I SA/Lu 686/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 rok p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze sporządzonej i wniesionej przez profesjonalnego pełnomocnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 rok, L. G. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe mimo, iż w jej mieszkaniu przebywa również były mąż (małżeństwo zostało rozwiązane w 1982 r.), który zajmuje jeden pokój. Skarżąca podał, iż z uwagi na jego zły stan zdrowia opiekuje się nim. Każde z nich utrzymuje się jednak samodzielnie. Dochód skarżącej stanowi emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej kwocie 901,91 zł netto (1.170,00 zł brutto) miesięcznie. W zakresie majątku wskazała natomiast, że jest właścicielem mieszkania w L. o pow. 70 m2 oraz garażu o pow. 20,35 m2 wraz z przynależnymi tym nieruchomościom udziałami w prawie użytkowania wieczystego, nieruchomości zabudowanej pensjonatem w stanie surowym o pow. 600 m2 położonej w N., nieruchomości rolnej o pow. 0,84 ha fiz. (1,14 ha przelicz.) położonej w N., nieruchomości gruntowej o pow. 0,62 ha położonej w Ś. zabudowanej budynkiem magazynowym o pow. 1547 m2 oraz dwóch zabudowanych działek przy ul. C. 3 i 5 w L. o pow. 34,65 m1 i 155,25 m2. Wskazała przy tym, iż wszystkie wskazane nieruchomości są zajęte tytułem zabezpieczenia nieuiszczonych należności publiczno-prawnych. Ponadto skarżąca przedłożyła rachunki za media, usługi telekomunikacyjne, telewizję kablową, mieszkanie oraz nakazy płatnicze podatków od wskazanych wyżej nieruchomości. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych. Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). W niniejszej sprawie skarżąca wnosi o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Warunki jakie powinna spełnić by skorzystać z tego prawa określa art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w tym zakresie następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając z tej perspektywy wniosek skarżącej, referendarz sądowy nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Rozpocząć należy od wskazania, że wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi 200 zł. Taką wysokość wpisu sądowego dyktuje przepis § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Natomiast pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wpis od zażalenia, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej, nigdy nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł. Koszty sądowe nie są zatem wysokie. Zauważenia zaś wymaga, że skarżąca ma w pełni zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Ma do tego stały dochód w postaci emerytury. Z dochodu tego zaspokaja wszystkie niezbędne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Z akt sprawy nie wynika by skarżąca zalegała z jakimikolwiek płatnościami, w tym z tytułu podatków od posiadanych nieruchomości, których ilość oraz przypuszczalna wartość jest znaczna. Biorąc pod uwagę majątek skarżącej w postaci opisanych bliżej na wstępie nieruchomości, można poprzestać na wskazaniu, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 (niepubl). Ponadto w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OZ 835/05 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 556). Oceny tej nie zmienia fakt ustanowienia na nieruchomościach strony hipotek przymusowych, albowiem hipoteka w żaden sposób nie ogranicza możliwości władania nieruchomością. Zajęcie majątku nie jest bowiem równoznaczne z tym, że skarżąca z tytułu jego posiadania nie może uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż może na skutek podjęcia określonych działań czerpać z nich pożytki, szczególnie jeśli uwzględnić charakter i położenie posiadanych gruntów. Jak już wskazywano prawo pomocy ma wyjątkowy charakter, co stanowi, że powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżącej zaś do takich osób nie można zaliczyć. Nie bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych skarżącej jest fakt reprezentowania jej w postępowaniu sądowy, przez profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczność ta sama w sobie przeczy bowiem dopuszczalności uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść opłat sądowych, które dodatkowo - jak wskazano wyżej - nie są wysokie, gdyż albo już na ustanowienie adwokata wygospodarowała pewne środki finansowe, albo też oceniając swoje możliwości finansowe liczyła się z taką potrzebą w przyszłości. Dodania również wymaga, że skarżąca powołując się na zły stan zdrowia w żaden sposób nie udokumentowała wydatków jakie ponosi z tytułu posiadanych schorzeń, a tylko to mogło stanowić podstawę oceny jej sytuacji finansowej. Sam fakt posiadania schorzeń nie jest bowiem przesłanką przyznania prawa pomocy. Wyrażonej oceny nie zmienia fakt, iż obecnie przed tutejszym Sądem toczą się dwa inne postępowania z udziałem skarżącej. W jednym z tych postępowań wysokość kosztów jest analogiczna jak w niniejszej sprawie, a w drugim nawet niższa (wpis od skargi wynosi 100 zł). W tych okolicznościach brak jest podstaw do stwierdzenia zależności pomiędzy przedstawioną przez skarżącą sytuacją materialno-finansową, a brakiem po jej stronie możliwości wywiązania się bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania z obowiązku poniesienia kosztów związanych z udziałem w sprawie. Nie są one wygórowane względem jej możliwości finansowych, a jako związane z poszczególnymi etapami postępowania, są rozłożone w czasie i przez to mniej obciążające dla domowego budżetu. W przypadku skarżącej źródeł ich pokrycia można dodatkowo upatrywać w zyskach z posiadanych nieruchomości. Ubocznie należy przypomnieć stronie uwagę, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd, przysługuje stronie skarżącej od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw, o czym z pewnością skarżąca wie z uwagi na ilość rozpoznanych z jej inicjatywy skarg oraz fakt reprezentowania jej przez profesjonalnego pełnomocnika. Z braku zatem podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanej części, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.