I SA/Lu 733/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Małysz po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2007r. postanawia - odmówić przyznania W. P. prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy, po doręczeniu skarżącemu W. P. wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 4022,00 zł, w dniu [...].09.2012r. skarżący wniósł wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W oświadczeniu zawartym w formularzu urzędowym PPF podał, że nie posiada żadnego majątku (poza samochodem RENAULT z 2003r. o wartości około 5000 zł) ani zasobów pieniężnych, utrzymuje się z dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, w której przychód w 2012r. wyniósł 23496,00 zł, a wydatki 25088,00 (strata 1592,00 zł), ponosi miesięczne wydatki na utrzymanie w wysokości około 900,00 zł (na benzynę, wyżywienie, ubranie), nie pozostaje z żadną inną osobą we wspólnym gospodarstwie domowym. Załączył kopie deklaracji VAT-7 za I i II kwartał 2012r. Na wezwanie referendarza sądowego do złożenia oświadczeń uzupełniających dane o stanie finansowym, majątkowym i rodzinnym, w piśmie z dnia 29.10.2013r. wyjaśnił, że: - stratę w działalności gospodarczej finansuje ze środków pieniężnych uzyskanych w spadku (w kwocie 29876,00 zł), - te środki, obok środków z karty kredytowej, służą też do pokrycia kosztów utrzymania, - posiada 3 rachunki bankowe, nie posiada zaś kont lub lokat dewizowych, - zamieszkuje w budynku mieszkalnym na nieruchomości stanowiącej współwłasność jego żony, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej, oraz syna. Załączył oświadczenia potwierdzające powyższe dane oraz kopię deklaracji VAT-7 za III kwartał 2012r., kopię zgłoszenia SD-Z2z 15.10.2012r., wyciągi z rachunków bankowych oraz zaświadczenie z Banku z 26.10.2012r., kopię wyciąg z rachunku karty kredytowej z 21.10.2012r. (z saldem zadłużenia 22892,70 zł, spłatą kwoty 1180,00 zł 3.10.2012r. i wypłatą środków w kwocie 1500,00 zł 4.10.2012r.), odpis z księgi wieczystej nieruchomości, w której zamieszkuje i kopię wypisu z rejestru gruntów i budynków, a nadto oświadczenie, z którego wynika, że za miesiące lipiec – wrzesień 2012r. jego działalność gospodarcza prowadzona była ze stratą za każdy miesiąc w wysokości, odpowiednio: 6951,55 zł, 6816,56 zł i 6393,66 zł oraz kopię podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2012r. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2012r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W sprzeciwie, wniesionym w ustawowym terminie, skarżący podtrzymał żądanie przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W związku z argumentacją postanowienia referendarza sądowego stwierdził, że wprawdzie małżonkowie obowiązani są do wzajemnej pomocy, współdziałania dla dobra rodziny i przyczyniania się do zaspokajania jej potrzeb, co ma również znaczenie w razie prowadzenia przez jedno z małżonków postępowania sądowego, jednak – jak wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12.01.2012r., sygn.akt I GZ 234/11 – strona nie ma obowiązku przedstawiania sytuacji majątkowej małżonki, gdy pomiędzy stroną a jego małżonką została zerwana więź gospodarcza, która w prawidłowo funkcjonującym małżeństwie jest zachowana niezależnie od ustroju majątkowego, w jakim funkcjonują małżonkowie. W tym kontekście stwierdził, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej, ani z synem. Dodał, że od momentu ustanowienia ustroju rozdzielności majątkowej więź gospodarcza pomiędzy nim, jego żoną i synem nie funkcjonuje, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, samodzielnie ponosi wydatki i nie utrzymuje z żoną kontaktów, poza wspólnym zamieszkiwaniem we wskazanej nieruchomości. Na wezwanie Sądu, związane z twierdzeniami sprzeciwu, do przedstawienia dodatkowych informacji w zakresie stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego, skarżący wyjaśnił w piśmie z [...].01.2013r., że w ramach działalności gospodarczej pobiera czynsz za podnajem lokalu, nie ponosi żadnych świadczeń w związku z zamieszkiwaniem w budynku niestanowiącym jego własności, w którym użyczono mu jedno pomieszczenie (w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą większość czasu spędza w biurze lub w podróżach służbowych), nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ani z żoną, ani z synem, który mieszka pod innym adresem, a nadwyżka przychodów nad kosztami z działalności gospodarczej w 2011r. została przeznaczona w części na darowiznę dla syna (90000,00 zł 11.01.2011r.) oraz w pozostałej części na pokrycie wcześniej zaciągniętych zobowiązań związanych z działalnością gospodarczą. Do pisma dołączył kopie: aktu notarialnego z 9.12.2005r. – umowa ustanowienia rozdzielności majątkowej i umów najmu z 21.02.2011r. i z 20.03.2011r. (z aneksem). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art.260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz.270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek skarżącego, będącego osobą fizyczną, zawiera żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art.245 § 3 i art.246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie przy tym z drugim z wymienionych przepisów przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powyższego, wnioskując o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym strona zobowiązana jest przekonująco wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Winno to nastąpić przez przedstawienie dokładnych i rzetelnych danych o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach w oświadczeniu zawartym w formularzu urzędowym PPF (por.: art.252 § 1 i 2 P.p.s.a.), a także w dodatkowych oświadczeniach i dokumentach, do złożenia których strona została wezwana na podstawie art.255 P.p.s.a. Jest to istotne, gdyż instytucja prawa pomocy ma służyć zapewnieniu dostępu do sądu osobom (podmiotom) ubogim, które rzeczywiście nie są w stanie ponieść ciężaru finansowego związanego z prowadzeniem sprawy przed sądem administracyjnym. Zdaniem sądu, dane podane przez skarżącego w niniejszej sprawie nie dają podstaw do stwierdzenia, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, bowiem przedstawiane przez niego dane o sytuacji rodzinnej oraz o jego i rodziny (żony) dochodach i stanie majątkowym są niepełne i niewiarygodne. Przede wszystkim, za niewiarygodne uznać należy wyjaśnienie skarżącego, że z nadwyżki przychodów nad wydatkami osiągniętej z działalności gospodarczej w 2011r. (dochód do opodatkowania za 2011r. wykazano w kwocie 189871,21 zł; k-17 akt sądowych) darował on synowi S. 90000,00 zł, bowiem skarżący nie tylko nie wykazał, że darowizna taka faktycznie miała miejsce (np. przez przedstawienie kopii stosownego zawiadomienia lub zeznania złożonego organowi podatkowemu), ale także dlatego, że – według twierdzeń strony (k-67) – darowizna miała mieć miejsce 11.01.2011r., gdy dochód (powodujący obowiązek uiszczenia zaliczki na podatek dochodowy) powstał w III kwartale 2011r. (k-18). Nie jest także wiarygodne twierdzenie (k-62), że od momentu ustanowienia ustroju rozdzielności majątkowej nie funkcjonuje więź gospodarcza między skarżącym i jego żoną, skoro umowa o ustanowieniu rozdzielności majątkowej zawarta została – jak twierdzi sam skarżący (k-67) – jeszcze przed zawarciem małżeństwa, a skarżący zamieszkuje w budynku stanowiący współwłasność żony (i syna) nie ponosząc w związku z tym żadnych obciążeń finansowych. Nie można przy tym nie zauważyć, że dla wyjaśnienia braku ujawnienia danych o dochodach i majątku osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym pierwotnie powoływał się on wyłącznie na istnienie rozdzielności majątkowej między małżonkami, a dopiero, gdy w uzasadnieniu postanowienia referendarza sądowego wyjaśnione zostało, że sam ten fakt nie świadczy o nieprowadzeniu wspólnego z żoną gospodarstwa domowego i nie zwalnia skarżącego z ujawnienia pełnych danych o sytuacji finansowej i majątkowej rodziny (osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym), w kontekście poglądu prawnego wyrażonego w postanowieniu NSA z 12.01.2012r. w sprawie I GZ 234/11 sformułował on powołaną wyżej tezę o nieistnieniu między nim i żoną więzi gospodarczej istniejącej w prawidłowo funkcjonującym małżeństwie. W świetle informacji podanych przez skarżącego nie można wreszcie uznać, że bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny nie może (nie mógł) on przeznaczyć na opłacenie należnego wpisu od skargi w niniejszej sprawie, a także w sprawach I SA/Lu 734/12, I SA/Lu 735/12 i I SA/Lu 736/12, w łącznej wysokości 8629,00 zł, środków pieniężnych uzyskanych w spadku (nieujawnionych w formularzu PPF; 29876,00 zł, k-47), z których – jak twierdzi (k-47) – finansuje stratę w działalności gospodarczej. Ponoszenie wydatków związanych z działalnością gospodarczą nie może uzasadniać przeniesienia na ogół obywateli finansowego ciężaru prowadzenia przez skarżącego spraw przed sądem administracyjnym. Wobec powyższego, skoro skarżący nie wykazał, że zachodzi wskazana w art.246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przesłanka do przyznania mu prawa pomocy, należało orzec jak na wstępie.