I SA/Lu 738/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (spr.), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, Asesor WSA Jerzy Drwal, Protokolant Stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 lutego 2008 r. sprawy ze skargi U. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania U. W., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...], odmawiającą rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej. Z zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynikało, że wnioskiem z dnia [...] U. W. wystąpiła do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie 30 644,51 zł wraz z należnymi odsetkami wynikających z decyzji z dnia [...] orzekającej o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe A. Sp. z o.o. z siedzibą w L. W uzasadnieniu wniosku strona wskazywała na trudną sytuację rodzinną i finansową, wyjaśniając, że obecnie nie pracuje, zajmując się prowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci, a rodzina (małżonkowie i trójka małych dzieci) utrzymuje się jedynie z pracy męża. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie ulgi w postaci rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej i decyzją z dnia [...] odmówił zastosowania powyższej ulgi. Nie zgadzając się z powyższą decyzją U. W. odwołała się do Dyrektora Izby Skarbowej, kwestionując twierdzenia powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jako niezgodne z przepisami mającymi zastosowanie w przedmiotowej sprawie, oraz wskazując na błędną interpretację art. 67a Ordynacji podatkowej oraz konstytucyjnej zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Organ odwoławczy utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną w mocy, nie znajdując podstaw do rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej. W uzasadnieniu organ podatkowy wskazał na charakter uznaniowy ulg udzielanych na podstawie przepisu art. 67a Ordynacji podatkowej, podnosząc, iż wymienione ulgi mogą mieć miejsce tylko w przypadkach szczególnie uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie zaległości podatkowych uregulować. Będzie to – zdaniem organu - utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. Ważny interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych. Jednak samo stwierdzenie, iż w danej sytuacji występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" nie zobowiązuje organ podatkowego do podjęcia pozytywnego rozstrzygnięcia. Organy podatkowe podejmując decyzje w sprawach ulg podatkowych zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych oraz do rozważenia sytuacji, w jakiej znajduje się podatnik w chwili podejmowania decyzji. W ocenie organu odwoławczego, organ podatkowy pierwszej instancji wnikliwie rozpatrzył sytuację strony pod kątem uznania lub nie uznania ważnego interesu podatnika, rozważył wszystkie argumenty oraz wziął pod uwagę przesłanki stosowania ulg wskazane w przepisach prawa, jednak nie znalazł wystarczających podstaw do zastosowania ulgi w postaci rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie 30.644,51 zł wraz z odsetkami. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, iż strona posiada nieruchomość położoną w B. przy ul. M., działkę o powierzchni 617 m2 z domem drewnianym o powierzchni ok. 80 m2 - stanowiącą jej własność. Pięcioosobowa rodzina U. W. utrzymuje się głównie z pracy jej męża (ok. 2.600,00 zł miesięcznie). Na podstawie zeznania podatkowego PIT-37 ustalono łączny dochód za 2006 rok w wysokości 37.610,56 zł. Strona nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pracuje, nie posiada oszczędności oraz majątku ruchomego, a także nie posiada wierzytelności i praw zbywalnych. Koszty utrzymania rodziny strona określiła na kwotę 2.192,00 zł/m-c. W ocenie organu podatkowego sytuacja materialna U. W. nie stanowi wystarczającej przesłanki do udzielenia ulgi w postaci rozłożenia na raty zapłaty przedmiotowej zaległości podatkowej. Wskazano, iż wszelkie ulgi w spłacie należności podatkowych mogą być stosowane wyłącznie w sytuacji, gdy zapłata należności na ogólnie obowiązujących zasadach nie jest możliwa z przyczyn niezależnych od podatnika, natomiast zaległość, której rozłożenia na raty domaga się strona, nie została spowodowana przyczyną niezależną od działania strony, nie wystąpiły żadne nadzwyczajne, niezależne od podatnika zdarzenia losowe. Za takie okoliczności na pewno nie można uznać faktu powstania zaległości, a w szczególności tego, że są one wynikiem działalności A. Sp z o.o., której strona była prezesem. Działalność Spółki i związane z nią konsekwencje były elementem ryzyka gospodarczego, nie stanowią natomiast automatycznie podstawy do udzielenia ulgi podatkowej. Organ odwoławczy wskazał też, że sprawa dotycząca przeniesienia na U. W. odpowiedzialności za zaległości z tytułu podatku VAT Spółki z o.o. A. została zakończona decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej Nr [...] z dnia [...]. W ocenie organu podatkowego zaległość powstała w wyniku naruszenia przez U. W. przepisów prawa podatkowego. Nie zastosowanie się podatnika do obowiązującego prawa nie może skutkować obowiązkiem rozłożenia na raty zaległości podatkowych wraz z odsetkami i nie stanowi pozytywnej przesłanki do przyznania ulgi w spłacie zaległego zobowiązania. Takiej przesłanki nie stanowi też brak środków finansowych na uregulowanie ciążącego zobowiązania. Udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług stawiałoby stronę w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do pozostałych podatników, terminowo i rzetelnie wywiązujących się z obowiązków wobec budżetu państwa, co byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości podmiotów podlegających obciążeniom publicznoprawnym. Decyzję Dyrektora Izby Skarbowej strona, działająca przez pełnomocnika, zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc o jej uchylenie. U. W. zarzucała naruszenie art. 122, art. 187 § 1 w zw. z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału, skutkującą przyjęciem, iż sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącej nie uzasadnia rozłożenia na raty obciążającej ją zaległości podatkowej, oraz art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, poprzez błędne uznanie, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki warunkujące zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej, a w konsekwencji przekroczenie dopuszczalnych ram uznania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony wywodził ponadto, iż organy podatkowe obu instancji całkowicie zignorowały faktyczną sytuację rodziny skarżącej, kierując się wyłącznie racjami fiskalnymi, choć i w tym kontekście niezrozumiałym dla strony wydaje się postępowanie organów podatkowych, które powinny dążyć do realnego wyegzekwowania należności – a do tego ma przecież prowadzić w rezultacie instytucja rozłożenia zaległości podatkowej na raty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest przepis art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. /. Przepis ten stanowi, iż na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, o czym świadczy sformułowanie "organ podatkowy może". Oznacza to, że do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej polega tylko i wyłącznie na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ podatkowy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jego zgodności z art. 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej. Stwierdzenie, że decyzja nie jest dowolna, bo ma oparcie w zebranym materiale dowodowym i jego ocenie, wyklucza ingerencję w swobodny wybór dokonany przez organ podatkowy zgodnie z dyspozycją przepisu prawa materialnego (zob. też wyrok NSA z 28 listopada 2001 r., SA/Sz 1292/00, LEX nr 78300 i wyrok NSA z 16 stycznia 2002 r. III SA 2302/00, LEX nr 53606). W rozpatrywanej sprawie, ocenie dokonanej przez organy podatkowe nie można zaś zarzucić dowolności, czy też nie oparcia jej na rzetelnie zebranym i przeanalizowanym materiale dowodowym. W aktach sprawy znajdują się: zeznanie obojga małżonków (W. M. i W. U.) o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2006 (PIT-37) – k.-57 akt podatkowych, oświadczenie o rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego (ORD-Z) – k.24 i k.60, oświadczenie o nieruchomościach i prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej (ORD-H) k.25 i k.61, oświadczenie w sprawie aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej podatnika – k.23 oraz k.59, oświadczenie skarżącej z dnia 2 sierpnia 2007 r.- k.62, analiza sytuacji finansowej – k.66. Z dokumentów tych wynika jednoznacznie, że obecnie skarżąca nie pracuje zawodowo i do czasu osiągnięcia przez najmłodsze dziecko wieku przedszkolnego (a aktualnie jest ono noworodkiem) nie zamierza podjąć pracy zarobkowej. Przyjęcie więc przez organy podatkowe, iż aktualnie skarżąca nie jest w stanie spłacać rat z uwagi na nie posiadanie stałego dochodu (i nie jest to sytuacja chwilowa, przejściowa) nie jest też niezgodne z twierdzeniami samej skarżącej i jej pełnomocnika, i wynika z materiału dowodowego zgromadzonego przez organy podatkowe, oraz z wniosku, odwołania i skargi. Nie sposób pominąć także okoliczności, iż jedyne źródło dochodu 5 –osobowej rodziny skarżącej w postaci dochodu małżonka U.W. z tytułu dwóch umów o pracę jest – na co słusznie zwraca uwagę organ pierwszoinstancyjny – nie pewne, ponieważ jedna z tych umów zawarta jest na czas określony do dnia 30 września 2007 r., co nie jest bez znaczenia w sytuacji mającej miejsce w sprawie niniejszej, gdy skarżąca wnioskuje o rozłożenie zaległości na okres 10-letni (skoro rata miałaby wynieść 350-400 zł). Wskazać należy bowiem, że ulga ta powinna być ulgą faktyczną, a nie papierową. Ustalone raty zapłaty zaległości podatkowej powinny być dostosowane do możliwości finansowych wnioskodawcy. W przeciwnym razie zastosowana ulga byłaby ulgą pozorną, a nie rzeczywistą, gdyż ustalone raty od samego początku będą niemożliwe do zapłacenia przez wnioskodawcę (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. III SA 202/2000, Lex Polonica nr 353097). W sprawie niniejszej organ podatkowy uznał, i ocena ta została dokonana w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że sytuacja materialna skarżącej nie daje podstaw do przyjęcia, iż strona może realnie wywiązać się ze spłaty zaległości podatkowej w sposób przez nią wskazany, co byłoby sprzeczne z zasadą równości oraz interesu publicznego. Nie sposób też nie zwrócić uwagi na fakt, iż brak realnej możliwości spłacania rat zaległości podatkowej potwierdza skarżąca dodatkowo faktem, iż dotychczas, na poczet istniejącej zaległości podatkowej była w stanie dokonać jedynie dwu wpłat: 400 zł i 475 zł (k.8) W tych okolicznościach, uznając iż zaskarżona decyzja wydana została bez naruszenia przepisów postępowania podatkowego, mającego wpływ na wynik sprawy, oraz przepisów prawa materialnego, które były podstawą jej wydania, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) należało orzec jak w sentencji.