I SA/Lu 701/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 sierpnia 2009 r., nr PF/4117-0063/09/GW/20789 w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004 r. - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia: odmówić P.P. przyznania prawa pomocy. W związku ze złożoną skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej P. P. jako skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie praw pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku w którym należało wymienić fakty wskazujące na zasadność żądania wynika, iż skarżący wnioskuje na podstawie 245 § 3 ustawy postępowanie przed sądami administracyjnymi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tzn., że nie może ponieść kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Poza tym ogólnym sformułowaniem wnioskodawca nie przedstawił żadnych faktów potwierdzających słuszność swojego wniosku. W dalszej części urzędowego formularza wnioskodawca przedstawiając swój stan rodzinny podał, iż wspólne gospodarstwo domowe tworzy ze swoimi rodzicami oraz bratem. Odnosząc się do posiadanego majątku wnioskodawca oświadczył, iż zarówno on jak i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnego majątku. Ze złożonego oświadczenia wynika również, iż wnioskodawca jak i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują żadnego dochodu. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdził, że: Instytucja prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które ze względu na ich szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą ponieść kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Z kolei w myśl art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc się do sposobu uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, iż sposób jego uzasadnienia polegający na braku podania dokładnych danych o stanie majątkowym i dochodach (w złożonych wniosku brak jest podstawowych informacji dotyczących źródeł utrzymania wnioskodawcy jak i jego najbliższej rodziny) powoduje utratę jego wiarygodności. Podkreślić przy jeszcze raz należy, iż wykładnia określenia "gdy wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji. Orzecznictwo sądowoadministracyjne prezentuje pogląd, iż sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji gdy wnioskodawca uchyla się od złożenia stosownych dokumentów lub oświadczeń. Brak sformułowania we wniosku nawet podstawowych informacji dotyczących dochodów wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy można potraktować jako uchylanie się skarżącego tego obowiązku (oczywistym jest, że wnioskodawca i jego rodzina muszą przecież z czegoś żyć). Naturalną konsekwencją takiego działania strony, jest brak wykazania przesłanek determinujących przyznanie prawa pomocy. Stąd odmowa zastosowania tej instytucji wobec wnioskodawcy. Dlatego też, działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.