I SA/Lu 734/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Kwiatek po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. – w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący P. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, finansowej i zdrowotnej. Od wielu miesięcy pozostaje na utrzymaniu starszych i schorowanych rodziców, których łączny dochód (emerytura, renta, gosp. rolne) wynosi [...]. Uzasadniał, że sam leczy się od wielu lat z powodu wrzodów żołądka. Wyjaśnił, że w skład jego majątku i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie wchodzi jedynie gospodarstwo rolne o pow. 1,20 ha oraz, że wraz z rodzicami, zamieszkuje w domu należącym do siostry. Uzasadniał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi stratę, której powodem jest zastój na rynku oraz wzmożona konkurencja i narastający kryzys gospodarczy. Wyjaśnił, że posiada dwa samochody ciężarowe zajęte przez komornika w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Na wezwanie Referendarza sądowego skarżący nadesłał dodatkowe dokumenty źródłowe i oświadczenia dotyczące:1/ ustanowienia przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego zastawu skarbowego, na samochodach ciężarowych m-ki Volvo rok produkcji 1998 r. i Mercedes Benz Vito rok produkcji 2001, w związku z decyzją zabezpieczającą należne zobowiązania w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2005-2007; 2/ zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego z rachunku bankowego w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego i w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym Komornika sądowego; 3/ historii rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego (firmowych i prywatnych); 4/ środków majątkowych służących prowadzeniu działalności gospodarczej; 5/ przychodów i kosztów w prowadzonej działalności gospodarczej za październik – grudzień 2011 r.;6/ średnich miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego wraz z kserokopiami rachunków za gaz, energię elektryczną, telefon, wodę. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2012 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy . W sprzeciwie P. P. zarzucił dowolność oceny sytuacji finansowej skarżącego. Zarzucił pominięcie takich okoliczności jak: prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zajęcia konta bankowego w banku na kwotę [...] drugiego postępowania egzekucyjnego na wniosek spółki A., gdzie należność wynosi [...] zajęcie przez Komornika i sprzedaży dwóch samochodów oraz wózka widłowego; faktu spłaty kredytu w wysokości [...] oraz kredytowania przez Bank zakupu samochodu Mercedes Sprinter na kwotę [...] Podnosił, że kwota wpisów w jego sprawach – [...] w kontekście posiadanego dochodu jego rodziców z którego i on się utrzymuje [...] to niewyobrażalne obciążenie dla budżetu domowego. Uzasadniał, że posiadane gospodarstwo rolne nie jest jeszcze jego własnością tak jak część majątku służącego do prowadzenia działalności gospodarczej. Wyjaśnił, że nie ma wystarczających środków na zakup sprzedawanych wózków, że na nowe wózki wystawia faktury proforma lub faktury sprzedażowe, a następnie po otrzymaniu zapłaty za te faktury kupuje i dostarcza wózek kontrahentowi. Taki proceder powoduje duże obroty na koncie firmowym i prywatnym i uniknięcie prowizji bankowych od kwot wypłacanych z konta firmowego i przelewanych na konto prywatne. Uzasadniał, że zalega z płatnościami w wielu firmach dlatego zmuszony jest kupować towar za gotówkę i wyjaśnił, że stratę z działalności pokrywają częściowo zobowiązania wobec dostawców oraz niespłacony kredy zaciągnięty w 2009r w wysokości 200.000zł. Wyjaśnił, że w związku z trudną sytuacją zmuszony był do zwolnienia pracownika. Skarżący dołączył kserokopie: faktur kupna -sprzedaży wózków widłowych, fakturę zakupu oleju opalowego, zgody Gospodarstwa Gruntów Marginalnych i Mieszakowego Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa z dnia 14 listopada 2008 r. o rozłożeniu płatności za z tytułu zakupu ziemi na raty począwszy od 2009 r. oraz umowy Bankiem o linię kredytową dla małych firm do wysokości [...] z której wynika, że kredyt został udzielony od 18.08.2009 r. do 17.08.2010 r., a także świadectwa pracy zwolnionego pracownika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, iż zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. -dalej: ppsa). Z przepisów ppsa bezspornie wynika, że z udziałem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże się konieczność ponoszenia przez stronę kosztów, w szczególności na pokrycie opłat sądowych (art.214, art.220 § 1, art.230 § 1 i 2 ppsa). Stosownie do art.199 ppsa zasadą jest, że każdy ponosi koszty postępowania związane z jego udziałem w sprawie. Zmniejszenie ciężaru finansowego wiążącego się z prowadzeniem sprawy może nastąpić przez przyznanie stronie, na jej wniosek, prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym - art.243 § 1, art.244 § 1, art.245 ppsa. Wnioskując o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, skarżący zobowiązany jest wykazać, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zważyć należy, że skarżący, oprócz sprawy niniejszej, zainicjował przed tutejszym Sądem postępowania sądowe jeszcze w sprawach o sygn. akt I SA/Lu 732/11, I SA/Lu 733/11, I SA/Lu 706/11 i I SA/Lu 707/11, gdzie również wnioskował o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ( w dwóch ostatnich sprawach Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy) . Na obecnym etapie łączny koszt wpisów od skarg wynosi wprawdzie [...] jednakże - w ocenie Sądu - przedstawiona we wniosku oraz wynikająca z załączonych dodatkowych wyjaśnień i dokumentów sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy ani w zakresie całkowitym, ani w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2). Skarżący w złożonym zestawieniu średnich miesięcznych wydatków wskazał, że wynoszą one łącznie [...] ( woda 50 zł, telefon 123 zł, prąd 725 zł, gaz 170 zł). Oświadczył, że pozostałą do dyspozycji kwotę wydaje z rodzicami na żywność, środki czystości i leki. Z przedłożonych oświadczeń o wysokości osiągniętych dochodów i poniesionych kosztów wynika, że w miesiącach od października do grudnia 2011 r. przychody z prowadzonej działalności gospodarczej wyniosły: w październiku [...] - sprzedaż towarów handlowych i [...] sprzedaż usług; w listopadzie [...] – sprzedaż towarów handlowych, a w grudniu [...] – sprzedaż towarów handlowych. Z kolei koszty w prowadzonej działalności gospodarczej generowały w większości zakupy części i materiałów ( w X 2011 r. na kwotę [...], w XI na kwotę [...] w XII na kwotę [...]) oraz zakupy towarów handlowych ( w X na kwotę [...] i w XI na kwotę [...]). W ostatecznym rozliczeniu bilans przychodów i kosztów tworzony na potrzeby rozliczeń podatkowych wykazał stratę, co nie oznacza jednak, że skarżący nie osiąga korzyści z prowadzonej działalności gospodarczej w sensie ekonomicznym. Samo wykazanie straty, jako wynik końcowy danego miesiąca, czy roku nie uzasadnia jeszcze stanowiska, że dany przedsiębiorąca jest w złej kondycji finansowej i że jego sytuacja materialna jest na tyle ciężka, iż wymaga pomocy państwa zakresie poniesienia za niego kosztów sądowych. W ocenie Sądu, wysokie przychody, jak i wysokie koszty zakupu towarów i materiałów, a także wysokość obrotów na posiadanych rachunkach bankowych (osobistych i firmowych), a zwłaszcza prowadzonych przez Bank Powiatowy świadczy - wbrew argumentacji skarżącego – o płynności finansowej w prowadzonej działalności gospodarczej. Jak wynika z przedłożonych wyciągów rachunków bankowych prowadzonych przez Spółdzielczy Bank Powiatowy (co do których skarżący nie wykazał, że zostały one objęte zajęciem egzekucyjnym), w okresie październik 2011 - styczeń 2012r. niejednokrotnie (również w miesiącu grudniu 2011 r., kiedy skarżący złożył wniosek o prawo pomocy) dokonywano wpłat i wypłat w znacznych kwotach, rzędu od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych, a za ten okres obroty na każdym z rachunków wyniosły ponad [...].. Obrót znacznymi kwotami widoczny jest również z wyciągu rachunków ( osobistego i firmowego) prowadzonych przez Bank. Bez znaczenia przy tym, dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy, postaje argumentacja strony, co do ułożenia relacji gospodarczych z kontrahentami, a mianowicie, że najpierw skarżący wystawia fakturę sprzedaży z terminem płatności, a po dokonaniu zapłaty kupuje i dostarcza towar. Taki stan rzeczy przeczy również jego stanowisku, iż pozostaje on na wyłącznym utrzymaniu swoich rodziców. Taki stan rzeczy potwierdza jedynie, że skarżący, jako przedsiębiorca nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, dlatego też - nawet pomimo przejściowych trudności finansowych, w ocenie Sądu, powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego. Podkreślić bowiem należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście dostatecznych środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. W ocenie Sądu, skarżący takich dowodów i argumentacji, które potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych nie przedstawił. Sąd podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt I FZ 797/11, LEX nr 1104128, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku i nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Skarżący pomija również, że prowadzone postępowania egzekucyjne (administracyjne i cywilne), zastosowane w ich ramach środki egzekucyjne i podjęte czynności, to naturalna konsekwencja nie wywiązania się przez podatnika ( kontrahenta) z należnych zobowiązań. Okoliczność ta, podobnie jak zaciągnięte na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej kredyty, nie jest wprawdzie obojętna w kontekście oceny sytuacji finansowej i majątkowej osoby ubiegającej się o prawo pomocy, jednakże w przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, przedstawiona dokumentacja uzasadnia stanowisko, że skarżący ma, przy dołożeniu należytej staranności, rzeczywiste możliwości finansowe na pokrycie kosztów sądowych Wskazać również należy, w kontekście argumentacji skarżącego o konieczności rezygnacji z zatrudnionego pracownika z uwagi na sytuację finansową, że przedłożone świadectwo pracy stanowi dowód jedynie na to, że umowa z pracownikiem została rozwiązana z uwagi na upływ czasu, na jaki została zawarta. W świetle powyższego, na podstawie art. 246 § 1 i art. 260 ppsa, orzeczono jak w sentencji.