I SA/Lu 692/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [... ] sierpnia 2007 r., nr [... ] w przedmiocie odmowy umorzenia części zaległości podatkowej - na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia odmówić S.K. przyznania prawa pomocy. S.K. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł od wniesionej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego po uzupełnieniu braków formalnych złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosząc o zwolnienie od kosztów sadowych. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie, stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona skarżąca wykazuje zasadność wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym. Swój wniosek skarżący motywuje tym, że ma na utrzymaniu troje dzieci. Dwoje w szkole średniej oraz jedno na studiach co wiąże się z dużymi kosztami. Choroba żony wymaga regularnej i częstej kontroli lekarskiej co również wiąże się z wydatkami. Dochody skarżącego w tym roku zostały znacznie obniżone z powodu klęski przymrozków. Z zakupionej w tym roku ziemi skarżący nie osiągnął należytego dochodu ponieważ ziemia ta była zakwaszona i zachwaszczona. We wspólnym gospodarstwie domowym skarżący pozostaje z żoną i trójką dzieci (2 dzieci to osoby pełnoletnie). Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni [... ] m2 oraz nieruchomości rolne o powierzchni [... ] ha. Z urzędowego formularza określającego dochody wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego wynika, iż łączne dochody jego rodziny wynoszą [... ] zł brutto. Dochody pochodzą w większości, jak określił skarżący z tytułu rolnictwa. Dochody z tego tytułu uzyskuje skarżący i trójka jego dzieci. Dochody te wynoszą po [..] zł brutto na osobę. Dodatkowo żona skarżącego uzyskuje dochody z tytułu renty w wysokości [... ] zł. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdził, co następuje: Złożony wniosek nie może zasługiwać na uwzględnienie z powodu braku ustawowych przesłanek pozwalających na zastosowanie wobec wnioskodawcy instytucji prawa pomocy. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). S.K. wnosząc o zwolnienie w całości od kosztów sądowych, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Dyspozycja art. 199 ppsa statuuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniało by stronę skarżącą od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Dla oceny czy wnioskodawca spełnia te przesłanki można się posiłkować wskazaniami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593), gdzie minimum socjalne dla członka rodziny zostało określone, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy w wysokości 351 zł na osobę. Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 20 września 2005 r., sygn. akt I FZ 429/05 - niepublikowane). Z uwagi na przedmiot postępowania, koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem sądowoadministracyjnym, które skarżący zobowiązany jest ponieść obecnie sprowadzają się do wpisu stałego od wniesionej skargi w kwocie 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Do kosztów postępowania należy zaliczyć również inne ewentualne koszty sądowe (zażalenie, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem), które mogą ale nie muszą wystąpić, a nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł ( § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Do ewentualnych kosztów postępowania, które mogą ale nie muszą wystąpić należy również zaliczyć wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu z drugiej strony jej możliwości finansowych. W ocenie referendarza sądowego uiszczenie przez skarżącego wpisu sądowego od wniesionej skargi nie spowoduje braku możliwości zapewnienia jemu oraz członkom jego rodziny minimum warunków socjalnych. Dotyczy to również pozostałych kosztów sądowych, które mogą ale nie muszą wystąpić na dalszym etapie postępowania, ponadto nie muszą być one wydatkowane już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Taka ocena wynika przede wszystkim z analizy dochodów rodziny skarżącego wynoszących łącznie [... ] zł brutto. Oceny tej nie zmienia oświadczenie skarżącego wskazujące, iż jego dochody z gospodarstwa rolnego były w tym roku znacznie obniżone. W związku z tym, należy stwierdzić, iż S. K. nie wykazał, iż rzeczywiście i obiektywnie nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe, działając art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.