I SA/Lu 721/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 marca 2013 r. sprawy ze skargi Z. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...]. nr [...]. I SA/Lu 721/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm., dalej – O.p.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej – SKO, Kolegium) po rozpatrzeniu odwołania J. Ż. i Z. Ż. (dalej – strony, skarżący) od decyzji Wójta Gminy B. (dalej – wójt, organ pierwszej instancji) z dnia [...] w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za lata 2008, 2009, 2010 i I raty 2011 r. w kwocie 240,00 zł, odmowy umorzenia zaległości w podatku rolnym za lata 2008, 2009, 2010 i I raty 2011 r. w kwocie 53,51 zł oraz odmowy umorzenia zaległości w podatku leśnym za lata 2008, 2009, 2010 i I raty 2011 r. w kwocie 25,00 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że powodem wydania odmownej decyzji w przedmiocie udzielenia ulgi przez wójta było stwierdzenie, że miesięczne dochody stron osiągane w gospodarstwie domowym w wysokości 1,527,93 zł w stosunku do zaległości podatkowej za lata 2008 – 2011 w kwocie 318,00 zł, pozwalają na uregulowanie zaległości i nie zagrozi to ich egzystencji. Sytuacja materialna stron jest porównywalna z sytuacją innych podatników z terenu gminy B. i nie stanowi wypadku wyjątkowego czy szczególnego. Od tej decyzji skarżący złożyli odwołanie podnosząc, że mają ciężką sytuację finansową związaną z koniecznością opieki nad obłożnie chorą matką, wymagającą całodobowej opieki. Ponoszą wydatki na zakup leków, środków opatrunkowych i koszty rehabilitacji. SKO po rozpatrzeniu sprawy przypomniało, że zgodnie z art. 67a § 1 O.p. organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przy podejmowaniu decyzji w sprawie umorzenia, organ podatkowy ma przywilej swobodnego uznania, co oznacza, że może ale nie musi umorzyć zaległości podatkowych nawet w przypadku występowania ważnego interesu podatnika. Jednak rozstrzygnięcie nie może być dowolne. Wydanie decyzji musi być bowiem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji dokładnie analizował aktualną sytuację materialną stron. Świadczą o tym m. in. złożone przez podatników dnia 28 lutego 2012 r. oświadczenia o stanie majątkowym. W toku prowadzonego postępowania w przedmiotowej sprawie, organ podatkowy wystąpił też do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w A. w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego dotyczącego tej rodziny. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że źródłem utrzymania skarżących jest dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 326,90 zł miesięcznie oraz świadczenie emerytalne matki – J. Ż. w wysokości 915,40 zł miesięcznie. Rodzina trzyosobowa mieszka w domu jednorodzinnym o powierzchni 100 m2. Na dochody w gospodarstwie domowym składają się też dopłaty bezpośrednie do gospodarstw rolnych w kwocie 4,337,22 zł rocznie. Dokonując oceny sytuacji materialnej oraz możliwości finansowych wnioskodawców, organ podatkowy stwierdził, że skoro ich miesięczne dochody w gospodarstwie domowym wynoszą średnio 1,527,93 zł a zaległość podatkowa opiewa jedynie na kwotę 318,51 zł, to strony mogą uregulować tą zaległości i nie zagrozi to ich egzystencji. Mając na uwadze powyższe oraz to, że decyzja ma charakter uznaniowy, SKO nie znalazło podstaw faktycznych i prawnych do jej zmiany czy też uchylenia. Stwierdziło, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie podatkowe zgodnie z przepisami prawa, tj. art. 122, 187 § 1 i 191 O.p. i dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy. Decyzję podjęto na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego a jego ocena nie narusza prawa. Na powyższą decyzję SKO skarżący złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wnieśli o jej uchylenie. W skardze podnieśli, że mają słabą sytuację materialną i nie mogą zapłacić zaległego podatku. Koszty opieki nad obłożnie chorą matką przekraczają domowy budżet. Gospodarstwo rolne nie przynosi żadnych dochodów. Nie otrzymali też odszkodowania za upadek zwierząt - krowy i cielaka mimo, że ponieśli koszty ich leczenia. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2012 r. poz. 1269, ze zm.), Sąd kontroluje zaskarżone akty pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej – p.p.s.a.). Oznacza to, że Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy akt ten narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.). Z akt sprawy wynika, że skarżąca J. Ż. wnioskiem z dnia 3 marca 2011 r. zwróciła się do organu pierwszej instancji o umorzenie zaległości podatkowych ze względu na trudną sytuację finansową i bytową. We wniosku podała, że oboje rodzice są osobami chorymi, leżącym i wymagają całodobowej opieki. Ona też ma problemy zdrowotne. Niezależnie od tego, w ubiegłym roku uległy zniszczeniu przez wymoknięcie zbiory, co jeszcze pogorszyło ich trudną sytuację materialną. Natomiast dwa lata temu ponieśli stratę - padła krowa i cielę. Wniosek oprócz skarżącej podpisał także jej brat – Z. Ż.. Po przeprowadzeniu postępowania wójt stwierdził, że miesięczne dochody stron osiągane w gospodarstwie domowym pozwalają na uregulowanie ich zaległości podatkowych. Kolegium nie dopatrzyło się uchybień, które mogłyby uzasadniać uchylenie powyższej decyzji. Stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z istotnym naruszeniem art. 133 § 1 O.p. w związku z art. 7 § 1 i art. 67a § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 166 § 2 O.p. wskutek wydania po przeprowadzeniu postępowania podatkowej jednej decyzji adresowanej do obu stron wnioskujących o przyznanie ulgi. Należy bowiem rozróżnić wielość stron jednego postępowania, kiedy to postępowanie rzeczywiście kończy się wydaniem jednej decyzji, która wpływa na sytuację prawną każdej ze stron postępowania, od wielości spraw podatkowych formalnie prowadzonych w jednym, połączonym postępowaniu. W ocenie Sądu, fakt złożenia jednego wniosku o udzielenie ulgi przez skarżącą i skarżącego nie uprawniał organu podatkowego do wydania jednej decyzji, gdyż każda ze stron jest odrębnym podmiotem obowiązku podatkowego i – wynikającego z tego obowiązku – zobowiązania podatkowego także w sytuacji, gdy obowiązek ten ciąży na nich solidarnie. Wniosek o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych złożyć może jedynie podatnik, czyli osoba zobowiązana do zapłaty podatku z tytułu ciążącego na niej ustawowego obowiązku podatkowego (art. 67a § 1 O.p.). W przypadku złożenia takiego wniosku przez podatnika będącego osobą fizyczną, tylko ta osoba jest, zgodnie z art. 133 § 1 O.p., stroną postępowania w przedmiocie wnioskowanej ulgi podatkowej i tylko do tej osoby może być skierowana decyzja. Zważyć też należy, że gdy obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na kilku osobach, to zwolnienie z obowiązku zapłaty (umorzenie) zobowiązania podatkowego w stosunku do jednej z solidarnie odpowiedzialnych osób, nie zwalnia z obowiązku zapłaty tego zobowiązania pozostałych solidarnie odpowiedzialnych osób (art. 373 kodeksu cywilnego w związku z art. 91 O.p.). Dlatego pomimo złożenia wniosku o udzielenie ulgi przez skarżących w jednym piśmie, w rzeczywistości procesowej są to dwa wnioski, bo pochodzące od odrębnych podmiotów. Przesądza o tym również treść wskazanego jako podstawa prawna decyzji art. 67a O.p., uprawniającego organ podatkowy do udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych na wniosek podatnika, czyli – osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki niemającej osobowości prawnej. Przepis ten indywidualizuje przesłanki, które organ rozważyć powinien przed wydaniem decyzji adresowanej do konkretnej strony. Ponownie rozpoznając wnioski, organ ustali w stosunku do każdego z wnioskodawców, czy zostały spełnione przesłanki do zastosowania ulgi z art. 67a O.p. Mając na uwadze powyższe oraz art. art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.