I SA/Lu 7/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. sp. z o.o. z siedzibą w T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Lu [...]. Prawomocnym postanowieniem z dnia 6 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 7/17 referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W toku postepowania skarżąca uiściła wpis od skargi w kwocie 3.446 zł oraz opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł. Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej skarżąca ponownie zwrócił się o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku - podobnie jak za pierwszym razem - wskazała, że posiada kapitał zakładowy o wartości [...] zł, wartość środków trwałych spółki wynosi [...] zł zaś wysokość straty z działalności gospodarczej za ostatni rok obrotowy to [...] zł. Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu wynika również, że spółka na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku nie posiadała na rachunku bankowym żadnych środków pieniężnych. Spółka dodała, że zapłatę kosztów sądowych uniemożliwia również prowadzona egzekucja administracyjna w zakresie należności stanowiących przedmiot sporu w niniejszej sprawie oraz złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.), zwolnienie od kosztów sądowych, o które kolejny raz ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżąca może zostać przyznane osobie prawnej o ile ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danego podmiotu na Skarb Państwa. Przystępując jednak do rozpoznania przedmiotowego wniosku w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kwestia przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już przedmiotem rozpoznania referendarza sądowego tutejszego Sądu, który wniosek ten oddalił postanowieniem z dnia 6 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 7/17. W wyniku rozpatrzenia sprzeciwu strony tutejszy sąd postanowieniem z dnia 1 czerwca 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego co oznacza, że rozstrzygnięcie to jest prawomocne. Zgodnie zaś z treścią art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musi wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Uwzględniając powyższą argumentację oraz treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stanął na stanowisku, że wniosek ten będący w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 marca 2017 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena ta jest skutkiem przyjęcia ustaleń faktycznych zawartych we wskazanym prawomocnym postanowieniu referendarza sądowego oraz treścią ponownie złożonego wniosku. Mianowicie podnieść należy, że treść złożonego obecnie wniosku jest w istocie tożsama z treścią wniosku złożonego pierwotnie. Oceniana pod kątem prawa pomocy sytuacja strony nie uległa jakiejkolwiek zmianie. Natomiast podnoszona przez stronę kwestia prowadzonego postępowania upadłościowego została szczegółowo omówiona przez sąd w postanowieniu z dnia 1 czerwca 2017 r. jako nie mająca wpływu na ocenę przesłanek zwolnienia strony od kosztów sądowych. Nadto należy dodać, że skarżąca mimo zapewnień o braku środków uiściła wpis od skargi w wysokości 3.446 zł oraz opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł. Już sama ta okoliczność przeczy dopuszczalności uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść opłat sądowych, które obecnie ograniczają się do wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 1.723 zł. W konsekwencji brak jest zdaniem referendarza sądowego podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 P.p.s.a. uzasadniających przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie (w związku z treścią art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). W związku z powyższym, działając na podstawie przywołanych wyżej przepisów, orzeczono jak w sentencji.