I SA/Lu 75/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu odwołania "A" z siedzibą w N., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...], o odmowie umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2010r. Z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wnioskiem z dnia 12 lipca 2010 r. "A" (dalej " Spółka") zwróciły się z wnioskiem do Burmistrza a o umorzenie wraz z odsetkami zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za rok 2010, w wysokości 379.513,75 zł. We wniosku Spółka przedstawiła ogólne informacje dotyczące jej majątku, kapitału, zatrudnienia, rodzaju produkcji oraz nowej inwestycji (uruchomienia [...]). Uzasadniała, że obecnie Spółka jest jednym z największych w Polsce producentów w branży [...] , zatrudnia 247 pracowników oraz w okresie skupu rzepaku pracowników sezonowych. Obecnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, co ma charakter przejściowy, a spowodowane jest opóźnieniem w realizacji nowej inwestycji, spadkiem cen olejów na rynkach światowych oraz koniecznością poniesienia istotnych wydatków związanych z zaopatrzeniem w materiały i surowce do produkcji. Dalej, w treści uzasadnienia wniosku Spółka odniosła się w sposób szczegółowy do powyższych okoliczności. Zamieściła też zestawienie podstawowych danych finansowych za ostatnie lata obrotowe. W ocenie wnioskującej Spółki podjęła ona szereg działań, które w krótkookresowej perspektywie przyczynią się do poprawy jej sytuacji finansowej, renegocjowała zawarte umowy kredytowe, co zagwarantuje utrzymanie bieżącej płynności finansowej, a dzięki możliwościom nowego zakładu i zwiększeniu mocy przerobowych zwiększą się wpływy wolnych środków pieniężnych, a to z kolei pozwoli na kumulację środków na spłatę zobowiązań z tytułu zaopatrzenia w materiały i surowce. Do wniosku Spółka dołączyła oświadczenie o otrzymanej pomocy publicznej (de minimis) w latach 2007-2010, zestawienie wielkości otrzymanej pomocy, bilans na dzień 31 grudnia 2009 r., rachunek zysków i strat roku obrotowego, rachunek przepływów środków pieniężnych, zaświadczenia z Urzędu Marszałkowskiego Województwa o udzielonej pomocy de minimis, zaświadczenie Burmistrza o pomocy de minimis, kserokopie decyzji Powiatowego Urzędu Pracy. Burmistrz S., podając jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 67 a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm.) – dalej "Op", decyzją z dnia 1 września 2010 roku odmówił stronie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za rok 2010. Wskazując na treść przepisu art. 67a Op stwierdził, że w przypadku Spółki w ostatnim czasie nie wystąpiły okoliczności, które można byłoby określić, jako "ważny interes podatnika", ani też nie występują przesłanki o charakterze "interesu publicznego". Podał, iż "z analizy zestawienia danych finansowych zawartych w zgromadzonych dokumentach wynika, że podatnik posiada zdolność do wygenerowania środków finansowych na zapłatę należnego podatku od nieruchomości". Organ podkreślił też znaczenie środków uzyskiwanych z podatków lokalnych w kontekście realizacji zadań statutowych przez gminę i planowania przez nią budżetu. W odwołaniu od decyzji organu podatkowego I instancji, uzupełnionym pismem z dnia 20 października 2010r., Spółka zarzuciła naruszenie art. 67a § 1 pkt 1, 2, 3 oraz art. 67b § 1 pkt 2 Op. Nie zgodziła się z twierdzeniami zawartymi w decyzji pierwszoinstancyjnej, iż posiada ona zdolność wygenerowania środków finansowych na zapłatę zaległego podatku, w związku z tym zarzuciła nieprzeanalizowanie materiału dowodowego. Argumentowała też, że nieudzielenie jej pomocy przez Gminę spowoduje daleko idące niekorzystne skutki w funkcjonowaniu firmy na rynku oraz znajdzie przełożenie na sytuację finansową 256 rodzin pracowników zatrudnionych na terenie Gminy oraz pokaźnej grupy rolników. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. W uzasadnieniu powołało się na treść art. 67a § 1 pkt 3 Op oraz przytoczyło treść art. 67b Op, podkreślając iż decyzja o umorzeniu zaległości podatkowych jest zawsze decyzją uznaniową. Wskazało, iż podstawą zastosowania żądanej ulgi jest zaistnienie po stronie podatnika szczególnych okoliczności stanowiących o jego ważnym interesie lub interesie publicznym. Udzielenie zaś ulgi musi być zgodne z zasadami udzielania pomocy publicznej przedsiębiorcom, z określeniem, jakiego rodzaju jest to pomoc publiczna. Organ zwrócił też uwagę na uznaniowość tego rodzaju decyzji. Wydanie decyzji musi zostać poprzedzone oceną sytuacji podatnika. Ordynacja podatkowa nakłada w tym zakresie na organ podatkowy obowiązek zebrania materiału dowodowego umożliwiającego wszechstronne rozpatrzenie sprawy, ustalenie czy udzielenie pomocy publicznej poprzez umorzenie zaległego podatku jest możliwe. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji zebrał i przeanalizował zebrany materiał dowodowy w sposób dostateczny. Wnioskodawca nie wykazał, iż w jego przypadku zaistniały podstawy do umorzenia zaległości podatkowej. Przejściowe trudności finansowe taką podstawą nie są. Podjęte inwestycje jedynie zwiększają potencjał gospodarczy Spółki, a sytuacja rynkowa dotyczy wszystkich przedsiębiorców z danej branży – nie można zatem mówić o okolicznościach mających charakter nadzwyczajny. Nie zaistniały więc żadne nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę do traktowania podatnika w sposób szczególny w stosunku do innych podatników. Tak więc podatnik nie udowodnił przesłanek stanowiących podstawę udzielenia pomocy publicznej, a ciężar udowodnienia, iż pomoc mu się należy ciąży na podatniku. W skardze na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza i o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie: - art. 233 § 2 Op poprzez jego niezastosowanie, - art. 187 § 1 Op w zw. z art. 122 Op i w związku z art. 191 Op poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych niniejszej sprawy – w konsekwencji błędną ocenę tego materiału w kontekście zaistnienia przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, - art. 124 Op w zw. z art. 210 § 4 Op polegające na braku wnikliwego i logicznego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, - art. 121 Op w zw. z art. 187 § 1 Op, art. 122 Op oraz art. 124 Op poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów podatkowych. W uzasadnieniu skargi zarzucała wybiórcze przeanalizowanie materiału dowodowego oraz przyjęcie błędnych danych co do sytuacji Spółki (np. co do krótkoterminowych aktywów finansowych skarżącej). Jej zdaniem nie odniesiono się w ogóle do specyficznych i indywidualnych okoliczności podniesionych przez Spółkę, a organy skupiły się na wskazaniu, iż trudna sytuacja finansowa i rynkowa dotyczy w jednakowy sposób wszystkich przedsiębiorców z tej branży, co świadczy o nie rozpatrzeniu całości materiału dowodowego. Skarżąca podkreślała, iż w jej ocenie, nie zostały w ogóle rozważone okoliczności przemawiające za istnieniem ważnego interesu publicznego w spłacie zobowiązań podatkowych, zakwestionowała argumentację organu, gdy powołuje się na konieczność zapewnienia wpływów do budżetu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia odmowy umorzenia podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2010 rok. Nie budzi wątpliwości, iż udzielanie ulg w spłacie podatków traktowane jest jako jedna z form pomocy udzielanej przez państwo, a zatem pomoc taka dopuszczalna jest w ściśle określonych sytuacjach. Ustawodawca, uwzględniając aspekt wspólnotowy omawianego zagadnienia, w przepisie art. 67b Ordynacji podatkowej wymienił trzy tryby udzielania przedsiębiorcom ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. W pierwszej kolejność ustalenia wymagało zatem, w jakim trybie pomoc ma być udzielona. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2009 r. (I FSK 518/08), iż zastrzeżenie zawarte w art. 67a odnoszące się do art. 67b Ordynacji podatkowej ma to znaczenie, że w przypadku ulg, o których mowa w art. 67a, udzielanych przedsiębiorcom, uwzględnić należy uregulowania wspólnotowe dotyczące pomocy przedsiębiorcom. Skoro ulgi, o których mowa w art. 67a Ordynacji podatkowej w przypadku przedsiębiorców mogą być im przyznane jedynie wtedy, gdy pomoc taka jest dopuszczalna w świetle prawa wspólnotowego i to w ściśle określonych warunkach, a przepis art. 67b określający formy pomocy tym podmiotom uwzględnia unormowania wspólnotowe w tym zakresie, to zastrzeżenie, o którym mowa w art. 67a Ordynacji podatkowej odnoszące się do art. 67b tej ustawy ma takie znaczenie, że organy przede wszystkim powinny w tym przypadku badać, czy wniosek przedsiębiorcy dotyczący określonego trybu udzielania pomocy przedsiębiorcom, spełnia wymogi określone w przepisach wspólnotowych dla tego trybu udzielania tym podmiotom ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, a w przypadku spełnienia tych wymogów, czy za przyznaniem pomocy przemawia ważny interes publiczny lub ważny interes podatnika, z wyłączeniem w tym ostatnim przypadku trudnej sytuacji ekonomicznej podatnika. Tym samym słuszny jest pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. I SA/Ol 513/10, że przepis art. 67a Ordynacji podatkowej nie może stanowić samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o udzielenie ulgi złożonego przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą, z pominięciem art. 67b, jak w sprawie niniejszej uczyniły to organy obu instancji. Za prawidłowe zastosowanie art. 67b Op. nie może być uznane jedynie przytoczenie treści tego przepisu. Wobec powyższego przyjąć należy, że skoro w rozpatrywanej sprawie wniosek o umorzenie zaległości podatkowych został złożony przez podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, organ podatkowy miał obowiązek zbadać, w jakim trybie ewentualna pomoc mogłaby zostać udzielona, co w przedmiotowej sprawie nie było przedmiotem badania przez organy. Oprócz powoływanej regulacji art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej dodatkowe obowiązki w tym zakresie statuuje również ustawa dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.). Obowiązkiem organów było zatem zbadanie, czy złożony wniosek dotyczy ulgi niestanowiącej pomocy publicznej bądź ulgi stanowiącej pomoc de minimis lub pomoc publiczną przeznaczoną na cele wymienione w art. 67b § 1 pkt 3 lit. a - m Ordynacji podatkowej i zbadanie zaistnienia przesłanek koniecznych do zastosowania ulgi. Określenie rodzaju wnioskowanej ulgi należy do podatnika. Z załączonych do wniosku dokumentów można domniemywać, iż wnioskodawca ubiegał się o pomoc de minimis. W tym zakresie wskazać zaś należy na treść art. 37 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz.U. z 2010r. Nr 53, poz.311), które to przepisy pominięte zostały przez organy podatkowe przy rozpoznawaniu sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy podstawową czynnością organu winno być sprawdzenie czy udzielenie ulgi stanowić będzie pomoc publiczną. W razie stwierdzenia, że ulga nie będzie taką pomocą, można jej udzielić bez stosowania dalszych procedur dopuszczających udzielenie pomocy publicznej, wyłącznie na podstawie art. 67a i 67 b cyt. ustawy Ordynacja podatkowa. Organ winien to rozstrzygnąć mając na uwadze art. 87 postanowienia traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). W wypadku, gdy ulga stanowić będzie pomoc publiczną organ winien stosować się do postanowień ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.). Rozważając istnienie przesłanki "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" należy mieć na uwadze treść art. 187 § 1 oraz art. 210 § 4 Op. I odnieść się w sposób wyczerpujący do argumentów wnioskodawcy. W tych okolicznościach, uznając iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które były podstawą jej wydania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.