I SA/Lu 700/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie WSA Halina Chitrosz (spr.), NSA Władysław Sobuś, Protokolant asyst.Monika Bartmińska, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2004 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia II raty w podatku o nieruchomości za 2003 r. oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 233§1 pkt.1 w zw. z art. 67§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz.U.Nr 137, poz.926 z późn. zm. / – po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...], Nr [...], sprostowanej postanowieniem Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu II raty w podatku od nieruchomości za rok 2003 w kwocie 38,40zł oraz odsetek w kwocie 1zł – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż wymienioną decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił skarżącemu umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za rok 2003 / II rata / z uzasadnienia, iż po jego stronie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych. Co do wniosku o umorzenie IV raty tego podatku – organ podatkowy I instancji wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania ze względu na to, iż nie stanowiła ona jeszcze zaległości podatkowej. Od tej decyzji A. K. wniósł odwołanie, w którym wskazywał, iż ocena organu jest błędna, a decyzja krzywdząca. W uzasadnieniu odwołania podnosił, iż sytuacja jego rodziny jest bardzo trudna. Z emerytury, która wynosi 757,68zł utrzymuje się jeszcze jego dwóch nie pracujących synów. Pomaga mu też córka, która otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 707,00zł Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na treść przepisu art. 67§1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę – stwierdziło, iż decyzja w przedmiocie umorzenia ma zawsze charakter uznaniowy. W związku z tym – organ odwoławczy wyraził pogląd, iż jego ocena ogranicza się jedynie do zbadania, czy przy wydawaniu decyzji nie naruszono prawa, w tym także zasady swobodnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie. Kolegium oceniło, iż w sprawie niniejszej organ podatkowy zbadał sytuację materialną A. K., a jej ocena uprawniała do uznania, że zapłata podatku nie przekracza jego możliwości finansowych. Podatnik posiada działkę o powierzchni 468 m2, zabudowaną budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej 83m2, w którym zamieszkuje z trójką dorosłych dzieci. Z dokonanych ustaleń wynika nadto, iż podatnik uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury w wysokości netto 883,67 zł miesięcznie, co potwierdza decyzja ZUS o ustaleniu wysokości waloryzowanej emerytury. Wspólnie z podatnikiem zamieszkują jego dwaj synowie w wieku lat 44 i 37, którzy mają status bezrobotnych bez prawa do zasiłku oraz córka w wieku lat 29 otrzymująca wynagrodzenie w kwocie 707,00zł. Posiada samochód marki N., rok produkcji 1980. Ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem domu. W sezonie grzewczym 2002/2003 zakupił węgiel za kwotę 1.368,44. Ponosi także opłaty za gaz, w tym za okres od 22 maja do 28 lipca 2003r. w kwocie 45,95zł, opłaty za wodę, w tym za miesiąc lipiec 2003r. w kwocie 47,18zł. W kontekście tych ustaleń organ odwoławczy uznał, iż po stronie skarżącego nie występują żadne nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby przemawiać za umorzeniem II raty podatku, który ze swej istoty związany jest z faktem posiadania nieruchomości. Organ II instancji podkreślił, iż w zakresie wniosku o umorzenie IV raty podatku od nieruchomości za rok 2003, organ I instancji wydał w dniu 26 sierpnia 2003r. postanowienie w sprawie odmowy wszczęcia postępowania ze względu na to, iż IV rata nie stanowiła jeszcze zaległości podatkowej. Od tego rozstrzygnięcia podatnik nie wniósł zażalenia. Na powyższą decyzję A. K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie. Wnosząc o umorzenie nie zapłaconej II raty podatku i "narzuconego dodatkowo podatku III i IV raty" skarżący twierdził, iż jego sytuacja majątkowo - rodzinna nie pozwala – wbrew temu, co wywiodły organy podatkowe – na uiszczenie podatku. W piśmie z dnia 30 kwietnia 2004r., które skarżący zatytułował jako "Załącznik do sprawy I SA/ Lu 700/03" wyraził on swoje niezadowolenie z wydania zaskarżonej decyzji i konsekwentnie twierdził, iż nie jest w stanie zapłacić raty podatku, którego dotyczy sprawa. Ponownie zwrócił się do Sądu o "rzetelne rozpatrzenie sprawy i anulowanie zapłaty II raty podatku od nieruchomości, odsetek i kosztów upomnienia". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z dniem 1 stycznia 2004r. - na mocy przepisu art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U.Nr 153, poz. 1271, z późn.zm. / - do rozpoznania niniejszej skargi stał się właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Na podstawie tego przepisu do postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dzu. U. Nr 153, poz. 1270 /. Dokonując zatem kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem / art. 1§ 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych / na wstępie stanowczo wskazać trzeba skarżącemu, iż Sąd nie jest władny spełnić jego oczekiwań i umorzyć mu jakiejkolwiek raty podatku. Zarówno zaskarżona decyzja, jak też i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji swoją materialną podstawę znajdują w przepisie art. 67§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz.U.Nr 137, poz.926 z późn. zm. /. Zgodnie z tym przepisem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przepis art. 67§1 Ordynacji podatkowej oparty jest, jak to wskazał organ II instancji na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że pozostawia on do uznania organu podatkowego istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających umorzenie zaległości, odsetek lub opłaty prolongacyjnej, jak też zakres ewentualnego umorzenia. Nie oznacza to oczywiście dowolności rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana dopiero po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji), a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji) oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (art. 122 Ordynacji). Dopiero w takich warunkach podjęta decyzja może być uznana nie za decyzję dowolną, lecz mieszczącą się w granicach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się natomiast do oceny, czy w danej sprawie organy podatkowe nie naruszyły reguł postępowania określonych w Ordynacji podatkowej, które mogły mieć istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Kierując się istotą decyzji uznaniowych, przy pełnej akceptacji swobody tej oceny - Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W utrwalonym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że umorzenie jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników od tego obowiązku (por. wyrok NSA z 15.05.1991r.; sygn. akt S.A./Gd/295/91, wyrok NSA z 09.01.2001r., III 628/00, LEX nr 51263). W tego rodzaju sprawach, Sąd nie rozstrzyga więc o samym uznaniu, a więc o tym, czy w sprawie powinna zapaść decyzja o umorzeniu zaległości podatkowej, czy też decyzja odmowna, ale jego kontroli podlega uzasadnienie stanowiska organu, w szczególności pod kątem ustalenia i rozważenia tych wszystkich okoliczności, które ustawodawca wskazał w przepisie art. 67§1 Ordynacji podatkowej . Musi być oczywiste, że z instytucji umorzenia zaległości podatkowej nie można czynić środka prowadzącego do zwolnienia od zapłaty podatku. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można by mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z 24 maja 1996 r. III SA 600/95). Ważny interes podatnika, o którym mowa w przepisie art. 67§1 Ordynacji podatkowej to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Przyjmuje się przy tym, że należy brać pod uwagę sytuację, w jakiej znajduje się podatnik w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie. Skoro umorzenie zaległości podatkowej oraz zaniechanie poboru podatku jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym wypadki społeczne i gospodarcze muszą posiadać tę samą cechę. Zatem za umorzeniem zaległości podatkowej oraz za zaniechaniem poboru podatku przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu (por. wyrok NSA z dnia 21.08.1997 r. SA/Gd 3277/95, wyrok NSA z dnia 19.04.2000 r. I SA/Gd 655/98). W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną i rodzinną oraz poddały ocenie racje, na które powołał się skarżący. Jego sytuacja rodzinna i majątkowa nie została uznana jako szczególna i wyjątkowa, a zwłaszcza zagrażająca jego egzystencji. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności. Opiera się ona na przyjętej w orzecznictwie wykładni cytowanego wyżej przepisu co do umorzenia zaległości podatkowej i mieści się w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego. Sytuacja materialna podatnika nie jest spowodowana żadnymi szczególnymi i wyjątkowymi okolicznościami, jak trafnie wskazują organy podatkowe. Co więcej – zdaniem Sądu nie odbiega ona w znaczący sposób od sytuacji większości osób w kraju. Skarżący czynnie uczestniczył w sporządzaniu protokołu na okoliczność ustalenia jego stanu rodzinnego i majątkowego składając stosowne wyjaśnienia i dowody na ich poparcie. Nie można zatem poczynić organom podatkowym zarzutu, iż nie wyjaśniły okoliczności faktycznych (art. 122 Ordynacji podatkowej) oraz, że nie zebrały w sprawie wystarczającego materiału (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej ) w taki sposób, aby niemożliwe było dokonanie jego oceny (art. 191 Ordynacji podatkowej ). Żądania uchylenia decyzji wydanej z poszanowaniem w/w zasad nie może uzasadniać jedynie niezadowolenie strony, nawet jeśli jej subiektywne poczucie krzywdy jest tak wysokie, iż determinuje ją do posługiwania się tak w odwołaniu, jak i skardze oraz piśmie z dnia 30 kwietnia 2004r., najogólniej mówiąc dość wyszukanymi sformułowaniami pod adresem organów podatkowych. Jeszcze raz końcowo podkreślić trzeba, iż decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowych są decyzjami o charakterze uznaniowym i kontroli Sądu podlega jedynie sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz to, czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne. W sprawie niniejszej organy podatkowe - zdaniem Sądu - w sposób wyczerpujący uzasadniły, dlaczego nie uznały argumentów skarżącego, w szczególności wskazując na jego sytuację ekonomiczną, która pozwala na uiszczenie zaległego podatku z tytułu I raty w kwocie 38,40zł, a zatem zaskarżoną decyzję należy uznać za mieszcząca się granicach uznania administracyjnego. Tym samym Sąd nie znajduje podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem. Dołączone przy piśmie z dnia 30 kwietnia 2004r. załączniki - wbrew oczekiwaniom skarżącego - w niczym nie zmieniają powyższej oceny. Dodać jedynie można, iż zarówno decyzja ZUS o wysokości emerytury skarżącego oraz zaświadczenia o zarejestrowaniu jego synów jako bezrobotnych znane były organom podatkowym, albowiem znajdują się w aktach podatkowych. Końcowo wskazać należy również, iż rzeczą Sądu nie jest zajmowanie się w niniejszej sprawie wysokością stawek podatku od nieruchomości i ich wzrostem w kolejnych latach podatkowych. Wysokość stawek podatku od nieruchomości określa rada gminy, w drodze uchwały / art. 5 ust.1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach o opłatach lokalnych / tekst jednolity Dz.U.Nr 9 z 2002r., poz. 84 z późn. zm. / . Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.