I SA/Lu 701/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Anna Kwiatek po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe postanawia: - odmówić P. Ł. przyznania prawa pomocy. Skarżący w dniu 6.09.2012 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku podał, że aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pracuje i w związku z tym nie osiąga żadnych dochodów. Wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką K., która również nie uzyskuje żadnych dochodów. Wyjaśnił, że nie posiada majątku nieruchomego, ani zasobów finansowych. Na wezwanie referendarza sądowego do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego skarżącego, P. Ł. przedłożył wyciąg bankowy z rachunku [...] prowadzonego w Banku za okres od 1.07 do 30.09.2012 r., wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 31.07.2012 r. oraz oświadczenie w którym wyjaśnił, że nie ponosi wydatków na utrzymanie konieczne i jest na utrzymaniu matki, a nieruchomości pod adresami L. ul. [...] oraz [...]. należą do rodziców. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku związanego z zakończoną działalnością gospodarczą, że nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy, nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych, nie ma ubezpieczenia zdrowotnego, ani nie otrzymuje alimentów na córkę. Postanowieniem z dnia 6.11.2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżący wyjaśnił, że rachunek bankowy, z którego dokonano w dniu 27.07.2012 r. przelewu kwoty 800 zł na rachunek osobisty, był rachunkiem "firmowym" i w związku z zakończeniem z dniem 31.07.2012 r. działalności gospodarczej rachunek ten został zlikwidowany, podobnie jak karta kredytowa. Wyjaśnił, że od matki otrzymuje pomoc w kwocie ok. [...] a córka jest na utrzymaniu byłej żony. Uzasadniał, że jego decyzja o niezarejestrowaniu się w urzędzie pracy i w konsekwencji nie pobieranie zasiłku dla bezrobotnych ma podłoże psychologiczne i wynika z pogarszającego się stanu zdrowia. Argumentował również, że fakt dokonania w 2008 r. darowizny udziałów w nieruchomości wspólnej na rzecz matki nie może mieć wpływu na ocenę jego obecnej sytuacji majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych jest niezasadny. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: "ppsa") zasadą jest obowiązek poniesienia kosztów sądowych przez stronę postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznej, stąd zwolnienie od ich poniesienia stanowi odstępstwo od obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia i jest stosowane w sytuacji wyjątkowej opisanej w art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych następuje, gdy strona postępowania wykaże, ze nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek wykazania istnienia przesłanki uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa więc na stronie postępowania, a jednocześnie ustawodawca wskazuje, że chroni jedynie środki utrzymania koniecznego strony i jej rodziny, stąd obowiązkiem wnioskującej o zwolnienie strony postępowania jest poczynienie wszelkich nienaruszających koniecznego utrzymania oszczędności w celu wywiązania się z obowiązku uiszczenia należnych kosztów sądowych Zgodnie z art. 252 § 1 i § 2 ppsa, strona wnioskująca o zwolnienie od opłat sądowych powinna we wniosku złożyć oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym niezbędne dla wykazania, że pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym członkowie rodziny nie dysponują środkami ponad niezbędne dla koniecznego utrzymania, czyli że poniesienie przez stronę postępowania opłat sądowych spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego również dla członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Z akt sprawy niniejszej, a w szczególności z oświadczeń skarżącego zawartych we wniosku, oświadczeń dodatkowych oraz oświadczeń pomieszczonych w sprzeciwie wynika, że skarżący ma 44 lata, od 31 roku życia prowadził w różnych formach działalność gospodarczą zakończoną w lipcu 2012 r., z której pozostało 800 zł przekazane na ujawniony w postępowaniu rachunek bankowy. W tej chwili skarżący nie ponosi kosztów swego utrzymania, niektóre opłaty ponosi w imieniu swej matki J. z powierzonych mu pieniędzy, a stałym dochodem jest kwota ok. [..] zł otrzymywana od matki. Córka K., z która skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe w mieszkaniu matki J., utrzymywana jest przez swoją matkę – byłą żonę skarżącego. Tak więc przy dołożeniu należytej staranności ze środków pozostałych po zakończonej działalności gospodarczej oraz uzyskiwanych od matki może – bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie, uiścić należną opłatę sądową (wpis sądowy ustalony na kwotę 500 zł), także w sprawach o sygn. akt I SA/Lu 700/12 i I SA/Lu 702/12 w identycznej kwocie, gdyż poniesienie tych wydatków nie będzie miało wpływu na finansowane przez osoby trzecie niezbędne utrzymanie skarżącego oraz jego córki. Taka sytuacja czyni niezasadnym wniosek skarżącego o zwolnienie od opłat sadowych, gdyż jak wyżej wskazano ma on obowiązek poczynić oszczędności nienaruszające koniecznego utrzymania, a to dostarczone jest przez matkę J. Obecna sytuacja finansowa skarżącego – nieponoszenie żadnych wydatków na utrzymanie konieczne, w tym opłaty bytowe oraz żywność, finansowane przez matkę J., czyniła zbytecznym dostarczanie żądanych przez referendarza sądowego dowodów źródłowych dla wykazania rodzaju i wysokości tych wydatków. Również brak sporu co do faktu, że po zakończeniu działalności gospodarczej skarżący dysponował kwotą 800 zł czynił nieistotną okoliczność niedostarczenia wyciągu bankowego z jego rachunku firmowego. Nawet niepełne dane co do sytuacji finansowej skarżącego pozwalają bowiem na uznanie, że jest on w stanie uiścić należne opłaty sadowe w kwocie nieprzekraczajacej 1.500 zł (3 x 500 zł), z kwot otrzymywanych od matki i pozostałych po zakończeniu działalności gospodarczej. Sytuacja w jakiej znajduje się skarżący nie jest może typowa z punktu widzenia doświadczenia życiowego, ale jest uzasadniona okolicznościami mającymi potwierdzenie w aktach sprawy administracyjnej. Skoro bowiem skarżący nie wykonuje obowiązku alimentacyjnego na rzecz córki, gdyż jest ona na wyłącznym utrzymaniu swojej matki, to po obdarowaniu swojej matki znacznym majątkiem, stanowiącym od 2008 r. źródło jej przychodów, skarżący może otrzymywać od niej bezzwrotne świadczenia w tym pieniężne, niezbędne również dla ochrony tego majątku przed ewentualnymi, choć realnymi roszczeniami wierzyciela publicznego wysuwanymi na podstawie art. 531 i 534 K.c. Stąd zrozumiałe jest i zgodne z doświadczeniem życiowym, że obdarowana majątkiem syna matka gwarantuje mu niezbędne utrzymanie i dodatkowo przekazuje kwoty pieniężne, które jednak zdaniem Sądu, powinny być przeznaczone na poniesienie opłat sądowych, gdyż wynik wszczętych przez skarżącego spraw przed tut. Sądem może mieć pośrednio wpływ na zachowanie przez matkę majątku otrzymanego od skarżącego. Sądowi z urzędu znana jest okoliczność, że matka J. Ł. obdarowana została przez skarżącego w momencie, gdy w należącej do skarżącego spółce z o.o. A. zabezpieczono dokumentację wskazującą na zaniżenie jej przychodów – porównaj prawomocne wyroki w sprawach m.in. I SA/Lu 757/09 i I SA/Lu 408/10. Funkcjonowanie w tak zgodnej i dbałej o interesy poszczególnych członków rodzinie czyniło zrozumiałą decyzję skarżącego o nierejestrowaniu się w urzędzie pracy i niepobieraniu zasiłku dla bezrobotnych, nawet przy braku udokumentowania psychologicznej bariery do podjęcia tej decyzji. Tak rozumiana współpraca członków rodziny dopingować jednak powinna skarżącego do podjęcia starań o zgromadzenie ze wszystkich dostępnych źródeł, w tym darowizn otrzymywanych od matki, środków niezbędnych na poniesienie kosztów sądowych w zainicjowanych przez niego sprawach, tym bardziej, że jednostkowe kwoty tych kosztów zbliżone są do wysokości kwot otrzymywanych dotychczas przez skarżącego od matki i niezależne są od pokrywanych przez nią kosztów koniecznego utrzymania skarżącego. Skoro rodzinę skarżącego, również dzięki jego wcześniejszym decyzjom majątkowym, stać na utrzymanie kilku gospodarstw domowych [...], w których skarżący okresowo też zamieszkuje lub prowadził w nich działalność gospodarczą, to rażąco sprzeczna z zasadą powszechnego obowiązku ponoszenia opłat sądowych byłaby ocena, że jest on w wyjątkowo trudnej sytuacji i opłat tych nie jest w stanie ponieść. Zdaniem Sądu, to właśnie okoliczności finansowania przez członków rodziny kilku "gospodarstw domowych" była powodem niezrozumienia przez skarżącego wymogu wskazania osób pozostających e jednym gospodarstwie domowym. Przedstawione w sprzeciwie rozterki skarżącego są w tej sytuacji zrozumiałe. Jednak, wbrew twierdzeniom skarżącego, z usług profesjonalnych prawników korzystał nie tylko w początkowej fazie postępowania podatkowego, ale również na jego etapie odwoławczym (k. 201 i 202 akt adm.), poniósł bowiem koszty obszernej opinii prawnej. Również oświadczenie skarżącego, że nieruchomości położone w D. i L.przy ul. [...] należą do jego rodziców jest niepełne i sprzeczne z oświadczeniem matki J. zawartym w akcie notarialnym z 2008 r. (k.66 akt adm.), że jest wdową oraz w umowie najmu lokalu przy ul [...] (k. 135 akt adm.), że jest współwłaścicielką tej nieruchomości, chyba, że skarżący inaczej też interpretuje słowo "rodzice" niż przyjmuje się w języku potocznym (matka i ojciec). Z tych względów, nie znajdując przesłanek dla przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, orzeczono jak w sentencji.