I SA/Lu 694/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia odmówić R.D. przyznania prawa pomocy. R.D. wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Celnej złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził co następuje: Dyspozycja art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" statuuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniało by stronę skarżącą od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ppsa, stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem sądowym, które strona skarżąca może być zobowiązana do ich uiszczenia z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia sprowadzają się do wpisu stosunkowego od wniesionej skargi w kwocie co najwyżej 196 zł (§ 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193) oraz ewentualnych pozostałych kosztów sądowych (zażalenie, opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem), które mogą ale nie muszą wystąpić, a nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł ( § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Sytuacja ta dotyczy również potencjalnych kosztów związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej, od której wpis sądowy wynosi połowę wpisu od skargi ( § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oceniając sytuację ekonomiczną skarżącego wynikającą z urzędowego formularza jak i nadesłanych na wezwanie dodatkowych dokumentów źródłowych (wyciągów z posiadanych rachunków bankowych /w tym kont i lokat dewizowych/ z okresu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w przypadku ich nieposiadania złożenie stosownego oświadczenia; oświadczenia skarżącego, jakie posiada prawa do nieruchomości, w której obecnie zamieszkuje (np. prawo własności, użytkowania wieczystego bądź inne prawa) i jaka jest powierzchnia działki pod tą nieruchomością, a jeśli należy ona do innej osoby, to na jakiej podstawie skarżący tam zamieszkuje i czy ponosi z tego tytułu opłaty; poświadczonych za zgodność z oryginałem kserokopii umów kredytowych wraz z harmonogramem spłat; oświadczenia skarżącego w zakresie stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie, jeśli posiada to złożenie dokumentów potwierdzających te wydatki (np. dowody zapłaty, faktury VAT itp.) oraz oświadczenia skarżącego wykazującego, jakie przychody osiągnął z działalności gospodarczej w miesiącach od sierpnia do października 2009 roku oraz jakie poniósł w tej działalności koszty /kwotowo i rzeczowo/; dane te należy przedstawić odrębnie za każdy z wymienionych miesięcy) należy jednoznacznie stwierdzić, iż złożony wniosek nie może zasługiwać na uwzględnienie wobec braku ustawowych przesłanek do zastosowania wobec wnioskodawcy instytucji prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego strona skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że poniesienie ww. kosztów sądowych mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznych kosztach utrzymania jego i rodziny. Przeciwnie. Taka a nie inna ocena możliwości finansowych wnioskodawcy, który jak wynika ze zgromadzonych dokumentów źródłowych prowadzi szeroko zakrojoną działalność gospodarczą. Wnioskodawca posiada cztery rachunki bankowe, gdzie tylko na jednym z nich, którego jest współposiadaczem w okresie wrzesień - grudzień wpłaty (uznania) wynosiły [...] zł (k. nr 31-33). Natomiast z nadesłanych kopii podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres sierpień - październik 2009 r. wynika, iż wartość sprzedaży w tym okresie wynosiła odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł. Odnosząc się do się uzyskiwanej przez wnioskodawcę straty z działalności gospodarczej należy stwierdzić, iż strata jest pojęciem wytworzonym na potrzeby prawa podatkowego i nie można na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Inna ocena mogła by prowadzić do wniosku, iż skarżący nie miałby środków na swoje utrzymanie jak i spłatę zaciągniętych kredytów (tymczasem regularnie opłacane miesięczne wydatki skarżącego wynoszą ok. [...] – [...] zł). Z powyższego zestawienia wynika, iż osiągane przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej znacznie przekraczają ww. koszty sądowe, które strona może ponieść w niniejszej sprawie. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu osobom, którym brak środków ten dostęp uniemożliwia. Skarżącego nie można w jakikolwiek sposób do takich osób zaliczyć. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa postanowiono jak na wstępie.