I SA/Lu 74/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003 r. p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 74/13 odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy. POSTANOWIENIE Pismem z dnia 27 grudnia 2012 r. M. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na opisaną w sentencji decyzję, a następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie w całości od wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że z porównania możliwości płatniczych skarżącej oraz kosztów postępowania, jakie musi ponieść nie wynika, aby spełnione zostały przesłanki ustawowe do przyznania skarżącej prawa pomocy. Postanowienie to nie zostało zaskarżone. W dniu 13 maja 2013 r. skarżąca ponownie złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie w całości od wpisu od skargi, wskazując, że nastąpiła zmiana w jej sytuacji finansowej, gdyż dokonano egzekucji z należnej jej emerytury, co potwierdza załączonym odcinkiem wypłaty świadczenia. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie kwestia przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżącej z obowiązku uiszczenia wpisu od wniesionej skargi była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie prawomocnie oddalił postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 74/13. Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, ponieważ stosownie do treści 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Zgodnie jednak z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że referendarz sądowy rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej we wskazanym prawomocnym postanowieniu. Możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje wyłącznie art. 165 p.p.s.a., ale tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, a mianowicie zmiany okoliczności sprawy. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W istocie chodzi więc o czynniki, które odnoszą się do zasadności utrzymania w obrocie prawnym wydanego postanowienia (por. R. Sawuła, glosa do postanowienia NSA z dnia 7 czerwca 1995 r., SA/Rz 461/95, Sam. Teryt. 1996, nr 3, poz. 71). W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia. Dokonując takiej oceny referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała, aby nastąpiła na tyle istotna zmiana jej sytuacji majątkowej, która powodowałaby brak możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych we wskazanej przez nią części. Głównym argumentem strony w ponownie złożonym wniosku jest okoliczność prowadzenia egzekucji ze świadczenia emerytalno-rentowego skarżącej, celem wyegzekwowania zaległości podatkowych. Jak wskazała skarżąca, obecnie (po potrąceniu) otrzymuje kwotę 1514,47 zł. W ocenie referendarza, okoliczność zajęcia części świadczenia emerytalno- rentowego z którego się utrzymuje nie przemawia za uwzględnieniem jej wniosku. Przede wszystkim podniesienia wymaga, że egzekucja w stosunku do skarżącej prowadzona jest na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 marca 2013 r. Tym samym potrąceniu podlegało wyłącznie świadczenia z ostatniego okresu świadczeniowego. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna natomiast mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Postępowanie sądowe toczy się zaś od początku 2013 r., natomiast postępowanie przed organami podatkowymi od 2009 r. Skarżąca miała zatem możliwość poczynienia oszczędności na ten cel. Przez cały ten okres otrzymywała bowiem świadczenie emerytalno-rentowe w pełnej wysokości. Uwzględnienia również wymaga, co referendarz ustalił z urzędu, iż w sprawach I SA/Lu 252/13, gdzie wysokość wpisu od skargi wynosiła 2.000 zł i I SA/Lu 253/13, gdzie wysokość wpisu od skargi wynosiła 1.063 zł, skarżąca została zwolniona z obowiązku uiszczenia tych wpisów. Tym samym na skarżącej ciąży wyłącznie obowiązek uiszczenia wpisu w niniejszej sprawie, ten zaś w ocenie referendarza nie skutkuje uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem referendarza, oceniając możliwości płatnicze skarżącej nie można pominąć okoliczności dotyczących wielkości zgromadzonego przez nią w latach poprzednich majątku, jak również faktu, że skarżąca od 2009 r. jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który również reprezentuje ją w niniejszym postępowaniu sądowym. Skarżąca w dalszym ciągu dysponuje stałym dochodem, ma również zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Na jej utrzymaniu nie pozostają inne osoby. Nie można zatem zaliczyć jej do osób ubogich, tj. takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia. Koszty sądowe należy zaś traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W świetle powyższego nie można uznać, że we wniosku z dnia 13 maja 2013 r. skarżąca wykazała zmianę okoliczności sprawy w zakresie jej sytuacji materialnej, której rozmiary skutkowałyby koniecznością zmiany prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 25 kwietnia 2013 r. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.