I SA/Lu 745/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca), WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] nr SKO [...] Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "organ"), utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia pisma J. A. (dalej: "skarżący") z dnia [...] r. Pismem tym skarżący wniósł odwołanie od decyzji SKO z [...] r. nr [...] odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. (dalej: "Prezydent Miasta") z [...] r. określającej podatek od nieruchomości za rok 2007. Przedmiotowe odwołanie zostało rozpatrzone w toku odrębnego postępowania. Jednocześnie w tym samym piśmie (z 26 kwietnia 2018 r.) skarżący zwrócił się z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji SKO utrzymującej w mocy wymienioną decyzję Prezydenta Miasta, wskazując jako podstawę prawną art. 156 § 1 pkt 1 i § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż w jego ocenie, na podstawie art. 336 i 337 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm. dalej "O.p."), w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Postanowieniem z [...] r., po uprzednim wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych, SKO pozostawiło podanie skarżącego z 26 kwietnia 2018 r. bez rozpatrzenia. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym nie sformułował konkretnych zarzutów. Rozpatrując zażalenie skarżącego, SKO utrzymało w mocy swoje wcześniejsze postanowienie, przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 169 § 1 O.p. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że pismem z dnia 25 czerwca 2018 r. wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych jego wniosku poprzez wskazanie daty oraz znaku (numeru) ostatecznej decyzji SKO kończącej postępowanie w sprawie podatku od nieruchomości za 2007 r., co do której skarżący żądał stwierdzenia nieważności. W wezwaniu zaznaczono, że nie usunięcie wskazanych braków spowoduje pozostawienie pisma bez rozpatrzenia. Wobec faktu, że braki formalne powyższego wniosku nie zostały przez skarżącego uzupełnione, na podstawie art. 169 § 4 O.p. SKO utrzymało w mocy własne postanowienie. Na to postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, domagając się "uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, uchylenia i stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta oraz zasądzenia na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych". Zarzucił naruszenie przepisów art.70 § 8, art. 247, art. 249 § 1 i 2 oraz art. 233 O.p. W jego przekonaniu, organ podatkowy powinien przytoczyć w uzasadnieniu decyzji wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a także dokonać - na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie postępowania - oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Argumentował nadto, że wierzytelność została zabezpieczona hipotekami na nieruchomościach objętych opodatkowaniem, a zatem zgodnie z art. 70 § 8 O.p., zobowiązanie podatkowe nie podlega 5 – letniemu okresowi przedawnienia. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. Kontrola sądu administracyjnego, w świetle ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: "P.p.s.a."), obejmuje ocenę zgodności z prawem procesu stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym. Rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany zawartymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy (art. 134 § 1 P.p.s.a.) W rozpoznawanej sprawie kwestią istotną jest prawidłowość zastosowanego przez organ trybu uzupełnienia braków formalnych pisma i jego skutków określonych w art. 169 § 4 O.p. – w postaci pozostawienia pisma bez rozpatrzenia. Należy przypomnieć, że pismo skarżącego z dnia 26 kwietnia 2018r., zatytułowane "odwołanie" zawierało także wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji SKO utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] r. określającą podatek od nieruchomości za rok 2007. Wezwanie skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie numeru decyzji ostatecznej SKO i daty jej wydania, było pochodną przyjęcia przez organ, że braki te uniemożliwiały nadanie sprawie dalszego biegu. Z takim podejściem organu nie sposób się jednak zgodzić, a co za tym idzie, w sytuacji nieudzielania tych informacji, nie można uznać za prawidłowe pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 O.p. W zakresie wymagań formalnych co do treści podania ustawodawca przyjął bowiem zasadę ograniczonego formalizmu w zakresie formy i treści podania. Zgodnie z art. 168 § 1 i § 2 O.p., podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski) mogą być wnoszone pisemnie lub ustnie do protokołu, a także za pomocą środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego, utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne; podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Przytoczona norma wyznacza minimum dla skuteczności prawnej danej czynności procesowej, co oznacza, że wymienione elementy warunkują prowadzenie postępowania w danej sprawie. W doktrynie wskazuje się, że wymagania co do wskazania żądania wyznacza przedmiot postępowania albo innej czynności w toku postępowania. Dopiero ten brak, gdy nie zostanie usunięty, powoduje bezskuteczność wniesionego podania. W takim zakresie, w jakim przepisy prawa materialnego lub przepisy prawa procesowego opierają postępowanie podatkowe na zasadzie skargowości, uzależniając je od złożenia przez stronę żądania, treść tego żądania wyznacza przedmiot postępowania (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa - komentarz, Wyd. Unimex" Wrocław 2008, s. 699). Z kolei stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej następuje z urzędu lub na żądanie strony (art. 248 § 1 O.p.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że pismo skarżącego z dnia 26 kwietnia 2018 r. nie czyniło zadość wymogom podania ale tylko w zakresie odnoszącym się do treści żądania. Żądanie, którego dotyczy rozpoznawana sprawa, zmierzało do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji SKO utrzymującej w mocy decyzję wymiarową w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 rok. W istocie skarżący nie zidentyfikował decyzji ostatecznej poprzez wskazanie jej numeru i daty wydania. Wskazał jednak, że organem, który ją wydał było SKO w L. oraz, że utrzymywała ona w mocy decyzję z dnia [...] r. określającą podatek od nieruchomości za 2007 r. wydaną przez Prezydenta Miasta L.. Poza sporem pozostaje natomiast okoliczność, że skarżący tym samym pismem z 26 kwietnia 2018 r. wniósł jednocześnie odwołanie od decyzji SKO z [...] r. nr [...] odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z [...] r. określającej podatek od nieruchomości za rok 2007. W rozpatrywanej sprawie organ wezwał zatem skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez podanie danych identyfikujących ostateczną decyzję tego organu (numer i datę wydania) dotyczącą wymiaru podatku od nieruchomości za 2007 rok. W ocenie sądu, okoliczności przytoczone we wniosku z 26 kwietnia 2018 r. nie uprawniały jednak organu do zastosowania instytucji z art. 169 § 4 O.p. Przyjęty przez organ sposób procedowania należy w ich świetle uznać za zbyt formalistyczny i nieuwzględniający zasady działania organu w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Należy wskazać, że do braków formalnych, które wymuszają wezwanie do ich usunięcia należą te, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu. Tymczasem z wniosku skarżącego wyraźnie wynikało, o czym świadczy także treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, że domaga się on stwierdzenia nieważności decyzji SKO utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] r. określającej podatek od nieruchomości za rok 2007. Znajomość tego elementu (data wydania, przedmiot i organ wydający decyzję podatkową w pierwszej instancji) pozwalały zatem na ustalenie w toku postępowania przez organ danych identyfikujących decyzję ostateczną, której ten organ był autorem z racji tego, że rozpoznawał odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, ani z akt postępowania podatkowego, nie wynika jednak aby jakiekolwiek działania w tym kierunku zostały przez organ podjęte. W świetle tych okoliczności zawarte w motywach zaskarżonego postanowienia stanowisko SKO o brakach formalnych wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, skutkujących pozostawieniem go bez rozpatrzenia, należy uznać za błędne. Warto przy tym jeszcze raz podkreślić, że braki podania, uzupełniane na podstawie art. 169 § 1 O.p., dotyczą wyłącznie formalnych braków pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie mu biegu. Nie dotyczą natomiast wszystkich okoliczności, które organ uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, a które mogą zostać ustalone w toku postępowania. Wskazany przepis nie może być wykładany szeroko i zamykać stronie możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy z uwagi na stawiane jej wymagania w zakresie wykazania (udowodnienia) okoliczności przytoczonych w podaniu, a błędnie kwalifikowanych przez organ jako warunki formalne pisma wszczynającego postępowanie. Możliwość ustalenia przez organ odwoławczy danych identyfikujących jego własną decyzję, takich jak numer i data wydania, wynika z prostego faktu, że jest ona pochodną decyzji podatkowej pierwszej instancji oznaczonej co do numeru i daty, od której organ ten rozpatrywał odwołanie. Obie te decyzje pozostawały w aktach sprawy podatkowej i na tej podstawie możliwa była szczegółowa identyfikacja wymaganych przez organ elementów (data i numer) ostatecznej decyzji SKO w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 rok. Nie bez znaczenia przy tym była deklarowana przez skarżącego okoliczność, że konkretna sprawa podatkowa zakończona została w sposób ostateczny, tj. że od wydanej decyzji nie służy już odwołanie. W świetle tych znanych organowi danych, sam brak numeru i daty wydania ostatecznej decyzji nie mógł zatem stanowić przeszkody do uznania podania za odpowiadającego wymogom z art. 168 § 2 O.p. i zamykać w ten sposób skarżącemu drogi do rozpoznania jego wniosku o stwierdzenie nieważności. Istotne dla skutecznego zakreślenia żądania wniosku jest bowiem wskazanie przedmiotu sprawy. Inne elementy, jakkolwiek nie pozostające poza istotą sprawy, winny być ustalone już w toku postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Podsumowując, należy zatem za błędne uznać stanowisko organu, jakoby nie podanie daty, czy też numeru decyzji ostatecznej wydanej w przedmiocie podatku od ściśle określonej nieruchomości za konkretny rok podatkowy, ze wskazaniem danych decyzji wydanej w pierwszej instancji, uniemożliwiało prowadzenia postępowania w kierunku wzruszenia decyzji ostatecznej. Mając na uwadze treść art. 169 § 1 O.p., organ winien podjąć próbę dokonania ustaleń co do statusu decyzji Prezydenta Miasta z [...] r. dotyczącej podatku od nieruchomości za 2007 r., w szczególności czy decyzja SKO wydana w wyniku rozpoznaniu odwołania od tej decyzji jest ostateczna. Dopiero w wyniku poczynienia takich ustaleń organ będzie mógł podjąć w sprawie dalsze działania w kierunku oceny dopuszczalności stwierdzenia nieważności. Podkreślić należy, że przedmiotem niniejszej sprawy było wyłącznie postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, dlatego też pozostała argumentacja skargi nie ma znaczenia dla dokonanej oceny tego postanowienia. Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 P.p.s.a. uchylił obydwa postanowienia SKO, wydane w przedmiocie pozostawienia wniosku skarżącego bez rozpatrzenia. Z uwagi na fakt, iż skarżący został zwolniony w ramach prawa pomocy od kosztów sądowych w całości, a w związku z tym nie wykazał poniesienia w sprawie jakichkolwiek kosztów, sąd nie miał podstaw do uwzględnienia zawartego w skardze wniosku o zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz.