I SA/Lu 741/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.Ł., B.Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2007 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące: XII 2000 r., XII 2002 r., I, III-VII, IX, XI i XII 2003 r. - w zakresie wniosku B.Ł. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. postanawia: odmówić B.Ł. przyznania prawa pomocy. W aktach sądowych znajduję się złożony przez B.Ł. (jako współskarżącego) na urzędowym formularzu PPF (k. nr 28-30) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z uzasadnienia tego wniosku wynika, iż zarówno wnioskodawca jak i jego żona pozostają bez pracy. Skarżący posiada wielkie zadłużenie w urzędzie skarbowym i w banku. Jego wspólne gospodarstwo domowe skarżącego liczy łącznie z nim 3 osoby, w tym 15 letni syn. Ze złożonego oświadczenia wynika, iż skarżący nie posiada żadnego majątku. Jedynym majątkiem należącym do osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym to należące do syna 2/3 udziału w domu o powierzchni około [...] m2. Ze złożonego oświadczenia wynika, iż nikt z gospodarstwa domowego nie osiąga dochodów (wykazano dochód w wysokość 0 zł). Nie mniej jednak skarżący oświadczył, iż pozostaje na utrzymaniu syna. W myśl art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z tym, że złożone na urzędowym formularzu PPF oświadczenie w ocenie referendarza sądowego okazało się niewystarczające, co do prawidłowej oceny sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy, stwierdzono, że zachodzi konieczność doprecyzowania jego sytuacji finansowej poprzez złożenie szeregu dokumentów źródłowych. W związku z tym, wezwano skarżącego do nadesłania: odpisów swoich zeznań podatkowych i jego żony za 2007 r., odpisów dokumentów (np. tytułów wykonawczych, umów kredytowych, zaświadczeń itp.) wskazujących za zadłużenie skarżącego i jego żony wobec urzędu skarbowego i banków, zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydanego przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjna gminy (miasta), oświadczenia wskazującego w jaki sposób i w jakiej wysokości miesięcznie skarżący z żoną uzyskują pomoc finansową od syna. Ze złożonego wniosku wynika, iż skarżący posiada tylko jednego syna w wieku 15 lat /ur. [...] r./ oraz do oświadczenia wykazującego jakie i w jakiej wysokości są stałe konieczne wydatki związane z utrzymaniem domu oraz wspólnego gospodarstwa domowego (energia elektryczna, gaz, woda, ścieki, opał, telefon, wydatki na żywność itp.), w którym skarżący zamieszkuje i kto je ponosi wobec wykazanego braku dochodów. W zakreślonym terminie skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów. W odpowiedzi przesłał jedynie pismo z dnia 2 kwietnia 2008 r., w którym stwierdza m.in. to, że wniosku o żadną pomoc nie składał. W związku z tym, pismem z dnia 14 kwietnia 2008 r. poinformowano wnioskodawcę, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje warunkowego trybu wnoszenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dlatego też, wobec znajdującego się w aktach sprawy oryginału urzędowego formularza PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca zwraca się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych (czyli nie tylko wpisu sądowego od wniesionej skargi) wezwano skarżącego do złożenia jednoznacznego oświadczenia - w terminie 7 dni - od dnia doręczenia wezwania czy podtrzymuje złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy - pod rygorem rozpoznania złożonego na urzędowym formularzu wniosku jako wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący, pismem z dnia 17 kwietnia 2008 r. zwrócił się z pytaniem o wysokość kosztów sądowych, które ma uiścić. Wskazał również, iż wpis sądowy gotów jest uiścić zależy to jednak od wysokości przedmiotu sporu. Pismem z dnia 24 kwietnia 2008 r. poinformowano skarżącego, iż wartość przedmiotu zaskarżenia w tej sprawie wynosi 5564 zł. Poinformowano wnioskodawcę również o tym, iż złożony przez niego wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmuje żądanie zwolnienia w całości od kosztów sadowych, a nie tylko żądanie zwolnienia od wpisu od skargi. W związku z tym, wezwano do jednoznacznego wyjaśnienia - w terminie 7 dni - czy skarżący podtrzymuje złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy - pod rygorem przyjęcia, iż wniosek ten podtrzymuje. W zakreślonym terminie skarżący nie udzielił odpowiedzi. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził, co następuje: W związku z tym, iż w aktach sądowych znajduje się złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego o zwolnienie w całości od kosztów sądowych (wobec braku jednoznacznej odpowiedzi skarżącego taki zakres wniosku został przyjęty do rozpoznania) rodzi to konieczność jego merytorycznego rozpatrzenia. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ppsa, stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie częściowym, w którego zakresie znajduje się przyjęty do rozpatrzenia wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków (koszty sądowe) lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (bądź referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. W ocenie referendarza sądowego, przedstawione przez stronę skarżącą na urzędowym formularzu oświadczenie na okoliczność jej sytuacji finansowej nie dawało podstaw do pełnej i prawidłowej oceny możliwości (lub ich braku) poniesienia kosztów sądowych (nie tylko wpisu sądowego od wniesionej skargi) w tej sprawie. Składane przez stronę skarżącą oświadczenie stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona wykazuje zasadność wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 ppsa). W rozpoznawanej sprawie ten warunek nie został spełniony. Strona skarżąca dochodząc swego prawa na drodze sądowej może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy, jednak dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, regulującymi instytucję prawa pomocy – m.in. wymogu unormowanego w art. 252 § 1 w związku z art. 255 ppsa. Złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie odpowiadał obowiązkom wynikającym z treści zacytowanych wyżej przepisów i nie pozwalał na stwierdzenie, iż skarżący wykazał, że nie może on w ogóle ponieść kosztów sądowych (czyli nie tylko wpisu sądowego) toczącego się postępowania. Stąd też była konieczność wezwania skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów. Skarżący nie wykonując wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń odnoszących się do jego obiektywnej sytuacji finansowej i ponoszonych kosztów utrzymania dalej nie wykazał by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie jemu prawa pomocy. Takie działanie strony uniemożliwiło referendarzowi sądowemu pełną i rzetelną analizę możliwości poniesienia przez siebie kosztów sądowych w tej sprawie. Konsekwencją takiego działania wnioskodawcy jest odmowa przyznania prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.