I SA/Lu 684/24
WyrokWSA w Lublinie2025-03-05
Skład orzekający: Andrzej Niezgoda, Marcin Małek, Jakub Polanowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynność egzekucyjną może obejmować zarzuty materialnoprawne dotyczące zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub wadliwości tytułów wykonawczych?Ratio decidendi
Skarga na czynność egzekucyjną, zgodnie z art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, służy wyłącznie do kwestionowania czynności o charakterze wykonawczym i nie może być wykorzystywana do podważania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, wadliwości tytułów wykonawczych czy nieistnienia egzekwowanego obowiązku. W ramach takiej skargi ocenie podlegają jedynie zarzuty formalnoprawne dotyczące sposobu i formy dokonania konkretnej czynności egzekucyjnej.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS oddalające skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu świadczeń emerytalnych i renty socjalnej. Skarżąca kwestionowała zasadność egzekucji, zarzucając wadliwość tytułów wykonawczych i dyskryminujące traktowanie emerytów. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Marcin Małek Asesor sądowy Jakub Polanowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 5 września 2024 r. nr 0601-IEE.7192.158.2024.2 w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne - oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 września 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, dalej: " Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ nadzorczy", po rozpatrzeniu zażalenia B. B., dalej: "zobowiązana", "strona", "skarżąca", utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie, "Dyrektor Oddziału ZUS", "organ egzekucyjny", z dnia 10 lipca 2024 r. oddalające skargę na czynności egzekucyjne zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, dokonaną zawiadomieniami o zajęciu z dnia 25 kwietnia 2024 r. o numerach od [...] do [...]
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że Dyrektor Oddziału ZUS prowadzi wobec zobowiązanej administracyjne postępowanie egzekucyjne, m.in. na podstawie wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie, dalej także: "organ rentowy", jako wierzyciela, tytułów wykonawczych z dnia 25 kwietnia 2024 r. m.in. o podanych wyżej numerach. Wskazanymi tytułami wierzyciel objął zaległości z tytułu składek na: ubezpieczenie społeczne za okresy od lipca do listopada 2004 r., od marca 2011 r. do maja 2016 r., za grudzień 2017 r., styczeń 2018 r., lipiec 2019 r. i sierpień 2019 r.; na ubezpieczenie zdrowotne za okresy od marca 2011 r. do maja 2016 r., grudzień 2017 r., styczeń 2018 r., lipiec 2019 r. i sierpień 2019 r.; a także na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy od marca 2011 r. do maja 2016 r.
W celu wyegzekwowania tych należności zawiadomieniami z dnia 25 kwietnia 2024 r. dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie emerytalne w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie. Odpisy zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczone zostały stronie 6 maja 2024 r. Pismem z dnia 8 maja 2024 r. organ rentowy poinformował stronę o zbiegu egzekucji administracyjnych z sądową, wskazując iż środki pieniężne będą przekazywane do Dyrektora Oddziału ZUS.
Pismem datowanym na 11 maja 2024 r. zobowiązana wystosowała do ZUS pismo pod nazwą: "skarga na czynności egzekucyjne wykonane w 54 zawiadomieniach od [...] do [...]". W piśmie tym zażądała ona uchylenia wszystkich czynności, twierdziła, że wszystkie one oparte są na tytułach wykonawczych wydanych przez organ rentowy z przekroczeniem uprawnień ustawowych. Zobowiązana twierdziła również, że pozostawiana jej kwota wolna od egzekucji jest o połowę mniejsza niż kwota wolna od egzekucji dla pracujących. Zdaniem zobowiązanej jest to dyskryminujące traktowanie emerytów.
Po rozpatrzeniu wskazanego pisma Dyrektor Oddziału ZUS, postanowieniem z 10 lipca 2024 r. oddalił skargę na czynności egzekucyjne zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, dokonane zawiadomieniami o zajęciu z 25 kwietnia 2024 r.
W zażaleniu do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej strona, zaskarżając je w całości podała, że nie będzie swojego stanowiska uzasadniać, bo wszelkie jej dowody i argumenty są lekceważone. W zażaleniu tym brak było również merytorycznych zarzutów wobec objętego nim postanowienia.
Rozpatrując sprawę organ nadzorczy podał, że przedmiotem oceny jest postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z 10 lipca 2024 r. w sprawie skargi na czynności egzekucyjne zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, dokonane zawiadomieniami o zajęciu z dnia 25 kwietnia 2024 r. o wskazanych numerach, wydane na podstawie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz.2505 ze zm.), dalej: "u.p.e.a., "ustawa egzekucyjna".
Mając to na względzie organ nadzorczy zaakcentował, że skarga na czynność egzekucyjną służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie egzekucyjnej. Oznacza, że skarga składana w trybie art. 54 u.p.e.a. nie stanowi środka konkurencyjnego w stosunku do innych środków zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne, związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku. Skarga taka powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, czy też nieistnienia obowiązku), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. W skardze na czynność egzekucyjną nie można skutecznie podnosić tych zarzutów, które są nakierowane na podważenie zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji, gdyż w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.
Dalej organ nadzorczy wyjaśnił, że organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję ze świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także renty socjalnej. Przy czym zgodnie z art. 10 § 1 ustawy egzekucyjnej, świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym podlegają egzekucji w zakresie określonym w tych przepisach. Stosownie do art. 79 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, przez przesłanie do organu rentowego, właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczenia, zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych.
Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia do organu rentowego, zgodnie z § 4 pkt 1 powołanego artykułu, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób. Natomiast zgodnie z art. 79 § 2 ustawy egzekucyjnej zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego, właściwego do wypłaty świadczeń.
Odwołując się do akt sprawy organ odwoławczy wskazał, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności, przewidziane w ustawie egzekucyjnej. Zawiadomienia z 25 kwietnia 2024 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie emerytalne w Oddziale ZUS doręczono zobowiązanej prawidłowo w dniu 6 maja 2024 r. Ich treść była zaś zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa i obejmowała wszystkie elementy przewidziane w art. 67 § 2 i § 2a u.p.e.a. Zastosowany w toku egzekucji wzór zawiadomienia o zajęciu odpowiadał załącznikowi nr 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 marca 2024 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 426). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie dopatrzył się żadnych uchybień formalnych w zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
Następnie organ nadzorczy odwołał się do treści art. 7 § 2 u.p.e.a. zgodnie z którym organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości wyboru w tym zakresie. O uciążliwości środka egzekucyjnego nie może świadczyć wyłącznie subiektywne przekonanie zobowiązanego. Zajęcie świadczeń emerytalnych, jak zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej trafnie przyjął organ egzekucyjny, było jedynym dostępnym skutecznym środkiem egzekucyjnym. Sama zobowiązana również nie wskazała żadnego innego środka egzekucyjnego, mniej dla niej uciążliwego, a jednocześnie skutecznego. Organ egzekucyjny zastosował zatem środek egzekucyjny przewidziany w ustawie egzekucyjnej, a uprawnienie do jego zastosowania wynika z art. 19 § 4 tej ustawy, dającego Dyrektorowi Oddziału ZUS jako organowi egzekucyjnemu, prawo do stosowania egzekucji ze świadczenia emerytalnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zarzuciła, że postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS nie spełnia wymagań art. 124 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ nie jest podpisane z podaniem imienia i nazwiska.
Zdaniem skarżącej zaskarżone postanowienie i poprzedzające je czynności egzekucyjne naruszają porządek prawny, w tym art. 32 Konstytucji RP, ponieważ egzekucja prowadzona jest w sprawie załatwionej wiele lat temu poprzez decyzję ostateczną wydaną w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłaty składki za to ubezpieczenie. Egzekucja prowadzona jest więc w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione z przekroczeniem uprawnień ustawowych przez Oddział ZUS, ponieważ pieniądze pobierane są ze środków znacznie niższych niż kwota wolna od egzekucji dla osób pracujących i z rachunku bankowego.
W ocenie skarżącej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej obowiązany był "zwrócić uwagę na art. 32 Konstytucji i niedopuszczalność dyskryminacji nisko uposażonych emerytów, pomniejszania im świadczeń o egzekucje".
Według sskarżącej, zgodnie z art. 83c 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jasno wynika, że wierzycielem może być Zakład czyli ZUS z siedzibą w Warszawie. Organy winny zatem zwracać uwagę na uprawnienia ustawowe.
Na koniec skarżąca wyraziła opinię, że działania organów mają na celu niszczenie jej i jej męża.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Zarządzeniem z dnia 2 grudnia 2024 r. sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a."
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga okazała się niezasadna
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność z prawem procesowym i materialnym m.in. postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
.W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach wskazanych wyżej, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane zarzuty oraz argumenty uzasadnienia skargi, Sąd stwierdził, że nie istnieją podstawy do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Jest ono bowiem zgodne z prawem.
Zaznaczyć należy, że w niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a., tj. postanowienie oddalające skargę na czynności egzekucyjne. Zgodnie z treścią § 1. tego artykułu, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Zgodnie z § 3., skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Jak z kolei wynika z § 4., organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: (1) oddala skargę na czynność egzekucyjną albo (2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną (a) w całości lub (b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę. W przypadku uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną organ egzekucyjny, jak to wynika z treści § 6: (1) uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części albo (2) usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej. § 5. Przewiduje natomiast, że na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie.
Czynnościami egzekucyjnymi, na które wniesiona została skarga, było zajęcie prawa majątkowego stanowiącego świadczenie emerytalne skarżącej w ZUS zawiadomieniami z dnia 25 kwietnia 2024 r., doręczonymi jej wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 6 maja 2024 r.
Jak wynika z przepisu art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W art. 1a pkt 12 lit a u.p.e.a ustawodawca wskazał środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych. W rozpoznawanej sprawie, organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w tiret 3 powołanego przepisu, tj. egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej.
Zgodnie z treścią art. 79 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej przez przesłanie do organu rentowego, właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń. zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń (art. 79 § 2 u.p.e.a.).
Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: (1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób, a także (2) wzywa organ rentowy, aby: (a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości, (b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli oraz (3) poucza organ rentowy o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2 (art. 79 § 4 u.p.e.a.).
Z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie wskazane czynności przewidziane w ustawie egzekucyjnej.
Przede wszystkim należy wskazać, że prawidłowe jest stanowisko organów co do tego, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, ocenie podlega jedynie prawidłowość dokonanej czynności, a nie działania będące podstawą wszczęcia egzekucji. W postępowaniu tym nie bada się wymagalności i zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ocenia się również generalnie prawidłowości jego prowadzenia. Ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W konsekwencji kontrola sądu administracyjnego ograniczona jest do tych kwestii, które podlegały ocenie organu na skutek wniesionej skargi na czynność egzekucyjną. W ramach skargi na czynności egzekucyjne mogą być podnoszone kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego.
W postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną nie orzeka się zatem o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, zasadniczo nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, nie ocenia się postępowania wymiarowego, które jest odrębnym postępowaniem od postępowania egzekucyjnego, nie bada się czy należność jest wymagalna, czy egzekucja jest niedopuszczalna, czy istnieją okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz czy zostało doręczone upomnienie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. II FSK 1324/18).
Przedstawione wyżej uwagi są o tyle istotne dla rozpoznania niniejszej sprawy, że wyznaczają ramy kontroli sądowej, a w realiach tej sprawy skarżąca zakwestionowała dokonane zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie emerytalne w Oddziale ZUS, nie kwestionując okoliczności formalnoprawnych odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego w świetle przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej oceniając czynność egzekucyjną, zaskarżoną w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. zasadnie skoncentrował się na kwestiach formalnoprawnych, które odnoszą się do prawidłowości działania organu egzekucyjnego. Sąd podziela wyrażane w orzecznictwie stanowisko, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności. Nie miało zaś uzasadnienia analizowanie okoliczności związanych z niedopuszczalnością egzekucji w ogóle i wystawieniem tytułów wykonawczych.
Organ egzekucyjny nie naruszył prawa stosując środek egzekucyjny polegający na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie emerytalne skarżącej w ZUS. W ocenie Sądu, trafnie przyjął organ nadzorczy, że wszystkie wymagania formalnoprawne określone w ustawie egzekucyjnej, zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Jak wynika z akt sprawy, zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej (ich numery szczegółowo wymienia organ, wynikają też z akt sprawy) zostały dokonane prawidłowo. Organ egzekucyjny przy ich dokonywaniu nie naruszył przepisów ustawy egzekucyjnej. Dokonał zajęcia zgodnie z mającym zastosowanie wzorem zawiadomienia stanowiącym załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 marca 2024 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Formularz zawiadomienia zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., tj.:
1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;
2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;
3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;
4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju;
5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
6) kwotę kosztów egzekucyjnych:
a) opłaty manipulacyjnej,
b) opłaty za czynności egzekucyjne,
c) wydatków egzekucyjnych,
d) opłaty egzekucyjnej,
e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;
7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;
8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;
9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
W ocenie Sądu, podnoszone przez stronę okoliczności, tj. niedopuszczalność egzekucji oraz nieprawidłowości dotyczące wystawionych tytułów wykonawczych, będących podstawą egzekucji, mieszczą się w katalogu zarzutów określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a. i nie mogą być rozpoznane w ramach skargi na czynności egzekucyjne. Jak już wskazano wyżej, i co słusznie akcentował organ nadzorczy w zaskarżonym postanowieniu, w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności.
Odnotować można także, iż Dyrektor Oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym upoważnionym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wynika to wprost z art. 19 § 4 u.p.e.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Zgodnie z kolei z treścią pkt 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1411), Dyrektor Oddziału ZUS, który występował w sprawie jako organ egzekucyjny, działał zgodnie ze swoją właściwością miejscową.
Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że przy dokonywaniu czynności egzekucyjnych objętych skargą na czynności egzekucyjne nie zostały naruszone przepisy prawa normujące wykonywanie wskazanych czynności. Nie zachodzi zatem przesłanka uzasadniająca uwzględnienie skargi na czynności egzekucyjne, unormowana w art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
W ocenie Sądu nie zachodzi również przesłanka uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną ujęta w pkt 3 powołanego wyżej przepisu, tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Jak wynika z art. § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje te środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
Jak trafnie wskazał organ nadzorczy, zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego zawsze będzie dla zobowiązanego swego rodzaju dolegliwością. O uciążliwości środka egzekucyjnego nie może jednak świadczyć subiektywne przekonanie strony. Przepisy prawne nie określają, które ze środków egzekucyjnych są mniej lub bardziej uciążliwe. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym z samej istoty postępowania egzekucyjnego, w toku którego stosowane są elementy przymusu, wynika pewien stopień dolegliwości dla zobowiązanego. O zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie może zatem decydować subiektywne przekonanie zobowiązanego, lecz zobiektywizowane kryteria, zaistniałe w stanie faktycznym danej sprawy. Przy wyborze środka egzekucyjnego organ egzekucyjny powinien i kierować się zaś nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz przede wszystkim efektywnością. Zastosowany środek egzekucyjny powinien być jak najmniej uciążliwy dla zobowiązanego, jednakże ta najmniejsza uciążliwość nie może niweczyć celu zabezpieczenia, jakim jest stworzenie dla wierzyciela podatkowego pewnych gwarancji zaspokojenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 162/24).
Z ustaleń organu egzekucyjnego wynika natomiast, że zajęcie świadczeń emerytalnych skarżącej było jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym. Skarżąca nie wskazała zaś żadnego innego środka egzekucyjnego.
W ocenie Sądu, akta sprawy nie dają podstawy do stwierdzenia, że skarżąca podlega dyskryminacji, a jej prawa w postępowaniu są naruszane. Organy zastosowały się bowiem w pełni do obowiązujących przepisów prawa, nie pomijając strony w żadnym stadium postępowania.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło