I SA/Lu 758/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Małysz po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekazania skargi w sprawie uniemożliwienia zapoznania się z aktami sprawy postanawia - odmówić przyznania B. B. prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 15 października 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę B. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...], w przedmiocie przekazania skargi w sprawie uniemożliwienia zapoznania się z aktami sprawy. Po doręczeniu odpisu postanowienia z uzasadnieniem skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata ze względu na trudną sytuację zdrowotną i finansową. W oświadczeniach zawartych w formularzu PPF, wypełnionym w dniu 20.11.2013r., wskazał, - że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 24 m2, utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.125,35 zł netto (sierpień), ostatnio jej wysokość wyniosła 1.400 zł, - że posiada gospodarstwo rolne o pow. 6,68 ha, które w części bezpłatnie użytkuje jego syn, nie ponosząc przy tym kosztów dzierżawy i podatków, gdyż dzierżawa jest nieopłacalna, a dzięki temu skarżący nie ponosi kosztów uprawy, - że posiada majątek w postaci ciągnika rolniczego oraz budynków, wymagających generalnego remontu. Wyjaśnił także, że ostatnia opłata za prąd to kwota 322,98 zł (19.11), leków nie wykupił, bo pilnie musi naprawić dach i opłacić zaległy podatek, od stycznia z jego emerytury dokonywane są potrącenia egzekucyjne, a ponadto wspomaga finansowo córkę. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wydając to rozstrzygnięcie referendarz sądowy korzystał także z danych o sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego ujawnionych przez niego w sprawach I SAB/Lu 8/13 i I SO/Lu 5/13. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w którym wskazał, iż jego sytuacja finansowa i zdrowotna się nie zmieniła. W piśmie z dnia 20.01.2014r. skarżący wezwany został do wyjaśnienia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania: a) w jakiej wysokości świadczenie emerytalne otrzymał w miesiącach październik, listopad, grudzień 2013 r. (w każdym z tych miesięcy); b) czy kwoty podane zgodnie z pkt a są kwotami pomniejszonymi o potrącenia dokonywane w związku z prowadzoną egzekucją; c) jaka jest wysokość należności będącej (-ych) przedmiotem egzekucji; d) jaka jest kwota jednorazowo potrącana ze świadczenia emerytalnego; e) jakie stałe miesięczne wydatki (rzeczowo i kwotowo) skarżący ponosił w miesiącach październik-grudzień 2013 r. (w każdym z tych miesięcy; należy uwzględnić rzeczywiście ponoszone wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, żywnością odzieżą, leczeniem itp.); f) czy we wskazanym wyżej okresie skarżący poniósł inne znaczące wydatki – jakie (rzeczowo i kwotowo); g) jaki jest charakter i wielkość wsparcia dla córki oraz powody tego wsparcia; h) czy skarżący uprawia grunty rolne, jeśli tak – co było uprawiane w roku 2013 i na jakim areale; i) czy skarżący w gospodarstwie rolnym hoduje zwierzęta, jeśli tak – jakie, ile; j) czy skarżący występuje o dopłaty do gruntów rolnych, jeśli tak – jakiej wysokości dopłaty otrzymał w 2013 r., jeśli nie – dlaczego o te dopłaty nie występuje. Wezwanie zawierało pouczenie, że jego niewykonanie może spowodować odmowę przyznania prawa pomocy. Wezwanie, o którym mowa wyżej, doręczone zostało skarżącemu w dniu 3.02.2014r., zaś w dniu 10.02.2014r. wniósł on pismo, w którym zwrócił się z prośbą o przedłużenie terminu do udzielenia odpowiedzi na wezwanie, przy czym prośby tej w żaden sposób nie uzasadnił. Do dnia dzisiejszego odpowiedź na wezwanie, o którym mowa wyżej, nie została udzielona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art.260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – "p.p.s.a." wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Stąd też, jak również z uwagi na kryteria sformułowane w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a., zasadnicze znaczenie ma ustalenie kondycji finansowej strony. Wskazany art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi: - w pkt 1, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (por.: art. 245 § 2 p.p.s.a.) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania - w pkt 2, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (por.: art. 245 § 3 p.p.s.a.) następuje wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zatem podkreślić, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne, leży po jego stronie, zaś rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Z treści art. 255 p.p.s.a. wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie skarżący został wezwany do wyjaśnienia określonych okoliczności dotyczących jego sytuacji rodzinnej i finansowej, jednak do dnia dzisiejszego wyjaśnienia te nie zostały złożone. Wprawdzie w ostatnim dniu terminu do ich złożenia skarżący wniósł pismo, w którym zwrócił się z prośbą o przedłużenie tego terminu, ale w jego treści nie wskazał żadnej ważnej przyczyny (por.: art. 84 p.p.s.a.) mającej uzasadniać to przedłużenie. Zauważyć zaś należy, że w wezwaniu nie żądano dokumentów, których uzyskanie mogłoby być czasochłonne, lecz wezwano do wyjaśnień obejmujących dane z codziennego zarządzania własnym majątkiem i dochodami. Należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie w sytuacji wyczerpującego i rzetelnego przedstawienia informacji obrazujących możliwości płatnicze strony, zawierających przede wszystkim dokładne, wiarygodne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne/bieżące utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie chociaż części kosztów postępowania. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. W świetle powyższego stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania zgłoszonego przez skarżącego. Skarżący we wniosku podniósł wprawdzie, że znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej, jednak pomimo stosownego wezwania nie wyjaśnił okoliczności potwierdzających taki stan, nie uzupełnił swoich wywodów w sposób czyniący zadość temu wezwaniu. W konsekwencji nie ujawnił danych pozwalających na ustalenie, jaka jest rzeczywista wysokość wypłacanych mu świadczeń emerytalnych, jaki wpływ na jego możliwości płatnicze ma fakt posiadania gospodarstwa rolnego, które wprawdzie – wedle oświadczenia skarżącego – jest użytkowane przez jego syna, ale tylko w części, zaś wobec stwierdzenia, że jest to dla skarżącego korzystne, gdyż nie musi ponosić kosztów uprawy, nie można wywieść, że nie korzysta on z szeroko rozumianych plonów tego gospodarstwa, ani czy pomoc finansowa dla córki znajduje uzasadnienie i czy istotnie wpływa na możliwości samego skarżącego w zakresie pokrycia kosztów postępowania. Nie zostały też ujawnione pełne dane w zakresie kosztów koniecznego utrzymania skarżącego. Podkreślić przy tym należy, że informacje, o których mowa, nie zostały przez skarżącego podane także w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy w sprawach I SAB/Lu 8/13 i I SO/Lu 5/13. Wobec powyższego, skoro skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie niniejszej bez uszczerbku koniecznego utrzymania, brak było postaw do przyznania mu prawa pomocy i wniosek w tym przedmiocie należało oddalić.