I SA/Lu 735/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) WSA Grzegorz Wałejko Protokolant Referent stażysta Michał Fiut po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 lutego 2016 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi M. C. wykonującemu zawód w Kancelarii Adwokackiej wynagrodzenie w kwocie [...]złotych ([...]) tytułem niepłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia 28 kwietnia 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dalej: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze", "organ odwoławczy", po rozpatrzeniu sprawy na podstawie odwołania wniesionego przez B. B., dalej: "strona", "skarżący", utrzymało w mocy decyzję Wójta [...], dalej: "Wójt", "organ I instancji", z dnia 31 grudnia 2014r. określającą wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości Łopatki 62 za miesiące; lipiec, sierpień 2013r. na kwotę [...]zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 24 lipca 2013r. Wójt wezwał skarżącego, jako właściciela nieruchomości, do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w miejscowości Ł. 62. Skarżący pismami z dnia 15 sierpnia 2013r. poinformował Urząd Gminy W. , iż będące w jego posiadaniu nieruchomości nie nadają się do użytkowania oraz, że segreguje śmieci w jeden pojemnik (worek) co 2-3 miesiące. Nie złożył jednak deklaracji. W tej sytuacji Wójt po przeprowadzeniu postępowania, wszczętego postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2013r., wydał w dniu 13 lutego 2914r. decyzję, którą określił stronie wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości Ł. [...] za miesiące; lipiec, sierpień 2013r. na kwotę [...]zł. W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, iż śmiecie nie były odbierane, nie były wystawiane, oraz zwracał się o umorzenie zobowiązania za śmiecie, gdyż takie zobowiązanie nie powstało, gdyż śmiecie nie były odbierane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 2 czerwca 2014r. uchyliło powołaną decyzję Wójta w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazało, iż organ I instancji nie ustalił w sposób dostateczny okoliczności mających wpływ na wysokość stawki opłaty, w tym czy odpady na nieruchomości zbierane są i gromadzone w sposób nieselektywny, czy też selektywny. Wskazało także na konieczność uwierzytelniania dokumentów gromadzonych w materiale dowodowym w kserokopiach, oznaczania wszystkich pism, a następnie decyzji jednym znakiem sprawy, jak również na konieczność opisania w uzasadnieniu decyzji dokonanych ustaleń faktycznych. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania Wójt wydał w dniu 31 grudnia 2914r. decyzję, którą określił stronie wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości Ł. [...] za miesiące: lipiec, sierpień 2013r. na kwotę [...]zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż mimo obowiązku wynikającego z art. 6m ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2012 poz.391 ze zm.), dalej: "u.c.p.g.", skarżący jako właściciel nieruchomości, nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W myśl art. 6i ust. 1 u.c.p.g. obowiązek ponoszenia opłaty powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. W Gminie W. usługa odbioru odpadów komunalnych była wykonywana od lipca 2013r., a skarżący nie wnosił do Urzędu Gminy w lipcu i sierpniu informacji o nieodebranych odpadach. Wójt wskazał także na treść §1 ust. 1 uchwały Nr XXI/126/12 Rady Gminy W. z dnia 20 grudnia 2012r. w sprawie wyboru sposobu ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty i ustalenia stawki opłaty za pojemnik, zgodnie z którym opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, stanowi iloczyn prowadzonych na terenie nieruchomości gospodarstw domowych oraz stawki określonej w ust. 2 i 3. Nie ma zatem znaczenia ilość osób zamieszkujących na danej nieruchomości, a liczba prowadzonych gospodarstw domowych. Ponieważ strona, mimo kilkakrotnych wezwań, nie stawiała się w celu złożenia wyjaśnień, organ I instancji w oparciu o zgromadzone materiały (zaświadczenie o wpisaniu wyborcy do rejestru wyborców wystawione przez Urząd Stanu Cywilnego w W. , pisma strony) ustalił, iż nieruchomość Ł. [...] była i jest zamieszkała i prowadzone jest na niej jedno gospodarstwo domowe. Powołał się także na pismo strony, w którym oświadczyła ona, iż "segreguję śmiecie w ilości pojemnik (worek) co 2-3 miesiące", co wskazuje na to, iż w pozostałych miesiącach odpady nie były segregowane. Wskazał także na treść §1 ust. 2 powołanej wyżej uchwały Nr XXI/126/12, przewidujący, iż stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od jednego gospodarstwa domowego, w przypadku odpadów niesegregowanych, wynosi [...] zł miesięcznie. Organ I instancji zwrócił tak ze uwagę, iż na podstawie uchwały Rady Gminy Nr XXVI/151/13 z dnia 27 czerwca 2013r. począwszy od miesiąca września zasady obliczania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w Gminie W. zmieniły się. Wysokość opłaty począwszy od dnia 1 września 2013r. pobierana od gospodarstwa domowego uzależniona została od ilości osób w danym gospodarstwie domowym. Decyzja dotyczy jednak miesięcy: lipiec i sierpień. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie, podnosząc iż jest ona niekonstytucyjna. Wypowiadając się zaś na piśmie w odniesieniu do zgromadzonego materiału zarzucił bałaganiarstwo oraz zbędne mieszanie do sprawy wyborów. Poinformował także, iż śmieci segreguje, co nie znaczy, iż wystawia je do odbioru. Wyraził także opinię, iż "dziwne jest, że urzędnicy Państwa, chcą wysyłać ogromny samochód ‘śmieciarkę’ po reklamówkę śmieci". Podnosił również, iż wysokość opłaty przypadającej od niego jest taka sama, jak przypadająca od Wójta zarabiającego znacznie więcej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 kwietnia 2015r. utrzymało w mocy decyzję Wójta. W uzasadnieniu powołując przepisy u.c.p.g. oraz prawa miejscowego wskazało, iż właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Strona nie złożyła deklaracji, a jedynie pismo, w którym oświadczyła, iż "segreguje śmieci w ilości pojemnik (worek) co 2-3 miesiące". Z powyższego oświadczenia w ocenie organu odwoławczego nie wynika zatem, że strona w sposób selektywny gromadzi odpady - ponieważ wynika, iż na przestrzeni 2-3 miesięcy gromadzi jeden pojemnik (worek) śmieci, w którym łącznie gromadzi odpady zgromadzone w ciągu danego okresu. Obowiązujące w lipcu i sierpniu 2013r. na terenie gminy W. przepisy uchwały Rady Gminy z dnia 20 grudnia 2012r. uzależniały wysokość opłaty od ilości gospodarstw domowych i wysokości stawki określonej w §1 pkt 2 i 3 uchwały z dnia 20 grudnia 2012r. W konsekwencji za prawidłowe należy uznać określenie wysokości opłaty za miesiące: lipiec sierpień 2013 roku - jako iloczynu stawki [...] zł miesięcznie, z uwzględnieniem, iż prowadzone jest jedno gospodarstwo domowe na nieruchomości Łopatki 62, a zbiórka dokonywana jest w sposób nieselektywny. Odpowiadając na zarzuty odwołującego się o tym, iż nie wystawia on śmieci, ewentualnie wystawia ich niewiele – organ odwoławczy wyjaśnił, iż u.c.p.g. nałożyła na gminę obowiązek zorganizowania odbioru odpadów komunalnych od mieszkańców. Zgodnie z przepisami powołanej ustawy obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Wynika on więc z ustawy i nie ma możliwości odstąpienia przez mieszkańca od uiszczania w/w opłaty, jak również nie ma możliwości odstąpienia przez organ administracji od określenia wysokości opłaty w sytuacji niezłożenia przez mieszkańca deklaracji. W odniesieniu do zarzutów odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało także na konieczność uwierzytelniania dokumentów gromadzonych w materiale dowodowym sprawy w kserokopiach oraz oznaczania wszystkich pism w sprawie (w tym decyzji) - jednym znakiem sprawy. Niemniej powyższe zarzuty w niniejszej sprawie nie miały wpływu na jej rozstrzygnięcie. W skardze na tę decyzję skarżący zarzucił jej niezgodność z prawem oraz niesłuszność ze względu na naruszenie jego interesu prawnego i finansowego. Wniósł jednocześnie o dołączenie dokumentów, że śmiecie zostały zabrane, których dotychczas nie dołączono. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 u.c.p.g. utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. Jak zaś o tym stanowi ust. 2 tego artykułu, gminy mają obowiązek zapewnienia czystości i porządku na swoim terenie oraz tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania m.in. przez objęcie wszystkich zamieszkałych nieruchomości na terenie gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi. W ramach realizacji wskazanego obowiązkowego zadania własnego gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest obowiązany zorganizować przetarg na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości albo przetarg na odbieranie i zagospodarowanie tych odpadów (art. 6d ust. 1) oraz zawiera z przedsiębiorcą wybranym w drodze przetargu umowę na odbieranie lub odbieranie i zagospodarowanie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (art. 6f ust. 1). Z kolei, jak o tym stanowi art. 6h ust. 1 u.c.p.g. właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Przez właścicieli nieruchomości ustawa rozumie przy tym także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością (art. 2 ust. 1 pkt 4). Opłata, o której mowa stanowi dochód gminy (art. 6r ust. 1) i służy pokrywaniu kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, tj. odbierania, transportu, zbierania, odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, tworzenia i utrzymania punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz obsługi administracyjnej tego systemu (art. 6r ust. 2). Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Ustawa, w art. 6m ust. 1, nakłada na właściciela nieruchomości obowiązek złożenia do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. W razie zaś niezłożenia deklaracji albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o). W sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta (art. 6q u.c.p.g.). Wybór metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenie stawki takiej opłaty należy do kompetencji rady gminy (art. 6k ust. 1 pkt 1u.c.p.g.). Może ona nawiązywać do liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, ilości zużytej wody z danej nieruchomości, lub powierzchni lokalu mieszkalnego (art. 6j ust. 1). W przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, rada gminy może przy tym uchwalić jedną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego (art. 6j ust. 2). Rada Gminy W. , uchwałą Nr XXI/126/12 z dnia 20 grudnia 2012r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty i ustalenia wysokości opłaty za pojemnik (Dz.Urz.Woj.L. . z 2013r. poz. 1137) przyjęła w §1 ust. 1, iż opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, stanowi iloczyn liczby prowadzonych na terenie nieruchomości gospodarstw domowych oraz stawki. W ust. 2 ustaliła zaś stawkę za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi i odbieranymi w sposób nieselektywny w wysokości [...] zł miesięcznie od gospodarstwa domowego. Uchwała powyższa weszła w życie z dniem 1 lipca 2013r. Z kolei uchwałą Nr XXVI z dnia 27 czerwca 2013r. (Dz.Urz.Woj.L. . z 2013r. poz. 3537) Rada Gminy dokonała zmiany wysokości stawki różnicując ją w zależności od ilości osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego. Uchwała ta weszła w życie z mocą obowiązującą od dnia 1 września 2013r. Obowiązek gminy zorganizowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, obejmujący m.in. odbieranie odpadów komunalnych, nałożony został zatem na gminy w drodze wskazanej wyżej ustawy. Podobnie, na mocy tej ustawy właściciele nieruchomości mają obowiązek ponoszenia opłaty służącej finansowaniu realizacji przez gminę jej obowiązkowego zadania własnego, w wysokości określonej przepisami prawa miejscowego. Ani zatem gmina nie może zaniechać realizacji wskazanego zadania własnego, ani właściciel nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, nie może uchylać się od uiszczania opłaty. Winien on złożyć we właściwym terminie deklarację podatkową oraz uiszczać opłatę we właściwej wysokości oraz właściwych terminach. Jeżeli zaś tych obowiązków właściciel nieruchomości nie wykonuje, wówczas organ wykonawczy gminy winien określić wysokość opłaty w drodze decyzji. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż okoliczności istotne w świetle obowiązujących przepisów u.c.p.g. oraz prawa miejscowego, z punktu widzenia określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, przypadającej od skarżącego za miesiące: lipiec i sierpień 2013r., ustalone zostały prawidłowo. Organy prawidłowo bowiem przyjęły, iż skarżący jest właścicielem nieruchomości zamieszkałej, położonej w miejscowości Ł. 62, na terenie Gminy W. oraz, że na tej nieruchomości prowadzone jest jedno gospodarstwo domowe. Okoliczności tych skarżący nie kwestionuje. W świetle obowiązujących w miesiącach: lipcu i sierpniu 2013r. przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie, nie mają natomiast znaczenia dla określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi takie okoliczności, jak liczba osób w gospodarstwie domowym oraz wysokość dochodów właściciela nieruchomości. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącego, iż nie wystawia on śmieci w każdym miesiącu i z tego powodu nie są one od niego odbierane. W każdym bowiem gospodarstwie domowym wytwarzane są odpady, określane mianem odpadów komunalnych, które ustawodawca nakazał bez jakichkolwiek wyjątków w tym zakresie gromadzić w przeznaczonych na ten cel urządzeniach, aby mogły być odebrane i zagospodarowane zgodnie z systemem zbierania, odbierania i zagospodarowywania odpadów, przyjętym w danej gminie. Wskazane przez organ odwoławczy oraz podnoszone przez skarżącego uchybienia dotyczące postępowania przez organem I instancji nie miały przy tym wpływu na rozstrzygnięcie. Decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami, wydawana w przypadku niezłożenia deklaracji przez właściciela nieruchomości, winna określać wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc. Zastępuje ona bowiem niezłożoną przez właściciela nieruchomości deklarację. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Wójta, określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące lipiec i sierpień 2013r. nie narusza jednak prawa. Wójt wydając wskazaną decyzję w dniu 21 grudnia 2014r. odnosił się bowiem do zamkniętego okresu, rozpoczynającego się w dniu 1 lipca 2013r, kiedy to weszła w życie uchwała Rady Gminy Nr XXI/126/12 z dnia 20 grudnia 2012r. określająca wysokość stawek opłaty w Gminie W. (od tego też dnia rozpoczęło się funkcjonowanie w Gminie systemu zbierania i odbierania odpadów komunalnych), a zakończonego ostatniego dnia sierpnia 2013r. Od 1 września 2913r. na mocy uchwały Rady Gminy Nr XXVI z dnia 27 czerwca 2013r. zmienił się bowiem zarówno sposób ustalania, jak i wysokość stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie zatem z art. 6m ust. 2 u.c.p.g. właściciel złożyć winien nową deklarację wykazując w niej odpowiednie dane i obliczając wysokość opłaty. Określanie wysokości opłaty w drodze decyzji za okres od dnia 1 września 2013r. jest natomiast możliwe po stwierdzeniu, iż również za ten okres deklaracja nie została złożona przez właściciela. Z tych wszystkich względów skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.i. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej: "P.p.s.a." należało oddalić. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. w związku z §18 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz.U. z 2913r. poz. 461 ze zm), przy tym wskazana w sentencji kwota obejmuje kwotę [...]zł. podatku od towarów i usług.