I SA/Lu 74/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Anna Kwiatek po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003 r. postanawia : - odmówić M. B. przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżąca wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.000 zł, w terminie na dokonanie powyższej czynności, złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że osiąga stały dochód z tytułu renty i emerytury w łącznej wysokości 2.170 zł netto. Wskazała, że miesięcznie ponosi koszty utrzymania mieszkania – czynsz 275 zł, opłaty za energię elektryczną – ok. 50 zł, gaz – ok. 110 zł, telefon stacjonarny – ok. 30 zł, telefon komórkowy – ok. 50 zł, abonament RTV+Multimedia – ok. 26 zł oraz wydatki na leczenie - ok. 400 zł. Podała, że leczy się na przewlekłe nadciśnienie tętnicze, schorzenia po półpaściu, ortopedycznie z racji wieku i psychiatrycznie. Podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o pow. 38,8 m2 , innego majątku ani zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych nie posiada. Do wniosku dołączyła kserokopię odcinka pobieranego świadczenia za marzec 2013 r., z którego wynika, że należne jej świadczenie wynosi 2.634,04 zł brutto, rachunki za media opłacone w lutym 2003 r. i trzy karty informacyjne leczenia szpitalnego z 2009 i 2010 r. Postanowieniem z dnia 19.03.2013 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w żądnym zakresie. W sprzeciwie pełnomocnik skarżącej zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: "ppsa") uzasadniając, że porównanie wykazanych dochodów i kosztów jednoznacznie wskazuje, że bez uszczerbku dla swojego utrzymania skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi w pełnej wysokości. Pełnomocnik wskazała, że w dniu 7.03.3013 r. został wystawiony tytuł wykonawczy na poczet zaległości w podatku dochodowym za 2005 r. z tytułu nieujawnionych źródeł przychodów na kwotę główną 112 615 zł i podjęto czynności egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania tej należności . Do sprzeciwu dołączono potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie: tytułu wykonawczego z dnia 7.03.2013 r. oraz zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z tej samej daty wydane przez Naczelnika I Urzędu Skarbowego w Lublinie a skierowane do ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy (art. 260 ppsa). Wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych jest niezasadny. Zgodnie z art. 199 ppsa zasadą jest obowiązek poniesienia kosztów sądowych przez stronę postępowania. Sąd z urzędu ustalił, że M. B. złożyła wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi także w sprawie I SA/Lu 252/13, gdzie wysokość tej opłaty wynosi 2.000 zł oraz w sprawie I SA/Lu 253/13, gdzie wysokość wpisu sądowego od skargi wynosi – 1.063 zł. Tym samym łączny koszt wpisów sądowych od wniesionych skarg wynosi 5.063 zł. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznej, stąd zwolnienie od ich poniesienia stanowi odstępstwo od obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia i jest stosowane w sytuacji wyjątkowej opisanej w art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych następuje, gdy strona postępowania wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania, a jednocześnie ustawodawca wskazuje, że chroni jedynie środki utrzymania koniecznego strony i jej rodziny. Tym samym ubiegający się o taką pomoc powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, w celu wywiązania się z obowiązku uiszczenia należnych kosztów sądowych. Zaznaczyć przy tym należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Przy czym zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy została ustanowiona celem zabezpieczenia realizacji zasady prawa do sądu osobom ubogim, pozbawionym środków do życia, bezrobotnym, bez prawa do zasiłku. Skarżąca dysponuje stałym miesięcznym dochodem w kwocie 2.172,98 zł (odcinek wypłaty za marzec), nie ma nikogo na utrzymaniu, tym samym nie jest osobą uprawnioną do skorzystania z jakiejkolwiek formy pomocy ze strony państwa (zob. ustawa z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a po opłaceniu stałych opłat, które wynoszą około 950 zł, skarżącej pozostawała do dyspozycji kwota około 1.200 zł miesięcznie, z której, w ocenie Sądu, skarżąca mogła poczynić oszczędności w celu wywiązania się z obowiązku uiszczenia należnych kosztów sądowych, nawet po poniesieniu wydatków na wyżywienie i ubranie. Sąd zwraca uwagę, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Natomiast skarżąca mogła podjąć kroki celem poczynienia oszczędności na pokrycie przyszłych kosztów sądowych już co najmniej od 20.02.2009 r., tj. od dnia doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania kontrolnego w zakresie źródeł pochodzenia majątku, a także dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za lata 2003-2008. Skarżąca od listopada 2009 r. jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, co nie pozostaje bez wpływu na ocenę jej możliwości finansowych. Oceniając sytuację materialną strony nie można również pominąć przedmiotu niniejszego postępowania i ustaleń organów podatkowych co do wielkości zgromadzonego przez skarżącą w latach poprzednich majątku. Wskazać należy, że tytuł wykonawczy na który powywołuje się skarżąca został wystawiony dopiero w marcu 2013 r. Do tego czasu, jak również za marzec 2013 r. świadczenie rentowo – emerytalne skarżącej nie było potrącane, dlatego też powyższa okoliczności powstaje bez wpływu na ocenę sytuacji materialnej skarżącej na dzień rozpoznania wniosku. Ponadto, zgodnie z 243 ppsa, skarżąca może wnioskować o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania sądowego. Z powyższych względów, na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, orzeczono jak w sentencji.