I SA/Lu 728/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Małgorzata Fita, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Asystent sędziego Anna Gilowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 lutego 2012 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r. I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat D. D. kwotę [...], w tym VAT, tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Uzasadnienie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...], nr [...], ustalającą T. K. łączne zobowiązanie pieniężne na 2009r. w kwocie zł [...]. Jak wynika z uzasadnienia powyższej decyzji, powołana decyzja organu I instancji z dnia [...] została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek uchylenia uprzednio wydanej decyzji w toku kontroli instancyjnej oraz po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 stycznia 2010r., sygn.akt I SA/Lu 705/09. W odwołaniu wniesionym od powołanej decyzji organu I instancji, jak też w piśmie złożonym w toku postępowania odwoławczego podatnik stwierdził, że jest ona rażąco krzywdząca, narusza jego własność oraz przepisy prawa podatkowego, dane z ewidencji gruntów w zakresie powierzchni gruntów na działkach nr [...] i nr [...] są niezgodne z rzeczywistością, co potwierdziły oględziny dokonane przez pracowników Urzędu Gminy, które wykazały nadto, że częściowo na działce nr [...] usytuowana jest droga gminna. Rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do podzielenia zarzutów odwołania i na wstępie wskazało, iż stosownie do art.21 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. z 2005r. Nr 240, poz.2027 ze zm./ podstawę, między innymi, wymiaru podatków stanowią dane z ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja ta jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, a organy podatkowe są obowiązane wymierzać podatki zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez właściwego starostę /w niniejszej sprawie – Starostę Powiatu/. Zapisy w ewidencji mają zatem rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów, a organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń co do wielkości i klasyfikacji gruntów. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art.194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz.60 ze zm./, zwanej dalej "O.p.". Przez podstawę wymiaru podatku, o której mowa w art.21 ust.1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, należy przy tym rozumieć zarówno określenie przedmiotu opodatkowania, zaliczenie do właściwej stawki podatkowej, jak i objęcie określonych gruntów zwolnieniem od opodatkowania. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art.1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym /Dz.U. z 2006r. Nr 136, poz.969 ze zm./ opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Zgodnie natomiast z art.3 ust.1 pkt 1 powołanej ustawy podatnikami podatku rolnego są, między innymi, osoby fizyczne będące właścicielami gruntów. Organ wskazał, że T. K. jest właścicielem 5 działek gruntu o numerach i położeniu wskazanym w uzasadnieniu decyzji, stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu art.2 ust.1 ustawy o podatku rolnym, wobec czego podstawę opodatkowania określić należy zgodnie z art.4 ust.1 pkt 1 tej ustawy, stanowiącym, iż podstawę tę stanowi liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego. Wyjaśnił, że Gmina zaliczona jest do II okręgu podatkowego. Przedstawił przeliczenia na hektary przeliczeniowe powierzchni poszczególnych działek z uwzględnieniem, że wynikającą z ewidencji gruntów i budynków powierzchnię rowów /W/ należy pominąć, gdyż nie podlegają one opodatkowaniu, podobnie jak pominięciu podlega powierzchnia gruntów w klasie V i VI, zwolnionych od opodatkowania na podstawie art.12 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, oraz powierzchnia gruntów zadrzewionych i zakrzewionych /Lz/, zwolnionych od podatku od nieruchomości na podstawie art.7 ust.1 pkt 10 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. z 2006r. Nr 121, poz.844 ze zm./. Następnie przedstawił sposób wyliczenia kwoty podatku rolnego /zł [...]/. Przedstawił także sposób obliczenia podatku leśnego /zł [...]/ z odwołaniem się do przepisów ustawy z dnia 30 października 2002r. o podatku leśnym /Dz.U. Nr 200, poz.1682 ze zm./, zauważając, że obciążenie podatkiem leśnym nie jest przez stronę kwestionowane. Na zakończenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło istnienie w sprawie przesłanek do wydania nakazu płatniczego zgodnie z art.6 ust.1 ustawy o podatku rolnym. Na powyższą decyzje T. K. wniósł skargę, w której zarzucił, że wydana ona została na podstawie niewiarygodnej dokumentacji , tj. oparta jest na rejestrze gruntów i budynków, który nie uwzględnia rzeczywistej powierzchni rowów na działkach nr [...] i nr [...], a także zajęcia części działki przez drogę gminną. Stwierdził także, że działka nr [...] /powierzchnia całkowita 2,7600 ha/ została nieprawidłowo opodatkowana od powierzchni 3,1020 ha. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem /art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm. i art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."/ zauważyć na wstępie należy, że decyzja ta jest drugą już decyzją wydaną w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego T. K. za 2009r. poddaną sądowoadministracyjnej kontroli legalności. Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2010r., sygn.akt I SA/Lu 705/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił bowiem zaskarżoną wówczas decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...], na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c/ p.p.s.a. W uzasadnieniu wymienionego wyroku sąd stwierdził, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie podniosło, że zgodnie z art.21 ust.1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne podstawę /.../ wymiaru podatków /.../ stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Z przepisu tego wynika więc jednoznacznie, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych, wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym w postępowaniach podatkowych, a w konsekwencji, że dane zamieszczone w tej ewidencji mają dla organów podatkowych charakter wiążący do tego stopnia, że nie mogą one samodzielnie czynić własnych ustaleń, które byłyby z nimi sprzeczne. Sąd wywiódł ponadto, że z art.1 ustawy o podatku rolnym wynika, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, użytkami rolnymi są zaś: grunty orne /R/, sady /S/, łąki trwałe /Ł/, pastwiska trwałe /Ps/, grunty rolne zabudowane /B/, grunty pod stawami /Wsr/ oraz rowy /W/ /§ 68 ust.1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - Dz.U. Nr 38, poz.454/. W kontekście określonych w rozdziale 2 ustawy o podatku rolnym zasad ustalania podatku podkreślił również znaczenie art.2 ust.1 tej ustawy, z którego wynika, że gospodarstwem rolnym są grunty o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiące własność lub znajdujące się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej. Skoro więc w posiadaniu strony znajdowały się użytki rolne /grunty/ o areale większym, niż wskazany w art.2 ust.1 ustawy, to zgodnie z tym przepisem i zawartą w nim definicją kwalifikować je należało jako gospodarstwo role. W skład tak rozumianego gospodarstwa rolnego wchodziły również użytki rolne w postaci rowów, oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków symbolem "W". Podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowiła liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego /art.4 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym/. Na gruncie art.4 ust.5, 6, 7 i 8 ustawy o podatku rolnym ustawodawca określił przelicznik powierzchni użytków rolnych dla gruntów ornych, łąk i pastwisk, sadów, gruntów pod stawami zarybionymi i gruntów pod stawami niezarybionymi, z pominięciem rowów. Skutkuje to brakiem technicznych możliwości ustalenia na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego, liczby ich hektarów przeliczeniowych. Przy tym, brak technicznych możliwości ustalenia podatku od tego rodzaju użytków rolnych /rowów/ wchodzących w skład gospodarstwa rolnego /brak przelicznika, czyli innymi słowy brak możliwości przeliczenia ich powierzchni na liczbę hektarów przeliczeniowych/ nie uzasadnia zastosowania, jako punktu wyjścia dla określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym, podstawy, o której stanowi art.4 ust.1 pkt 2 ustawy, jest ona bowiem zastrzeżona dla "pozostałych gruntów", tj. takich, które nie wchodzą w skład "gospodarstwa rolnego". Prawnopodatkowy status rowów, jako gruntów, o których mowa w art.1 ustawy o podatku rolnym, determinowany jest więc kwalifikowaniem ich jako "grunty gospodarstw rolnych", albo jako "grunty pozostałe". Zaliczenie ich powierzchni do ogólnej powierzchni gospodarstwa rolnego w rozumieniu art.2 ust.1 ustawy, skutkuje brakiem możliwości ustalenia od nich podatku rolnego. Sąd stwierdził, że z uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji nie wynika, czy organy rozstrzygające sprawę uwzględniły, w świetle materiału dowodowego sprawy, treść art.4 ust.1 pkt 1 oraz art.12 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, a także nie wynika z nich, czy uwzględnione zostały przedstawione wyżej zasady w zakresie opodatkowania rowów. Wskazał, iż ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno uwzględnić, w kontekście wniosków wypływających z treści ewidencji gruntów i budynków, normatywne konsekwencje obowiązywania zasad wyrażonych na gruncie art.120, art.121, art.124, art.122 i art.187 § 1 O.p. oraz art.210 § 4 O.p.. W zakresie odnoszącym się do ustalania podstawy opodatkowania podatkiem rolnym z uwzględnieniem i zastosowaniem zwolnienia, o którym mowa w art.12 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, jak również ustalania jej z uwzględnieniem wskazanych wyżej wniosków formułowanych na gruncie analizy art.4 ustawy o podatku rolnym, w zakresie odnoszącym się do prawnopodatkowego statusu rowów, winno uzasadnić stanowisko w sposób jasny, przejrzysty i czytelny dla adresata decyzji, zwłaszcza zaś w sposób czyniący zadość funkcjom, jakie powinno realizować uzasadnienie decyzji administracyjnej. Ponieważ zgodnie z art.153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, podkreślić należy, że obecnie zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana została bez naruszenia powołanego przepisu, uwzględnia bowiem przywołane wyżej poglądy prawne sądu oraz w pełni realizuje jego wskazania co do dalszego postępowania. Zwrócić też należy uwagę, że oceny i wskazania, o których mowa w art.153 p.p.s.a., sformułowane w obszernie przytoczonym wyżej uzasadnieniu wyroku z dnia 22 stycznia 2010r., sygn.akt I SA/Lu 705/09, wiążą nie tylko organy rozstrzygające sprawę, ale także sąd orzekający w sprawie niniejszej. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że art.1 ustawy o podatku rolnym stanowi, iż opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Jednocześnie stosownie do art.21 ust.1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne podstawę, między innymi, wymiaru podatków, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Tak więc opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty, które w ewidencji gruntów i budynków ujawnione są jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych /z wyjątkiem niemającym znaczenia w niniejszej sprawie/, zgodnie z wynikającymi z tej ewidencji danymi dotyczącymi tych gruntów, a dane te mają dla organów podatkowych charakter wiążący, tak że nie mogą one samodzielnie czynić własnych ustaleń, które byłyby z nimi sprzeczne. Ponadto wskazać należy, iż zgodnie z przepisami ustawy o podatku rolnym: • za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art.1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej /art.2 ust.1/, • podatnikami podatku rolnego są, w szczególności, osoby fizyczne, będące właścicielami gruntów /z zastrzeżeniem niemającym znaczenia w niniejszej sprawie/ /art.3 ust.1 pkt 1/, • podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi, dla gruntów gospodarstw rolnych, liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego /art.4 ust.1 pkt 1/, według przeliczników wskazanych w art.4 ust.5-8, • podatek rolny za rok podatkowy wynosi od 1 ha przeliczeniowego gruntów, o których mowa w art.4 ust.1 pkt 1, równowartość pieniężną 2,5 q żyta /art.6ust.1 pkt 1/, • zwalnia się od podatku rolnego, między innymi, użytki rolne klasy V, VI i VIz oraz grunty zadrzewione i zakrzewione ustanowione na użytkach rolnych /art.12 ust.1pkt 1/. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pozostawia wątpliwości, że w odniesieniu do opodatkowania wszystkich gruntów poza gruntami działki nr 334/1 uwzględnione zostały wszystkie przywołane wyżej, mające w sprawie zastosowanie, regulacje prawne, a stwierdzenie to dotyczy także kwestionowanego przez stronę opodatkowania gruntów działek nr [...] i nr [...]. Ustalenia w zakresie rzeczywistej powierzchni użytków rolnych tych działek, z uwzględnieniem powierzchni gruntów należących do poszczególnych rodzajów użytków rolnych i klas gruntu, wywiedzione zostały z danych z ewidencji gruntów i budynków. W szczególności zgodnie z tymi danymi uwzględniono powierzchnię zajmowaną przez rowy /symbol "W"/, a co do działki nr [...] wzięto pod uwagę powierzchnię gruntów sklasyfikowanych jako użytki rolne. Skoro dane z ewidencji gruntów nie ujawniają na tej działce /nr [...]/ gruntu sklasyfikowanego jako droga /symbol "dr"/, a jedynie grunty sklasyfikowane jako użytki rolne – grunty orne, łąki i rowy /symbole, odpowiednio: "R", "Ł", "W" – por.: § 68 ust.1 powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków/ oraz grunty zadrzewione i zakrzewione /symbol "Lz" – por.: § 68 ust.2 pkt 2 wymienionego rozporządzenia/, to – jak już wyjaśniono wyżej - stosownie do art.1 ustawy o podatku rolnym grunty sklasyfikowane jako użytki rolne, za wyjątkiem rowów, należało uznać za podlegające opodatkowaniu podatkiem rolnym, rowy – za grunty gospodarstwa rolnego nieobjęte podatkiem rolnym, zaś grunty zadrzewione i zakrzewione – za zwolnione od podatku od nieruchomości na podstawie art.7 ust.1 pkt 10 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Jeśli zaś chodzi o opodatkowanie gruntów działki nr [...], to prawidłowo, tj. zgodnie z danymi z ewidencji gruntów i budynków, uwzględniono jej powierzchnię rzeczywistą oraz powierzchnię gruntów poszczególnych rodzajów i klas użytków rolnych, jak również zgodnie z art.4 ust.1 w związku z ust.5 ustawy o podatku rolnym ustalono podstawę opodatkowania w części obejmującej grunty orne, pastwiska i grunty rolne zabudowane /symbole, odpowiednio: "R", "Ps", "B-R"/, pomijając przy tym powierzchnię rowów /symbol "W"/. Natomiast w części obejmującej sad na gruntach rolnych /symbol "S-R"/, klasa gruntu IIIb, powierzchnię rzeczywistą gruntu, tj. 0,35 ha, przeliczono na hektary przeliczeniowe z zastosowaniem przelicznika 1,25, gdy winien być zastosowany, stosownie do art.4 ust.6 w związku z ust.5 ustawy o podatku rolnym, przelicznik 1,5. Spowodowało to zaniżenie podatku o kwotę zł 6,44 /0,35 ha x /1,5 – 1,25/ x 2,5 q x 29,44 zł/q = 6,44 zł/. Opisane naruszenie prawa nie może jednak skutkować uwzględnieniem skargi z uwagi na regulację zawartą w art.134 § 2 p.p.s.a, zgodnie z którą sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności, gdy – zdaniem sądu - naruszenia prawa, o którym mowa, nie można uznać za mające charakter rażący. Dla porządku należy nadto odnotować, że organy prawidłowo, tj. zgodnie z art.12 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, nie uwzględniły w podstawie opodatkowania gruntów oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne klasy V i VI oraz zgodnie z art.1 ust.1-3, art.2 ust.1 pkt 1, art.3 i art.4 ust.1 ustawy z dnia 30 października 2002r. o podatku leśnym /Dz.U. Nr 200, poz.1682 ze zm/ ustaliły zobowiązanie strony w podatku leśnym. Biorąc powyższe pod uwagę sąd oddalił skargę na podstawie art.151 p.p.s.a. Wynagrodzenie za udzielenie z urzędu nieopłaconej pomocy prawnej przyznane zostało zgodnie z art.250 p.p.s.a. w związku z § 19 oraz § 18 ust.1 pkt 1 lit.a/, § 6 pkt 1 i § 2 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz.U. Nr 163, poz.1348 ze zm./.