I SA/Lu 751/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy zaznaczając, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczył, że na utrzymaniu ma niepełnoletnią córkę. W dalszej części wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką. Skarżący wykazał, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, jak również żadnych zasobów finansowych. Skarżący podał, iż na łączny dochód rodziny w wysokości ok. [...] zł brutto składa się jego wynagrodzenie za pracę w kwocie ok. [...] zł brutto oraz wynagrodzenie za pracę żony w kwocie ok. [...] zł brutto. Podniósł również, że mieszka w mieszkaniu stanowiącym własność córki, zaś uzyskiwany dochód jest w całości przeznaczany na pokrycie bieżących potrzeb życiowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 p.p.s.a. ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Skarżący podał wysokość dochodów rodziny w przybliżeniu (ok. [...] zł brutto miesięcznie). Natomiast dla prawidłowej oceny zdolności płatniczych skarżącego konieczna była informacja o dokładnej wysokości wynagrodzeń uzyskiwanych przez skarżącego i jego żonę w kwocie brutto i netto. Skarżący nie podał również, jaki majątek należy do jego córki pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, do czego zobowiązywała rubryka nr 7 i 8 urzędowego formularza wniosku. Skarżący nie określił również, jaka jest wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego. W związku z powyższym, pismem z dnia 12 października 2012 r. wezwano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń odnoszących się do jej aktualnej (i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym) sytuacji materialnej. Wezwanie powyższe zostało skierowane na adres skarżącego podany w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i po dwukrotnym awizowaniu nie zostało podjęte. Skutek doręczenia powstał, zgodnie z art. 73 § 1 i § 4 w zw. z art. 83 § 2 p.p.s.a. z dniem 2 listopada 2012 r., tj. z upływem czternastego dnia, na jaki pismo powinno być pozostawione w placówce pocztowej. Wezwanie z dnia 12 października 2012 r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń pozostało bez odpowiedzi. Stwierdzić należy, że dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Wobec niewykonania wezwania do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego (w szczególności odnośnie stanu majątkowego rodziny, dokładnej wysokości dochodów, a także wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne). Uniemożliwiło to referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe skarżącego poniesienia w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.