I SA/Lu 76/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...], nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2012 r. - na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia 2018 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia 2018 r. S. D. (dalej jako: "skarżący") zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku podniósł, że nie posiada żadnego majątku. Gospodarstwo domowe prowadzi razem z małżonką oraz dwiema córkami, które większość miesięcy w roku przebywają na stancjach przy uczelniach w W. i W. Źródło utrzymania rodziny stanowi świadczenie rentowe skarżącego w wysokości 1.371,56 zł netto oraz wynagrodzenie za pracę jego małżonki w kwocie 1.748,38 zł netto. Nadto z załączonych dokumentów wynika, że skarżący w 2016 r. uzyskał z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przychód w kwocie 285.931,62 zł (koszty uzyskania przychodów w kwocie 169.540,33 zł, dochód w kwocie 116.540,33 zł) oraz kwotę 12.018,83 zł z tytułu innych źródeł. Jego małżonka w tym okresie uzyskała natomiast przychód w kwocie 25.682,82 zł (koszty uzyskania przychodów w kwocie 1.335 zł, dochód w kwocie 24.347,82 zł). W roku 2017 r. skarżący osiągnął natomiast przychód w kwocie 19.505,88 zł (dokumenty w sprawie I SA/Lu 1056/17). Wśród zobowiązań i stałych wydatków skarżący wskazał utrzymanie domu (gaz, energia elektryczna, woda, gospodarowanie odpadami, opał na zimę) oraz koszty leczenia (lekarstwa i konsultacje lekarskie). Postanowieniem z 12 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza, analiza złożonych przez skarżącego deklaracji podatkowych wykazała, że w 2016 r. osiągnął znaczny przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz innych źródeł, to zaś nie pozwala uznać skarżącego za osobę, która wpisuje się w kanony ubóstwa dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy. Prowadzona przez skarżącego w minionych latach działalność gospodarcza była znacznych rozmiarów i przynosiła wymierne korzyści. Ponadto referendarz wskazał na brak wiarygodności odnośnie deklarowanego przez skarżącego braku środków pieniężnych w kontekście operacji wykonywanych za pośrednictwem rachunku bankowego oraz ponoszonych przez stronę wydatków. W terminie otwartym pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw od postanowienia referendarza. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego zakwestionował stanowisko referendarza sądowego, zarzucając bezpodstawne przekonanie, że posiadanie fachowego pełnomocnika w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Podniósł, że dla ustalenia możliwości płatniczych strony istotny jest nie przychód, a dochód, przy czym dla oceny jej aktualnej sytuacji nie może być brany pod uwagę dochód z roku 2016. W ocenie pełnomocnika referendarz pominął okoliczność, że małżonka skarżącego nie posiada majątku, a jej wynagrodzenie za pracę jest obciążone z tytułu zajęcia komorniczego. Ponadto dodał, że koszty zagranicznych oraz krajowych konsultacji lekarskich nie były wygórowane i zostały poniesione w celu ochrony wartości nadrzędnej jaką jest ludzkie zdrowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). W obecnym stanie prawnym sąd dokonuje zatem merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia. W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem rozstrzygnięcie referendarza sądowego jest prawidłowe. Skarżący wnioskował o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niewątpliwie ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, jakie składa strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów musi być rzetelne i możliwe do weryfikacji. Tylko wówczas może ono stanowić podstawę rozstrzygnięcia sądowego. W świetle powyższych regulacji stwierdzić trzeba, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w formularzu wniosku o prawo pomocy nie odpowiada wymogom wynikającym z treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, także dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Ze złożonego do Sądu wniosku wynika, że skarżący wraz z małżonką z kwoty niespełna 3.100 zł, jaka miesięcznie pozostaje w ich dyspozycji, ponoszą wydatki związane z utrzymaniem domu, mediami, etc. w kwocie 1.900 zł. Skarżący nie podaje we wniosku kwoty, jaką orientacyjnie przeznacza miesięcznie na artykuły spożywcze, higieniczne, odzież, jednak Sąd z oczywistych względów przyjmuje, że wydatki takie też są przez małżonków choć w minimalnym zakresie ponoszone (przynajmniej w kwocie kilkuset złotych, znając ceny rynkowe codziennych produktów podstawowej potrzeby). Skoro zatem skarżący podaje w dodatkowych informacjach, że na konsultacje lekarskie (krajowe i zagraniczne) w ciągu roku wydał w sumie ok. 6 tys. złotych (1.600 zł i 900 EURO) oraz ponosi koszty utrzymania dwóch studiujących córek ok. 3 tys. miesięcznie to oznacza to, że posiada inne dodatkowe, nieujawnione w oświadczeniach źródło finansowania ponoszonych wydatków. Sąd nie kwestionuje zasadności ponoszenia wydatków na zdrowie któregokolwiek z członków rodziny, zgadza się ze skarżącym, iż tego typu wydatki zawsze są dla rodziny priorytetowe. Skoro jednak strona była w stanie je ponieść i skoro nadal ponosi wydatki na utrzymanie uczących się córek (przeznaczając na to kwotę ok. 3.000 zł miesięcznie), do których dodatkowo należy doliczyć koszty bieżącego utrzymania nieujęte we wniosku, to trudno uznać za wiarygodne jej twierdzenia, że wydatki te jest w stanie ponieść z wykazanej kwoty około 3.100 zł. Jak już wyżej wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Skarżący nie przedstawił rzetelnych, wiarygodnych okoliczności dotyczących jego sytuacji finansowej, co oznacza, że nie wykazał, iż ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.