania. Skarżąca wskazała, że jej miejscem zamieszkania jest miejscowość G., gdzie jest kierowana cała korespondencja z Urzędu Gminy w P.. Tym samym skierowanie nakazu płatniczego nr [...] na jej adres w C. – było nieuprawnione. Z tych powodów – zdaniem skarżącej – w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia nakazu zapłaty, a postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest niezgodne z prawem i powinno zostać wyeliminowane z obrotu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do przedstawionych w skardze zarzutów organ wyjaśnił, że nakaz płatniczy za 2016 r. z dnia [...] kwietnia 2016 r. został prawidłowo skierowany na adres: ul. [...], [...]. Na identyczny adres skierowano też nakaz płatniczy za 2017 r., od którego odwołanie wniesiono w terminie. Nadto materiał dowodowy sprawy zawiera szereg pism kierowanych do J. D. na podany wyżej adres, który wskazany został również jako adres miejsca zamieszkania w umowie zawartej przez skarżącą z Gminą P. w dniu [...] grudnia 2015 r. Zdaniem Kolegium zarzuty skargi nie są zasadne, a nakaz płatniczy z dnia [...] kwietnia 2016 r. został prawidłowo doręczony. Dopiero w odwołaniu złożonym w dniu [...] kwietnia 2017 r. skarżąca J. D. wskazała nowy adres: [...], [...], dlatego rozstrzygnięcia Kolegium skierowane zostały na ten nowy adres. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zawiera żadnych usprawiedliwionych podstaw. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. 2016 r. poz. 1066, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Sąd uchyla zaskarżony akt w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź stwierdza jego nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Jednocześnie sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonych granicach i według wymienionych kryteriów, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju naruszeń prawa, które nakazywałyby jego uchylenie, bądź stwierdzenie jego nieważności. Zaskarżone postanowienie zapadło w wyniku prawidłowego ustalenia, że skarżąca złożyła odwołanie od nakazu płatniczego Burmistrza P. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 rok – po upływie terminu określonego art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Zasadniczym przedmiotem sporu w sprawie była zatem ocena, czy w świetle art. 149 O.p. doręczenie korespondencji zawierającej wskazany nakaz płatniczy pod adresem: ul. [...], [...] – było skuteczne. Podnieść należy, że doręczanie pism w postępowaniu podatkowym osobom fizycznym jest uregulowane w przepisach art. 148-150 O.p. Podstawowym zaś sposobem doręczania pism w tym postępowaniu jest doręczenie właściwe, czyli doręczenie korespondencji bezpośrednio jej adresatowi: w miejscu zamieszkania, pod adresem do doręczeń w kraju, w siedzibie organu podatkowego, w miejscu pracy lub w każdym innym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 148 §§ 1-3 O.p.). W razie zaś niemożności takiego doręczenia zastosowanie znajduje doręczenie zastępcze, tj. doręczenie za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma – sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 149 O.p.). Na końcu zaś stosuje się fikcję prawną doręczenia, polegającą na przechowywaniu przez 14 dni pisma skierowanego do podatnika w placówce pocztowej lub urzędzie gminy (miasta), a adresata zawiadamia się dwukrotnie o miejscu pozostawienia pisma (art. 150 §§ 1-4 O.p.). Przytoczone regulacje porządkują sposób doręczania osobom fizycznym korespondencji w postępowaniu podatkowym. Jednocześnie stanowią gwarancję procesową dla stron postępowania dotyczącą doręczania im korespondencji tylko w przewidziany przepisami sposób, jak też uniemożliwiają działania stron zmierzające do unikania odbioru pism. W sprawie tej nakaz płatniczy Burmistrza P. z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], doręczony został z zastosowaniem trybu przewidzianego art. 149 O.p. Przesyłka zawierająca nakaz płatniczy została skierowana na jedyny znany wówczas adres zamieszkania skarżącej: ul. [...], [...]. Wobec nieobecności skarżącej pod tym adresem w chwili dokonywania doręczania, przesyłka została doręczona w dniu [...] kwietnia 2016 r. matce skarżącej – H. D., która podjęła się oddania pisma adresatowi (k. 8 akt administracyjnych). W takiej sytuacji nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skarżącej, że organ skierował przedmiotową przesyłkę na niewłaściwy adres. Skarżąca już w umowie użyczenia nieruchomości z dnia [...] grudnia 2015 r. zawartej z Gminą P. oznaczyła swój adres zamieszkania określając go: ul. [...], [...]. Na ten adres do skarżącej była kierowana korespondencja organu I instancji z dnia [...] lutego 2016 r. i [...] maja 2016 r., której odbiór potwierdzała matka skarżącej. W związku z tymi pismami skarżąca prowadziła też z organem korespondencję (a zatem znała ich treść, gdyż doręczenia były prawidłowe), a w jej toku, m.in. w pismach z dnia 26 kwietnia i 30 maja 2016 r. (k. 9 i 16 akt administracyjnych) nie oznaczyła innego adresu miejsca zamieszkania, bądź adresu dla doręczeń. O tym, że skarżąca znała treść korespondencji kierowanej do niej na wskazany wyżej adres świadczy również fakt, że w e-mailu wysłanym w dniu [...] lipca 2017 r. do Urzędu Miejskiego w P. (który do organu wpłynął [...] lipca 2016 r. – k. 21 akt administracyjnych), skarżąca zwróciła się z wnioskiem o umorzenie podatku od nieruchomości. W związku z powyższymi i niebudzącymi wątpliwości ustaleniami, organ podatkowy miał uzasadnione podstawy, aby doręczać skarżącej korespondencję na wskazany przez nią w umowie użyczenia adres. Innym adresem w chwili dokonywania doręczeń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy skarżąca się wówczas nie posługiwała. Nawet gdyby skarżąca faktycznie miała inny adres zamieszkania, bądź też gdyby żądała doręczania pism na adres wskazany do korespondencji, jej obowiązkiem jako podatnika było dostarczenie organowi stosownych danych w tym zakresie. Obowiązek aktualizacji danych obejmujących m.in. adres miejsca zamieszkania, czy adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy, wynika jednoznacznie z art. 9 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 869). Skoro decyzje podatkowe niosą ze sobą zazwyczaj określoną dolegliwość fiskalną, to istotna jest z punktu widzenia organu podatkowego i podatnika aktualizacja danych w tym zakresie, aby umożliwić podatnikowi udział w prowadzonych wobec niego postępowaniach podatkowych, z drugiej zaś wywiązanie się organu z jego obowiązków fiskalnych. Skarżąca nie tylko nie dokonała wymaganej przepisami aktualizacji informacji o miejscu swojego zamieszkania (dopiero w odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2017 r. wskazała nowy adres: [...] [...], [...]), ale swoim działaniem utwierdzała organ podatkowy w przekonaniu, że adres: ul. [...], [...], to aktualne jej miejsce zamieszkania. Korespondencja kierowana na ten adres była bowiem odbierana, skarżąca znała jej treść, a także w związku z tą korespondencją kierowała do organu różne pisma. Ponadto, jak trafnie podniósł organ II instancji, nakaz płatniczy z dnia [...] lutego 2017 r. (nr [...]) w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r., został wysłany na ten sam adres (ul. [...] [...], [...]), a skarżąca odwołanie od tego nakazu wniosła w terminie. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z akt sprawy wynika, że nakaz płatniczy z dnia [...] kwietnia 2016 r. (nr [...]) za 2016 r. został doręczony w dniu 7 kwietnia 2016 r. matce skarżącej H. D. (pełnoletniemu domownikowi), która podjęła się oddania pisma adresatowi. Doręczenie to, jak wykazano powyżej, było zgodne z art. 149 w zw. z art. 148 O.p. Zatem bieg czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania od nakazu płatniczego za 2016 r. upływał z dniem 22 kwietnia 2016 r. Tymczasem skarżąca wniosła odwołanie w dniu 14 kwietnia 2017 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym), a więc z uchybieniem terminu określonego art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Stwierdzenie zaś przez organ II instancji niezachowania ustawowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia skutkowało wydaniem postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. W myśl tego przepisu, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Zatem w razie ustalenia, że podatnik wniósł odwołanie po upływie terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p., organ odwoławczy nie mógł przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz miał obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Mając powyższe rozważania na uwadze uznać należało, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a organ II instancji nie naruszył unormowań określonych przepisami art. 148 i art. 149 w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a – oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.