I SA/Lu 702/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe – w zakresie prawa pomocy postanawia: - odmówić P. Ł. przyznania prawa pomocy. Skarżący P. Ł. wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, gdyż obecnie nie osiąga żadnych przychodów. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku PPF wynika, że skarżący nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką K., która nie ma również żadnych dochodów. Nie posiada majątku nieruchomego, ani zasobów finansowych. Ze złożonych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów i oświadczeń skarżonego złożonych w uzupełnieniu wniosku wynika, że skarżący zakończył prowadzenie działalności gospodarczej w dniu 31 lipca 2012r., nie posiada majątku, nie jest zarejestrowany jako bezrobotny i nie pobiera zasiłku, jest na utrzymaniu matki. Nieruchomości, wskazane w niniejszej sprawie jako miejsce pobytu (D. oraz ul. M. w L.), stanowią własność rodziców. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2012r. referendarz odmówił P. Ł. przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie wniesionym od ww. postanowienia skarżący wskazywał na pogarszający się stan zdrowia spowodowany uszkodzeniem wątroby oraz stanami lękowymi spowodowanymi napadem, co decyduje nie podjęciu pracy i o niezarejestrowaniu się w urzędzie pracy. Na tą okoliczność dołączył wyniki badań laboratoryjnych z grudnia 2010r. oraz maja 2011r. Wyjaśnił, że rachunek bankowy, z którego w dniu 27.07.2012r. dokonano przelewu kwoty 800 zł był rachunkiem firmowym i został zlikwidowany podobnie jak karta kredytowa. Pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym 18 letnia córka jest na utrzymaniu byłej żony. Od matki otrzymuje pomoc materialną w kwocie ok. 450 zł miesięcznie. Argumentował również, że fakt darowania w 2008r. udziałów w nieruchomości wspólnej na rzecz matki nie może mieć wpływu na ocenę jego obecnej sytuacji materialnej, skoro miał miejsce 4 lata temu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego P. Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezzasadny. Z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) wynika, że zasadą jest, że z udziałem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże się konieczność ponoszenia przez stronę kosztów sądowych (art. 199 p.p.s.a). Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznej, stąd zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia i jest stosowane jedynie w sytuacji wyczerpującej przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych następuje, gdy strona postępowania wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego przepisu wynika więc, że to na stronie postępowania ciąży obowiązek wykazania istnienia przesłanki uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a., strona powinna we wniosku złożyć oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym niezbędne dla wykazania, że ani ona ani pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym członkowie rodziny nie dysponują środkami ponad niezbędne dla koniecznego ich utrzymania. Z przedłożonych przez skarżącego dowodów z dokumentów oraz oświadczeń zawartych we wniosku i sprzeciwie wynika, że ma on 44 lata, od 31 roku życia prowadził w różnych formach działalność gospodarczą zakończoną 31 lipca 2012r. Obecnie nie pracuje, nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych, pozostaje na utrzymaniu matki J., której środkami finansowymi pokrywa w jej imieniu niektóre opłaty. Nie łoży na utrzymanie córki K., z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe w mieszkaniu swojej matki, bowiem ciężar utrzymania córki spoczywa w całości na jej matce - byłej żonie skarżącego. Stałym dochodem skarżącego jest kwota ok. 450 zł miesięcznie otrzymywana od matki. Z działalności gospodarcze j- wg. oświadczenia skarżącego - pozostała mu kwota 800 zł. Skarżący nie ponosi kosztów wyżywienia, opłat za mieszkanie i związane z tym koszty mediów, nie wykazał, by leczył się i w związku z tym ponosił jakiekolwiek koszty leczenia, czy inne niezbędne wydatki. Mając na uwadze przedstawioną przez skarżącego sytuację majątkową, rodzinną i zarobkową nie można uznać, by poniesienie kosztów postępowania spowodowało uszczerbek koniecznego utrzymania skarżącego i jego córki, skoro kosztów tych skarżący de facto nie ponosi, bowiem ponoszą je inne osoby (matka, była żona), a skarżący dysponuje jeszcze kwotą otrzymywaną co miesiąc od matki. Przy dołożeniu minimum staranności skarżący jest zatem w stanie, bez uszczerbku koniecznego utrzymania, wygospodarować środki finansowe pozwalające na poniesienie kosztów postępowania w sprawie niniejszej. Sądowi wiadomo z urzędu, że skarżący wniósł skargi w sprawach sygn. akt I SA/Lu 700/12 i I SA/Lu 702/12 (wpis sądowy po 500 zł), jednak, mając na uwadze, że strona wnosząca skargę winna poczynić oszczędności, nawet kosztem bieżących wydatków, na zgromadzenie środków niezbędnych do celowej obrony swych praw nie można uznać, że skarżący, w realiach niniejszej sprawy, takimi możliwościami nie dysponuje (kwoty otrzymywane od matki + kwota pozostała z działalności gospodarczej). Podnieść również należy, że orzekając o przyznaniu prawa pomocy sąd powinien mieć na uwadze nie tylko osiągany przez stronę dochód, ale także możliwości zarobkowe wnioskującego. Nie można bowiem dopuścić do sytuacji, w której osoba zdolna do podjęcia pracy, korzysta ze środków budżetu państwa w celu prowadzenia swoich spraw przed sądem i nie ponosi żadnego wysiłku , aby w kosztach tych partycypować w jakimkolwiek zakresie. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych za wniosek strony zawarta jest w Rozdziale 3 Oddział 2 ustawy p.p.s.a. zatytułowanym "Prawo pomocy". Oznacza to, że założeniem tej instytucji jest tylko pomoc stronie, która samodzielnie, mimo starań, nie może podołać poniesieniu kosztów, jakie wiążą się z urzeczywistnieniem prawa do sądu. Nie chodzi natomiast o całkowite zwolnienie strony od wszelkiej aktywności, która ma na celu uiszczenie koniecznych kosztów postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2010r. sygn. akt I GZ 189/10, SIP Lex). W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, by nie miał możliwości zarobkowych. Jego twierdzenia o przyczynach nie zarejestrowania się w urzędzie pracy i niepodejmowaniu zatrudnienia nie zostały poparte żadnymi przekonującymi dowodami. Z urzędu również sądowi wiadomo, że w sprawie sygn. akt I SA/Lu 701/12 toczy się postępowanie ze skargi P. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego jako nabywcy majątku za zaległości podatkowe "A" Sp. z o.o. z tytułu CIT za 2005r. i VAT za grudzień 2005r. Z akt tej sprawy wynika, że w 2008r. skarżący darował swojej matce udziały w nieruchomości przy ul. K. w L. Z oświadczenia matki złożonego przed notariuszem sporządzającym akt darowizny, wynika że jest wdową. Zatem twierdzenia skarżącego, że nieruchomości położone w D. i L. przy ul. M. należą do jego rodziców, jest niepełne i sprzeczne z powyższym oświadczeniem. Również z urzędu znana jest sądowi okoliczność, że matka skarżącego obdarowana została w momencie, gdy w należącej do P. Ł. Spółce z o.o. "A" zabezpieczono dokumentację wskazującą na zaniżanie przychodów (por. prawomocne wyroki w sprawach m.in. I SA/Lu 757/09 i I SA/Lu 408/10). Stąd zgodne z doświadczeniem życiowym jest, że obdarowana majątkiem syna matka gwarantuje mu niezbędne utrzymanie i dodatkowo przekazuje kwoty pieniężne, które skarżący może przeznaczyć na poniesienie opłat sądowych. Z tych względów uznając, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.