I SA/Lu 747/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Anna Kwiatek po rozpoznaniu w dniu 31 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. N. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności postanawia: - odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Skarżąca A. N. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie skarżąca wystąpiła również w sprawie I SA/Lu 746/13. Skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i trzyletnią córką. Na dochody rodziny składa się wynagrodzenie za pracę męża w wysokości 2600 zł brutto, a majątek stanowi drewniany dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje wraz z rodziną o powierzchni 50 m2. Skarżąca zaznaczyła, że innego majątku, ani zasobów pieniężnych, czy przedmiotów wartościowych nie posiada. Na wezwanie referendarza sądowego, skarżąca nadesłała zeznania podatkowe za 2012 r. swoje, w którym wykazała przychód z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 21.033,56 zł i męża, gdzie wykazano przychód ze stosunku pracy w kwocie 32.197,34 zł. Przedłożyła zaświadczenie wydane przez Wójta Gminy, z którego wynika, że małżonkowie A. i B. N. są płatnikami podatku od nieruchomości rolnej o pow. ogólnej 04942 ha, w tym 0,4194 ha użytków rolnych, zaświadczenie od pracodawcy męża skarżącej z dnia 11.09.2013 r., z którego wynika, że średni miesięczny dochód z ostatnich trzech miesięcy wynosi 2.553,33 zł brutto (1.850,64 zł netto) i jest obciążany z tytułu wyroków sądowych i świadczeń z ZFŚS kwotą 400 zł miesięcznie. Skarżąca przedłożyła również wyciągi z posiadanych rachunków bankowych, oraz rachunki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (za telefon, energię i wodę), jak też dowód na spłatę kredytu konsumpcyjnego. Postanowieniem z dnia 23.09.2013 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżąca podniosła, że w chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej. Przedłożyła zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę małżonka, z którego wynika, że kwota nieuiszczonych zobowiązań wynosi 31.439 zł. Wyjaśniła, że kwota 4.000 zł, która wpłynęła na konto małżonka w sierpniu 2013 r. to pożyczka od znajomego na zakup węgla i remont domu, a pożyczka z ZFŚS została przeznaczona na bieżące potrzeby. Dodatkowo podniosła, że córka często choruje i potrzebne są witaminy i lekarstwa, dlatego wydatek na koszty postępowania zagraża bytowi jej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek skarżącej nie jest zasadny. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: "ppsa") zasadą jest obowiązek poniesienia kosztów sądowych przez stronę postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznej, stąd zwolnienie od ich poniesienia stanowi odstępstwo od obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia i jest stosowane w sytuacji wyjątkowej opisanej w art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych następuje, gdy strona postępowania wykaże, ze nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek wykazania istnienia przesłanki uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa więc na stronie postępowania, a jednocześnie ustawodawca wskazuje, że chroni jedynie środki utrzymania koniecznego strony i jej rodziny, stąd obowiązkiem wnioskującej o zwolnienie strony postępowania jest poczynienie wszelkich nienaruszających koniecznego utrzymania oszczędności w celu wywiązania się z obowiązku uiszczenia należnych kosztów sądowych Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych. Tym samym udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich (bezrobotnych, bez prawa do zasiłku, samotnych, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku), że ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Mając zatem na względzie z jednej strony wysokość kosztów postępowania w obydwu zawisłych przed Sądem sprawach, gdzie łączny koszt wpisów wynosi 565 zł (100 zł w sprawie niniejszej i 465 zł w sprawie I SA/Lu 746/13), a pozostałe ewentualne koszty sądowe jakie mogą wystąpić każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł, za wyjątkiem wpisu od potencjalnej skargi kasacyjnej w drugiej sprawie ( 233 zł) i będą rozłożone w czasie oraz z drugiej zaś strony sytuację majątkową skarżącej stwierdzić należy, że nie zachodzą przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca jeszcze w 2012 r. osiągała przychody z prowadzonej działalności gospodarczej. Mąż podatniczki dysponuje stałym miesięcznym dochodem z wynagrodzenia za pracę, a jak wynika z historii jego rachunku bankowego zarówno w dacie wniesienia skarg w obydwu sprawach (19.06.2013 r.), jak i w okresie późniejszym (na etapie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy ( 11.08.2013 r. ) dysponował on środkami pieniężnymi, przewyższającymi należne na tym etapie koszty sądowe. Ponadto skarżąca wspólnie z mężem użytkuje grunty rolne o pow. 0,4194 ha. W ocenie Sądu, skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Dlatego powinna poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia tych kosztów, a jak wynika z wykazanej sytuacji majątkowej skarżącej (w czerwcu 2013 r. stan konta męża skarżącej wynosił ponad 5.000 zł), nawet przy pokryciu stałych miesięcznych wydatków skarżąca przy dołożeniu należytej staranności była w stanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów związanych z zainicjowanymi postępowaniami sądowymi. Wskazać ponadto skarżącej należy, że spłata kredytu to nie wydatek, którego ponoszeniu przyznać należy pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a egzekucji podlega tylko część wynagrodzenia, która zgodnie z zasadą poszanowania minimum egzystencji, nie została przez ustawodawcę spod niej zwolniona. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ppsa orzeczono jak w sentencji