I SA/Lu 758/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2009 r., nr [...] w przedmiocie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego - na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia: I. przyznać J.M. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od wpisu sądowego od wniesionej skargi, II. odmówić J.M. przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. J.M. w związku z wniesioną skargą złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu odnoszącym się do swojej sytuacji ekonomicznej wnioskodawca podnosi, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje jedynie z żoną. Jego majątek stanowi dom o powierzchni [...] m2 oraz gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. Dochody wspólnego gospodarstw domowego pochodzą ze świadczeń emerytalno rentowych małżonków i wynoszą łącznie [...] zł. W związku z powodzią w 2009 r. komisja oszacowała straty w jego gospodarstwie w kwocie [...] zł. Z tego powodu w 2009 r. wnioskodawca musiał "dokładać" do gospodarstwa ze swoich świadczeń. Dlatego też brakowało na życie i leczenie. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdził, że: Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Skarżący wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (bądź referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Instytucja prawa pomocy polegająca na zwolnieniu od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które ze względu na ich szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą ponieść kosztów postępowania Koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem sądowym, które skarżący zobowiązany jest ponieść sprowadzają się do wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 200 zł ( § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193) oraz ewentualnych pozostałych kosztów sądowych (zażalenie, opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem), które mogą ale nie muszą wystąpić na późniejszym etapie postępowania sądowego, a nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Ewentualne pozostałe koszty sądowe mogą również dotyczyć potencjalnej skargi kasacyjnej, od której wpis sądowy wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł (§ 3 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Biorąc pod uwagę wysokość dochodów ze świadczeń emerytalno rentowych jak również ograniczoną (straty z tytułu powodzi) produkcję rolną oraz pewne koszty utrzymanie i leczenia, których co prawda nie sprecyzowano we wniosku - w ocenie referendarza sądowego - wnioskodawca wykazał że nie byłby w stanie jednorazowo uiścić wszystkich wymienionych wyżej kosztów sądowych w tej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie oznacza to jednak, iż wnioskodawca nie może ponieść kosztów sądowych w pewnej części. Dokonana w ten sposób ocena możliwości finansowych skarżącego nie wyklucza możliwości zastosowania wobec strony uregulowania zawartego w art. 245 § 4 ppsa, w myśl którego częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesionej ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Dlatego też, biorąc powyższe pod uwagę zwolniono skarżącego tylko od obowiązku ponoszenia kosztów wpisu sądowego od wniesionej skargi. Stronie poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi zostało jednak zapewnione prawo dostępu do sądu. Natomiast odmowa zwolnienia od innych ww. kosztów sądowych, które zresztą mogą ale nie muszą wystąpić na późniejszym etapie postępowania stanowi odmowę przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Ewentualna możliwość wystąpienia tych kosztów na innym kolejnym etapie postępowania pozwoli wnioskodawcy na przygotowanie się do ich poniesienia. Biorąc pod uwagę powyższe i działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.