I SA/Lu 735/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 11 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi p o s t a n a w i a 1. ustanowić dla B. B. adwokata; 2. odmówić zwolnienia B. B. od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 100 zł skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał w nim, że prowadzi jednoosobowe, samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje w pomieszczeniu o pow. 24 m2, które "nie spełnia warunków godnego zamieszkania", posiada gospodarstwo rolne o pow. 6,64 ha fiz. Utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł netto. Posiadanych gruntów nie użytkuje i nie osiąga z tytułu ich posiadania żadnych zysków. Podniósł, że pomieszczenie mieszkalne nie posiada wody, centralnego ogrzewania ani kanalizacji i wymaga generalnego remontu. Dodał, że w najbliższym czasie ma do zapłaty podatek rolny w wysokości [...] zł oraz rachunek za energię elektryczną – [...] zł (za dwa miesiące). Referendarz sądowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wobec tego, że nie jest to pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy jaki skarżący składa przy sprawach poddawanych pod osąd tutejszego wojewódzkiego sądu administracyjnego referendarz sądowy za zbędne uznał wzywanie skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń obrazujących sytuację finansową i majątkową skarżącego, opierając się w tym zakresie na faktach znanych mu z urzędu, a wynikających m.in. z akt sprawy sygn. akt I SAB/Lu 8/13 i sygn. akt I SO/Lu 5/13. Treść obecnie rozpatrywanego wniosku jednoznacznie bowiem wskazuje, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uległa jakiejkolwiek zmianie od czasu rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w ww. sprawach. Odnosząc się zaś do istoty sprawy wskazać należy, że rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowienie adwokata sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym - obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i ustanowienie adwokata - może być przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dlatego też prawo pomocy - w omawianym zakresie - jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie analiza sytuacji finansowej skarżącego nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Zdaniem oceniającego skarżący spełnia bowiem wyłącznie wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata z urzędu. Przede wszystkim należy wskazać, iż do wymaganych na obecnym etapie sprawy kosztów sądowych należy wyłącznie wpis od skargi w wysokości 100 zł - § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W razie niepomyślnego dla skarżącego wyniku sprawy przed sądem pierwszej instancji i woli zaskarżenia orzeczenia może pojawić się konieczność uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku sądu z uzasadnieniem (100 zł) oraz ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej, wynoszącego również 100 zł (§ 3 ww. rozporządzenia). Obecna sytuacja finansowe nie jest natomiast na tyle trudna aby uniemożliwiała poniesienie wskazanych kosztów. Przede wszystkim wskazać należy, iż skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej o pow. 6,64 ha fiz. (10,35 ha przel.), z której może czerpać pożytki oraz 0,58 ha lasu. W skład jego majątku wchodzą również maszyny i narzędzia rolnicze (ciągnik rolniczy, pług, rozrzutnik, siewnik, brony) oraz nieruchomości - stodoła o pow. 190 m2 oraz obora wraz z budynkiem gospodarczym o pow. 100 m2. Skarżący ma również zapewnione własne, stałe źródło dochodów w postaci emerytury w wysokości [...] zł brutto. Dokonując zatem zestawienia pomiędzy wysokością kosztów sądowych w sprawie, a przedstawioną sytuacją majątkową i finansową skarżącego nie da się stwierdzić, aby skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący dysponuje stałym dochodem w wysokości ponad [...] zł, co przy relatywnie niewysokich kosztach postępowania pozwala na wydatki w kwocie 100 zł, rozłożone w czasie. Wygospodarowanie takich kwot nie będzie stanowiło dla skarżącego wydatku zagrażającego zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Odnośnie podnoszonych przez skarżącego argumentów dotyczących potrzeby generalnego remontu mieszkania i budynków gospodarczych - argument ten mógłby zostać uwzględniony, gdyby skarżący dokonywał aktualnie jakiś wydatków z tym związanych i bezpośrednio wpływały one na stan jego finansów domowych. Skarżący wspomina jednak jedynie o konieczności podjęcia takich prac w bliżej nieokreślonej przyszłości. Przy ocenie zdolności skarżącego do poniesienia kosztów sądowych trzeba uwzględnić również fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego. Okoliczność oddania w bezpłatne użytkowanie części gruntów rolnych synowi nie stanowi przy tym przesłanki udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący bowiem dobrowolnie wyzbył się możliwości czerpania dochodów z tych gruntów, chociażby w postaci odpłatnej dzierżawy. Całkowite zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego jest natomiast przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni natomiast poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Konkludując, w ocenie referendarza sądowego zasadne jest przyznanie skarżącemu jedynie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, które to koszty, w większym zakresie niż wymagane w niniejszej sprawie koszty sądowe, obciążyłyby budżet domowy skarżącego. Natomiast uiszczenie wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych w wysokości 100 zł oraz ewentualnie innych w takiej samej wysokości nie tylko nie stworzy zagrożenia dla jego egzystencji, ale też uczyni zadość konstytucyjnej zasadzie ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznoprawnych. Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak na wstępie.