I SA/Lu 715/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Kręcisz, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (spr.),, WSA Małgorzata Fita, Protokolant Referent stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r. I. oddala skargę. II. przyznaje adwokatowi [...] od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie w kwocie 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy - w tym VAT) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zwrot wydatków w kwocie 34 (trzydzieści cztery) złote. Zaskarżoną decyzją z dnia 16 października 2008r., Dyrektor Oddziału Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, ze zm.) oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2008 r. Nr 98, poz. 634) dalej "ARiMR" po rozpatrzeniu odwołania J. M. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 24 lipca 2008r., o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z akt sprawy wynika, iż w dniu 15 kwietnia 2005 r. J. M. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w którym zadeklarował działki rolne: A (pszenica) o pow. 2,01 ha (na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...]), B (mieszanka zbożowa) o pow. 0,42 ha (na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...]), C (łąka trwała) o pow. 0,71 (na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...]), D (ziemniaki) o pow. 0,14 ha (na działkach ewidencyjnych nr [...], [...]) oraz E (pszenica) o pow. 0,16 ha (na działce ewidencyjnych nr [...]) w pow. Z., gm. Z., obręb: L. W wyniku kontroli wykazano błędy w zadeklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...] i wezwano stronę do złożenia wyjaśnień. Wnioskodawca nie wyraził zgody na dotacje na działkach nr [...],[...],[...],[...] i [...]" podał, iż działka nr [...] stanowi ugór. Nadto K. M., która również zadeklarowała w swoim wniosku działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...],[...], oświadczyła, że jest ich użytkownikiem. Organ pierwszej instancji dał wiarę zeznaniom K. M., wykluczył z wniosku strony działki ewidencyjne nr: [...],[...],[...],[...],[...] wskazując na fakt nie potwierdzenia przez J. M. użytkowania w roku 2005 przedmiotowych działek. W uzasadnieniu wskazał, iż powierzchnia działek rolnych dla jednolitej płatności obszarowej wyniosła 2,43 ha., a wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 41,56%. Decyzją z dnia 2 kwietnia 2007r. Kierownik Biura Powiatowego ARIMR odmówił J. M., przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. W dniu 11 maja 2006r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek J. M. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006, w którym wnioskodawca zadeklarował m.in. działkę rolną C (ugór) o pow. 0,16 ha (na działce ewidencyjnej nr [...], położonej: pow. Z., gm. Z., obręb; L.). W ramach przeprowadzonego postępowania kontrolnego przesłuchano w dniu 17 kwietnia 2007r. J. M., który wyjaśnił, iż jest posiadaczem działki ewidencyjnej nr [...] od 10 lat, działka stanowi ugór, tak jak zadeklarował we wniosku. Następnie w dniu 13 listopada 2007r., oświadczył, iż wskazana działka leży ugorem od 1995r. na tzw. N. i w roku 2005 nie znajdowała się na niej pszenica, pozostałe działki wpisane do wniosku w 2005 również stanowiły ugór. Wnioskodawca potwierdził, że nie użytkował w roku 2005 działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] wpisał je do wniosku, ponieważ chciał się dowiedzieć "czy został złożony jakiś wniosek na te działki". Wezwana K. M. wyjaśniła, iż użytkowała w roku 2006 działkę nr [...], na której znajdowały się: ziemniaki i ogród. Fakt ten potwierdził również świadek. W trakcie postępowania ustalono także, że działka nr [...] stanowi ugór i nie była użytkowana ani w roku 2005 ani 2006. W świetle powyższych ustaleń stwierdzono, iż istnieje podstawa do wznowienia z urzędu postępowania w przedmiocie przyznania J. M. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 zakończonej decyzją ostateczną z dnia 2 kwietnia 2007r. W uzasadnieniu wskazano, iż na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym oświadczenia J. M. z dnia 13 listopada 2007 r., stwierdzono, iż w roku 2005 wnioskodawca był posiadaczem działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] (pow. Z., gm. Z., obręb L.), na których wykazał działki rolne: A, B, C, E. Na wskazanych działkach w 2005r., nie prowadził wykazanej we wniosku uprawy pszenicy i mieszanki zbożowej, ponieważ działki te stanowiły ugór. Działki nr [...], [...], [...], [...] na których wnioskodawca wykazał działki rolne: C i D także nie były użytkowane przez wnioskodawcę w 2005. W związku z powyższym organ pierwszej instancji wznowił postępowanie i ustalił, że powierzchnia działek rolnych kwalifikująca się do przyznania jednolitej płatności obszarowej wyniosła 2,59 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 32,81 %. Natomiast stwierdzona powierzchnia działek rolnych dla uzupełniającej płatności obszarowej wyniosła 0,00 ha, procentowa różnica między powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej przekroczyła 50%. Z uwagi na powyższe Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 24 lipca 2008r. uchylił decyzję z dnia 2 kwietnia 2007r. i odmówił przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej na 2005r., i Uzupełniającej Płatności Obszarowej na 2005r., i nałożył na wnioskodawcę sankcje w wysokości 931,76 zł. W odwołaniu wnioskodawca wskazał, iż dostarczy dowody w przedmiotowej sprawie bezpośrednio do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARIMR w terminie 14 dni. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w wyniku ponownego rozpoznania sprawy zważył, iż organ pierwszej instancji prawidłowo wznowił postępowanie. Okoliczności stwierdzone na podstawie oświadczenia strony z dnia 13 listopada 2007 r. istniały w dniu wydania decyzji, ale nie były znane organowi, który ją wydał. Organ odwoławczy wskazał, iż prawidłowo z uwagi na niezgodność pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli, odmówiono wnioskodawcy przyznania płatności i wymierzono sankcje stosownie do art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. urz. WE Nr L 345 z 20.1 1.2004 r., str. 1 ze zm.). Nadto organ odwoławczy uznał odwołanie strony za bezzasadne i wskazał, iż J. M. w trakcie postępowania złożył wyjaśnienia dotyczące działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. Na ich podstawie ustalono, że nie użytkował działek rolnych w sposób opisany we wniosku. W skardze na powyższą decyzję skarżący wskazał, iż w materialne dowodowym sprawy są sprzeczności i niezgodne z prawdą fakty odnośnie położenia działki numer [...] w N. Przedmiotowa działka położona jest na N. Skarżący nie zgodził się z faktem nałożenia na niego sankcji i podniósł, iż organ powinien przyznać mu dotacje, albo odrzucić jego wniosek. Zarzuciła, iż zaskarżona decyzja była celowym działaniem urzędników mających na celu wykorzystanie jego niewiedzy na temat dotacji z Unii Europejskiej. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wskazać należy, iż zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich do gruntów rolnych określa ustawa z dnia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) dalej "ustawy o płatnościach" oraz art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.), art. 51 ust.1-2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004r. str. 18, ze zm.). Do płatności tych ustawodawca zaliczył: jednolitą płatność obszarową, płatności uzupełniające do powierzchni uprawy: chmielu i innych roślin. Zgodnie z dyspozycją art. 2 ustawy o płatnościach osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi" (ust. 1). Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (ust. 2). Należy wskazać, iż decyzją z dnia 2 kwietnia 2007r. Kierownik Biura Powiatowego ARIMR mając na uwadze ww. przepisy odmówił J. M., przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005r. Podstawą wydania tej decyzji były ustalenia, z których wynikało, iż zadeklarowana przez wnioskodawcę działka nr [...] stanowi ugór, a użytkownikiem działek nr [...], [...], [...], [...], [...] jest K. M., w związku z czym zostały one wykluczone z wniosku. Stwierdzona powierzchnia działek rolnych dla jednolitej płatności obszarowej wyniosła 2,43 ha, co stanowiło 41,56% powierzchni zadeklarowanej przez skarżącego. Zgodnie z art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004, o którym mowa wyżej, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną przekracza 30% lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej, nie przyznaje się żadnej pomocy w danym roku, z tych też względów odmówiono skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r. Następnie z uwagi na nowe okoliczności nieznane organowi, ujawnione podczas rozpatrywania wniosku J. M. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006r, a istniejące w dniu wydania decyzji dotyczącej 2005 r., wznowiono z urzędu postępowanie zakończone ww. decyzją. Wskazano, iż zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy z dnia 13 listopada 2007r., oraz w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dotyczącego roku 2005, wnioskodawca był posiadaczem działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] (pow. Z., gm. Z., obręb L.), na których wykazał działki rolne: A, B, C, E. Na wskazanych działkach w 2005r., nie prowadził zadeklarowanej we wniosku uprawy pszenicy i mieszanki zbożowej - działki te stanowiły ugór. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił, że powierzchnia działek rolnych kwalifikująca się do przyznania jednolitej płatności obszarowej wyniosła 2,59 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 32,81 %. Natomiast stwierdzona powierzchnia działek rolnych dla uzupełniającej płatności obszarowej wyniosła 0,00 ha, co oznacza, iż procentowa różnica między powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej przekroczyła 50%. Zgodnie z art. 51 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 jeżeli różniaca pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnikowi odmawia się przyznania płatności i nakłada sankcje wieloletnie w wysokości przypadającej na różnicę miedzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną. Zatem Dyrektor Oddziału Regionalnego zasadnie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uchylającą decyzję z dnia 2 kwietnia 2007r. i odmawiającą przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej na 2005r., i Uzupełniającej Płatności Obszarowej na 2005r., i nakładającą na skarżącego sankcję w wysokości 931,76 zł, która będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku, w którym stwierdzono niezgodności. W ocenie Sądu - prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie - organy obu instancji nie naruszyły obowiązującego prawa przeprowadzając niezbędne postępowanie pozwalającego wyjaśnić wszystkie okoliczności warunkujące zasadność wznowienia przedmiotowego postępowania oraz istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zarzuty przedstawione w skardze dotyczyły wyników przeprowadzenia postępowania kontrolnego nie oddających - zdaniem skarżącego rzeczywistego stanu zadeklarowanych we wniosku działek i w konsekwencji obciążenia wnioskodawcy sankcjami. Oznacza to, że skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania polegające na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji ustalenie go niezgodnie ze stanem rzeczywistym. Należy uznać zarzuty skarżącego za bezzasadne. Podstawą odmowy udzielenia płatności stanowiły ustalenia kontroli z dnia 3 lipca 2008 r. i oświadczenie samego wnioskodawcy z dnia 13 listopada 2007r. Na zadeklarowanych działkach rolnych stwierdzono: zawyżenie powierzchni zadeklarowanej do dopłat, brak użytkowania rolniczego. Należy przypomnieć, że w myśl art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r.) z każdej kontroli na miejscu sporządza się raport, który umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonej kontroli, przy czym zgodnie z art. 48 ust. 1lit. i oraz lit. i i w raporcie ma być w szczególności mowa o wymogach i normach będących przedmiotem kontroli oraz o naturze i zakresie kontroli. Sporządzony w niniejszej sprawie raport spełnia te wymagania, co przesądza o jego pełnej mocy dowodowej w zakresie przyjętego przez organy rozstrzygnięcia. Decyzje organów obu instancji są bezpośrednim odzwierciedleniem zebranej w sprawie dokumentacji. W raporcie z kontroli opisano bowiem w sposób szczegółowy stan faktyczny poszczególnych działek, następnie zaś stwierdzenia te zostały przez organy odniesione do przepisów prawa. Treść i forma raportu dokonanej kontroli na miejscu nie pozostawiają wątpliwości co do rzetelności przedsięwziętych czynności, co w konsekwencji pozwala na pozytywną ocenę ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Skarżący został poinformowany o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz zgłoszeniu nowych wniosków. W dniu 11 lipca 2008 r. stawił się w Biurze Powiatowym ARIMR, jednak nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych, uwag i zastrzeżeń. W tych okolicznościach nie może być mowy o naruszeniu zasady prawdy materialnej, wynikającej z art. 77 § 1 k.p.a. i swobody oceny dowodów, o której mowa w art. 80 k.p.a., co sugerowała treść sformułowanych przez skarżącego zarzutów. W konsekwencji dokonanych w sposób prawidłowy ustaleń faktycznych uprawnionym, wbrew zarzutom skargi, stało się zastosowanie przez organy administracji przewidzianych przez obowiązujące normy prawne sankcji niedochowania warunków przyznania wnioskowanych płatności bezpośrednich, w postaci potrącania kwoty 931,76 zł z płatności, jakie zostałyby ewentualnie przyznane producentowi w trzech kolejnych latach kalendarzowych stosownie do art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004, zgodnie z którym: "Z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź wizji lokalnej wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym, a wyznaczonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3 %" lecz nie więcej niż 30 % wyznaczonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu dopłat za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. Jeżeli ta różnica przekracza 30 % wyznaczonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy odnośnie jednolitej płatności obszarowej oraz art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnikowi odmawia się przyznania płatności i nakłada się sankcje wieloletnie w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną odnośnie uzupełniającej płatności obszarowej. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę jako nieuzasadnioną – oddalił. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tejże ustawy oraz w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 a) i w zw. z § 6 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz.U. Nr 163, poz. 1348 /.