I SA/Lu 709/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011 rok – w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W toku postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 rok, skarżący złożył do tutejszego Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonego na urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżący mieszka sam, posiada 3,5 - hektarowe gospodarstwo rolne, z którego aktualnie nie osiąga dochodów. W uzasadnieniu wniosku podał też, że od czterech lat z powodu kryzysu gospodarczego jego gospodarstwo znajduje się w stanie zapaści, nie może sprzedać resztek swoich zapasów (surowce zielarskie) ani też spłacić swoich zobowiązań wobec banków. Jest rozwiedziony, a ze wspólnego mieszkania wyeksmitowała go była żona. Obecnie mieszka z matką, która też wspomaga go finansowo swoją rentą. Dotykają go problemy finansowe i pogarszający się stan zdrowia. Wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń, w piśmie z dnia 31 stycznia 2012 r. wyjaśnił, że opłaty na życie ponosi w stopniu podstawowym, a finansowane są ze środków finansowych matki, z którą mieszka od czasu wypadku przy naprawie dachu jego mieszkania w Ł. D. na terenie jego gospodarstwa. Poza kosztami żywności, paliwa do samochodu, jako koszty stałe wymienił jeszcze czynsz za mieszkanie, rachunki za prąd i gaz (100-120 zł i 150 zł) abonamenty telefoniczne. Matka skarżącego jest osobą starszą, schorowaną, obecnie pod stałą opieka chirurgiczną. Jego problemy finansowe spowodowane są tym, że od dłuższego czasu nie może sprzedać swoich produktów zielarskich. Rachunków obrotowych i lokat nie posiada, a na posiadanych przez niego rachunkach "nic się nie dzieje" z uwagi na trwający od 2-3 lat impas w jego gospodarstwie. Jego gospodarstwo jest zadłużone na ok. 140-190 tys. zł. Od roku 2000 jest użytkownikiem wieczystym "parceli" w Ł. – obecnie jest to jedyne miejsce gdzie może mieszkać po eksmisji z domu. Mieszkanie w którym mieszka obecnie wraz z matką należy do jego córki N.. Do pisma skarżący dołączył paragony fiskalne na drobne sprawunki, upoważnienie do odbioru emerytury matki, faktury za telefon wystawione na matkę, z dowodami opłat, tytuł wykonawczy, oraz wyciągi z rachunku bankowego matki. Postanowieniem z dnia 1 marca 2012 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił A. W. przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie na to postanowienie skarżący powtórzył co do zasady argumentację zawartą w składanych dotychczas wyjaśnieniach oraz wyraził swoje stanowisko co do niezasadności postanowienia Referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. z 2012 Dz.U. poz. 270) – dalej: "ppsa" przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, beż uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. A. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wykładnia art. 246 ( 1 ppsa prowadzi do wniosku, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki (Komentarz do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.) Odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd zauważa, że podane przez skarżącego informacje są sprzeczne, niepełne i budzą wątpliwości co do ich wiarygodności: 1) na podstawie dostarczonych przez stronę dokumentów i wyjaśnień trudno w sposób jednoznaczny ustalić rzeczywistą sytuację materialną skarżącego – pomimo wezwania nie nadesłał on do Sądu wyciągów z własnych rachunków bankowych (wyjaśnił jedynie że "nic się na nich nie dzieje"), do akt złożył jedynie wyciągi z rachunku matki, nie wyjaśnił czy spłaca zaciągnięte długi i w jakiej wysokości, a jeśli tak to z jakich środków ta spłata jest finansowana, skoro on sam od 2-3 lat nie osiąga żadnych dochodów; 2) niewiarygodne są twierdzenia skarżącego, że nie osiągając żadnych własnych dochodów od 2-3 lat i korzystając jedynie z pomocy matki jest w stanie utrzymać się i w minimalnym choć zakresie ponosić koszty związane z prowadzeniem, lub choćby "podtrzymaniem" działalności, co w przypadku skarżącego wiąże się z utrzymaniem budynków związanych z produkcją ziół, opłaceniem prądu czy gazu na ich ogrzanie, utrzymaniem samochodu. Zaznaczyć przy tym należy, że matka skarżącego jest osobą starszą i schorowaną (zatem część jej dochodów pochłania choćby zakup leków), a finansuje ona wszystkie opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, w którym zamieszkuje też skarżący (gaz, prąd czynsz), abonament za telefon oraz spłaca kredyty w PKO BP i Santander Consumer Bank (razem ok. 500 zł + odsetki), opłaca żywność. Nawet więc jeśli pomaga pomimo wszystko finansowo synowi, to z otrzymywanego świadczenia nie byłaby w stanie ponieść dodatkowo tak dużych kosztów; 3) z decyzji organów podatkowych oraz z informacji na podatek od nieruchomości wynika, że w posiadanym gospodarstwie rolnym skarżący posiada budynki, w których prowadzi działalność gospodarczą, między innymi magazyn zbożowy, magazyn nawozowy, w wyjaśnieniu z dnia 31 stycznia 2012 r. wspomina zaś o dachu mieszkania w Ł. D., żadnych zaś nieruchomości nie podaje w formularzu PPF w rubryce "majątek – nieruchomości", co w sposób oczywisty utrudnia jednoznaczną ocenę przez Sąd sytuacji majątkowej skarżącego: w formularzu PPF skarżący nie podał też, aby posiadał jakiekolwiek środki transportu, tymczasem w wyjaśnieniach z dnia 31 stycznia 2012 r. wskazuje na wydatki związane z zakupem paliwa do samochodu, 4) skarżący nie dostarczył do Sądu w zasadzie żadnych dokumentów, które dotyczyłyby jego własnej sytuacji majątkowej – żadnych dokumentów związanych z prowadzoną działalnością, z ponoszonymi wydatkami, które w jakikolwiek sposób obrazowałyby jego sytuację finansową, a nie tylko matki, której nawet nie umieszcza w rubryce osób, z którymi wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. Konkludując przyjąć należało, że sytuacja przedstawiona przez stronę budzi uzasadnione wątpliwości, ponieważ informacje podane przez nią są niejednokrotnie sprzeczne, niepełne i wybiórczo przedstawione. Sytuacji tak przedstawionej nie można uznać za spójną i nie budzącą wątpliwości, co prowadzi do oceny, iż strona nie wykazała w sposób wiarygodny i rzetelny, że nie może ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tej sytuacji na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w postanowieniu. ,