I SA/Lu 751/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 marca 2011 r. sprawy ze skargi S. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia S. J., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] dotyczące uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia wskazał, że podstawę wystawienia tytułów wykonawczych stanowiła decyzja ZUS Oddział w L. z dnia [...]stwierdzająca u zobowiązanego na dzień 2 grudnia 2009 r. zadłużenie z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS), Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych (FUZ) i Fundusz Pracy (FP) w łącznej kwocie 18.489,93 zł plus odsetki za zwłokę w łącznej kwocie 16.522 zł oraz koszty upomnienia w kwocie 413,60 zł. Przedmiotowa decyzja została doręczona S. J. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – dalej: "kpa"). Wobec braku dobrowolnego uregulowania zaległych składek, ZUS w dniu 24 lutego 2010 r. wystawił tytuły wykonawcze (od nr [...]01/[...]do [...]116/[...]) i dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zastosowanym środku egzekucyjnym zostały zobowiązanemu doręczone w dniu 22 marca 2010 r. Organ wskazał, że S.J. prowadząc działalność gospodarczą w spółce A zobowiązany był do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne. W okresie od dnia 1 marca 2001 r. do 31 sierpnia 2005 r. S. J. został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego oraz ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba współpracująca w firmie "B", a w okresie od 1 września 2005 r. do 21 października 2008 r. był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba współpracująca w firmie "C". W tym okresie nadal prowadził działalność gospodarczą pod Firmą A. Z uwagi na powyższe, zgodnie z dyspozycją art. 82 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027) miał obowiązek opłacania składki zdrowotnej. W dniu 10 listopada 2008 r. "C" dokonała wyrejestrowania skarżącego z ubezpieczenia społecznego oraz ubezpieczenia zdrowotnego, z datą wsteczną, tj. od 22 października 2008 r. Z uwagi na prowadzoną w dalszym ciągu przez płatnika działalnością gospodarczą istniał obowiązek opłacania składek na wszystkich funduszach, przy czym z uwagi na wyrejestrowanie od 22 października 2008 r. za miesiąc październik istniał obowiązek uregulowania częściowej składki na FUS oraz składek na FUZ, FP i FGŚP w pełnej wysokości. Skarżący uregulował składki na FUS za okres od grudnia 2008 r. do października 2009 r., natomiast nie opłacił składek za ten okres na FUZ, FP i PGŚP i tym samym powstało zadłużenie, które ZUS objął tytułami wykonawczymi. W dniu [...] S.J. zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych, który uzupełnił pismami z dnia [...] i [...] W pismach przedstawił w sposób szczegółowy historię swojego zatrudnienia od 1993 r. oraz wyraził przekonanie, że firmy w których pracował dokonały prawidłowego przekazania należnych składek do ZUS. Zarzucił naruszenie art. 34, art. 50 oraz art. 24 § 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205.poz. 1585 z późn. zm. – dalej: "sus"). Ponadto podniósł, że wierzyciel wystawiając tytuły wykonawcze nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego i nie doręczył żadnego pisma (decyzji) będącej podstawą ich wystawienia. Dyrektor ZUS postanowieniem z dnia [...] z uwagi na brak obowiązku dochodzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...]69/[...] oraz [...]116/[...] (zaległość za luty 2006 r. i koszty upomnienia w kwocie 413,60 zł) uznał zarzut za zasadny i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na ich podstawie. Co do prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie pozostałych tytułów wykonawczych zarzut uznał za nieuzasadniony. Jednocześnie z odwołaniem do art. 24 ust. 5b sus i art. 26 § 5 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm. – dalej: "upea") wyjaśnił, że biorąc pod uwagę wymagalność najstarszych składek za miesiąc luty 2000 r. (10.03.2000 r.) podniesiony zarzut przedawnienia należności uznać należy za bezzasadny, gdyż wszczęcie egzekucji nastąpiło przed upływem 10 letniego terminu określonego w art. 24 § 4 sus. Na postanowienie to w części dotyczącej uznania zarzutu za nieuzasadniony S.J. złożył zażalenie. Ponownie szczegółowo przedstawił stan swojego zatrudnienia w spółce "B" i "C", a także okoliczności prowadzenia działalności gospodarczej pod firmą A. Podniósł brak skutecznego doręczenia upomnień i nie poinformowanie o sporządzeniu z urzędu deklaracji rozliczeniowych. Argumentował, że w lutym 2009 r. uiścił wszystkie zaległości, a od marca 2009 r. do chwili obecnej terminowo i w pełnej wysokości opłaca składki. Wskazał również na brak możliwości uzyskania dokładnych informacji o swojej sytuacji w zakresie wpłaconych i zaległych składek od pracowników ZUS i w jego ocenie w pierwszej kolejności do odpowiedzialności powinny być pociągnięte te firmy, w których pracował. Dyrektor Izby Skarbowej z odwołaniem do art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 pkt 1 i 7 oraz art. 34 § 1 upea w pierwszej kolejności zważył, że w przedmiotowej sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot - Dyrektor ZUS, wobec czego wyrażenie stanowiska przez wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu, w myśl art. 34 § 1 upea było zbędne. W ocenie organu odwoławczego samo wystawienie przez wierzyciela - będącego zarazem organem egzekucyjnym - tytułu wykonawczego, implikuje twierdzenie, że wierzyciel uznaje istnienie podstawy prawnej egzekwowanej należności. Uzasadniał, że zgodnie z art. 29 § 1 upea organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co oznacza, iż organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności decyzji, ani też wymagalności zobowiązania podatkowego w niej określonego. Wyjaśnił, że kwestie dotyczące prawidłowości wydania i doręczenia decyzji ZUS dotyczącej ustalenia wysokość zobowiązań z tytułu składek nie mogą być weryfikowane w postępowaniu egzekucyjnym, niezależnie od tego czy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym czy też nie, gdyż przyjęcie takiego poglądu byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważania ostatecznych decyzji poza trybem nadzwyczajnym dla tego celu przewidzianym. Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił zarzutu braku doręczenia upomnień i wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zaległości dochodzone na podstawie tytułów wykonawczych zostały określone decyzją z dnia [...], a w takim przypadku, zgodnie z § 13 pkt 1 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 r. nr 137, poz. 1541 z późn. zm.) postępowanie egzekucyjne może zostać wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie S.J. ponowił argumentację przedstawioną w zażaleniu i podniósł, że składki na które zostały wystawione tytuły wykonawcze (zarówno za okresy prowadzenia samodzielnie działalności gospodarczej, jak i za okresy współpracy ze spółkami "B" i "C") zostały zapłacone tylko błędnie zaksięgowane wskutek wprowadzenia w błąd przez pracownika ZUS, co uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zarzucił, że ZUS wydał decyzje bez szczegółowej weryfikacji konta płatnika z rażącym naruszeniem podstawy prawnej, co również odnosi się do wystawionych tytułów wykonawczych. Zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez nie ustosunkowanie się przez ZUS do wszystkich stawianych zarzutów. W ocenie skarżącego wydane w sprawie decyzje naruszają przepisy nie tylko postępowania administracyjnego, ale również sus, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. W dniu 8 marca 2011 r. skarżący złożył wniosek o zawieszenie postępowania, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: ppsa) do czasu rozpoznania przez Dyrektora ZUS wniosku skarżącego z dnia 7 marca 2011 r. o ponowne ustalenie zobowiązania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Jak wynika z akt egzekucja administracyjna w przedmiotowej sprawie została wszczęta w dniu 22 marca 2010 r., tj z chwilą doręczenia skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zastosowanym środku egzekucyjnym, zgodnie z art. 26 § 5 upea. Podstawę wystawienia w dniu 24 lutego 2010 r. 116 tytułów wykonawczych stanowiła decyzja ZUS z dnia [...] stwierdzającą stan zadłużenia skarżącego z tytułu składek na FUS, FUZ i FP w związku z samodzielnie prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą. Zgodnie z art. 33 pkt 1 upea podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Zgodnie z art. 34 § 1 upea zarzuty zgłoszone na podstawie art. 34 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W sytuacji, gdy kompetencje organu egzekucyjnego i wierzyciela skupione zostają w jednym podmiocie, tak jak w przedmiotowej sprawie, to bezprzedmiotowe jest wydawanie przez wierzyciela postanowień w zakresie zgłoszonych zarzutów, gdyż wystawienie przez wierzyciela – organ egzekucyjny tytułu wykonawczego oznacza, że wierzyciel uznaje istnienie obowiązku i jego podstawę prawną. Zarzuty skargi jak i jej uzasadnienie w całości odnoszą się do prawnej skuteczności i merytorycznej zasadności wydanych przez ZUS decyzji z dnia [...] stwierdzającej obowiązek i okresy podlegania ubezpieczeniom społecznym oraz z dnia [...] w przedmiocie sporządzenia z urzędu deklaracji i stwierdzającej zaległości z tytułu należnych składek. W dniu [...] skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Zgodnie z art. 29 § 1 upea, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny nie ma zatem uprawnienia do weryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie, jeżeli jest wymagane. Wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny odniósł się do postawionego zarzutu przedawnienie należnych składek, a organ odwoławczy do postawionego na etapie postępowania zażaleniowego zarzutu nie doręczenia upomnień, pomimo, że zakres kontroli organu odwoławczego został wyznaczony zakresem postępowania przed organem egzekucyjnym – postępowania w przedmiocie zarzutu nieistnienia obowiązku. Treść art. 29 § 1 upea prowadzi do wniosku, że w postępowaniu egzekucyjnym nie jest dopuszczalne weryfikowanie prawidłowości wydania i doręczenia decyzji dotyczącej ustalenia wysokości zobowiązań z tytułu składek. Z tych też przyczyn podlegał oddaleniu wniosek skarżącego o zwieszenie postępowania sądowego, gdyż wynik postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej. Przedstawioną argumentację wzmacnia regulacja zawarta w § 1a art. 34 upea, zgodnie z którą jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Uregulowanie to ma na celu wyeliminowanie sytuacji, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, pomimo, że została już rozstrzygnięta w ramach innego, wskazanego w powyższym przepisie postępowaniu, tak jak w niniejszej sprawie, gdzie wymagalność należności, której wysokość dłużnik kwestionuje została już rozpatrzona w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez ZUS, a zakończonym decyzją z dnia [...]. W tych okolicznościach, na podstawie art. 151 ppsa orzeczono jak w sentencji.